MẤT AN TOÀN AN NINH MẠNG - VÀ MỘT VÀI GỢI Ý

HỘI THẢO eGov-ICT: ‘NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRIỂN KHAI CHÍNH PHỦ ĐIỆN TỬ’

HÀ NỘI, NGÀY 07/01/2017

NGƯỜI TRÌNH BÀY: LÊ TRUNG NGHĨA, THÀNH VIÊN CỦA CỘNG ĐỒNG ICT-VN

letrungnghia.foss@gmail.com

MẤT ATANTT CÁC HỆ THỐNG MẠNG CỦA NHÀ NƯỚC. VÌ SAO?

- Hầu hết các hệ thống mạng của nhà nước dựa vào công nghệ phụ thuộc nền tảng!

- Không làm chủ được công nghệ → Không thể có ATANTT các hệ thống được.

GỢI Ý NHỮNG VIỆC NHÀ NƯỚC NÊN ƯU TIÊN LÀM NGAY:

1. Nhà nước, thông qua bộ tài chính, không cấp tiền đóng thuế của người dân cho bất kỳ hoạt động nào có liên quan tới CNTT mà chỉ chạy trên các công nghệ phụ thuộc nền tảng, bao gồm các hoạt động mua sắm nhà nước, tuyên truyền, giáo dục, xây dựng các hệ thống CNTT, cả phần cứng, phần mềm và phần dẻo.

2. Lên kế hoạch rõ ràng để loại bỏ càng sớm càng tốt (các) hệ thống công nghệ phụ thuộc nền tảng ra khỏi tất cả các hệ thống CNTT của nhà nước và thay thế dần vào đó bằng các hệ thống có công nghệ độc lập nền tảng để đảm bảo ATTT và tính tương thích liên thông của hệ thống, không bị khóa trói vào bất kỳ nhà cung cấp độc quyền nào.

3. Đưa nội dung đào tạo CNTT nguồn mở và các công nghệ độc lập với nền tảng thành bắt buộc trong tất cả các cơ sở giáo dục công lập trong cả nước, ở tất cả các mức học, từ tiểu học, trung học cơ sở, trung học phổ thông, đào tạo nghề, cao đẳng - đại học và sau đại học.

4. Không nhận người không đạt chuẩn kỹ năng theo Thông tư số 03/2014/TT-BTTTT ngày 11/03/2014 Quy định Chuẩn kỹ năng sử dụng CNTT, có hiệu lực từ ngày 28/04/2014, vào cơ quan nhà nước. Trong các cơ quan nhà nước, không đề bạt, không thưởng, không tăng lương, không cử đi nước ngoài, không kết nạp Đảng những người không đạt chuẩn kỹ năng này.

5. Nhà nước sớm đầu tư xây dựng hệ điều hành công nghệ không phụ thuộc nền tảng để làm cơ sở cho các hệ thống của nhà nước từ nay về sau này sẽ dựa vào, theo nguyên lý phát triển nguồn mở quốc tế, phát triển cùng và không tách rời khỏi các cộng đồng nguồn mở thế giới.

6. Nhà nước ưu tiên phát triển mật mã, mã hóa - giải mã, để bảo vệ dữ liệu theo vòng đời dữ liệu, với sự hợp tác chặt chẽ giữa BCYCP và các nhà toán học chuyên mật mã.

Nếu các công việc nêu trên là KHÔNG KHẢ THI đối với nhà nước, thì về bản chất, mong ước có ATANTT trong các hệ thống CNTT của nhà nước là KHÔNG KHẢ THI, bất kể nhà nước đổ bao nhiêu tiền, bao nhiêu người và bao nhiêu công sức vào đó.

Công nghệ phụ thuộc nền tảng là gì? Xin tham khảo Tài liệu Mô hình tham chiếu hợp nhất Kiến trúc tổng thể Liên bang (Mỹ) (FEA), bản tiếng Anh và bản dịch tiếng Việt.

CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO:

^1. Vụ tấn công vào VNA và một vài gợi ý (với các tham chiếu trong bài).

2. Thư ngỏ dành cho những ai có quan tâm, ở định dạng HTML hoặc PDF (với các tham chiếu trong bài).

3. Tiếp cận mô hình mạng 7 lớp OSI và đề xuất cho VN về an toàn thông tin dữ liệu.

4. Vòng đời an toàn thông tin - dữ liệu và các công cụ nguồn mở bảo vệ dữ liệu.

5. Chính phủ Mỹ có chính sách ‘Mã nguồn Liên bang’ (Federal Source Code Policy), và đã xây dựng kho mã nguồn với hàng loạt các bộ tham gia, kể cả nhiều bộ quan trọng vào nửa cuối năm 2016.

6. Kho các dự án nguồn mở sử dụng trong các chính phủ EU.

7. Không chỉ có phần mềm, mà phần cứng cũng là mở. Từ năm 2011 đã có các thông tin về dự án Máy tính Mở - Open Computer của Facebook và nhiều hãng khác nhằm phá vỡ những chiếc hộp đen trong hạ tầng CNTT nguồn đóng sở hữu độc quyền để có được sự lựa chọn lớn hơn, tùy biến được và tiết kiệm được. Trên hết, nó mở ra cơ hội cho các thế hệ sau của Việt Nam để sáng tạo và làm chủ các hệ thống thông tin của mình khi phát triển cùng và không tách rời khỏi các cộng đồng nguồn mở thế giới.

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

PS: Bạn có thể tải về bài viết ở định dạng PDF tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/gt1ohvn5xxaov7w/ICT-VN-07012017-Blog.pdf?dl=0

Hoặc ở định dạng Slide tại địa chỉ:

http://www.slideshare.net/lnghia/ict-vn07012017

PS: Xem thêm bài đã được đăng sau bài viết này vài tháng với tiêu đề: 'Các nhà báo điều tra nghiên cứu: “Sự khóa trói của các chính phủ vào Microsoft là đáng báo động'.

Các tài liệu dịch sang tiếng Việt cho tới hết năm 2016

Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa sau năm 2016:

A. Tài liệu về chính sách nguồn mở, truy cập mở và khoa học mở

1. ‘Hiện thực hóa Đám mây Khoa học Mở châu Âu’, là báo cáo đầu tiên của Nhóm các Chuyên gia Cao cấp của Ủy ban châu Âu về Đám mây Khoa học Mở châu Âu, xuất bản tháng 10/2016, đưa ra các khuyến cáo cho Ủy ban châu Âu về (1) Chính sách; (2) Điều hành; (3) Triển khai Đám mây Khoa học Mở châu Âu, đặc biệt ở Pha đầu. Bạn có thể tải bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu 46 trang tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/isr2sa0vmalm3qw/realising_the_european_open_science_cloud_2016-Vi-20122016.pdf?dl=0

2. ‘Sử dụng các giấy phép Creative Commons IGO theo Chính sách Truy cập Mở của WIPO’, là tài liệu của Tổ chức Sở hữu Trí tuệ Thế giới, xuất bản ngày 15/11/2016, liệt kê các giấy phép Creative Commons IGO sẽ được sử dụng cho các xuất bản phẩm của mình theo Chính sách Truy cập Mở của tổ chức này. Bạn có thể tải về bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 2 trang này tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/aor9bb4uxhj47g1/WIPO-Uses-CC-IGO-Since-15112016.pdf?dl=0

3. ‘Chuyển đổi quá độ hướng tới hệ thống khoa học mở’, là tài liệu của Hội đồng Liên minh châu Âu ngày 27/05/2016 về 'Chuyển đổi quá độ hướng tới hệ thống khoa học mở' tại tất cả các nước ở Liên minh châu Âu. Bạn có thể tải về bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 7 trang tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/w3yof90oo5tsf2a/ST_9526_2016_INIT_EN-Vi-01102016.pdf?dl=0

4. 'Chính sách về các xuất bản phẩm truy cập mở của LSE', là tài liệu chính sách về các xuất bản phẩm truy cập mở của Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị Luân Đôn - LSE (London School of Economics and Political Science), có hiệu lực từ ngày 01/01/2015 đối với tất cả các nhân viên hàn lâm và nghiên cứu và các sinh viên của trường. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 3 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/79kfo50azxn1wfr/opeAccPub-Vi-04092016.pdf?dl=0

5. Thư trả lời của Chính phủ Anh cho Báo cáo của Nhóm Finch về “Khả năng truy cập, tính bền vững, sự xuất sắc: làm thế nào để mở rộng truy cập tới các xuất bản phẩm nghiên cứu”, là tài liệu trả lời hoàn toàn đồng ý của Chính phủ Anh với các đề xuất (ngoại trừ một đề xuất về thuế VAT) trong Báo cáo của Nhóm nghiên cứu Finch, nó mở đường cho các chính sách của Vương quốc Anh về truy cập mở hướng tới các kết quả đầu ra nghiên cứu từ vốn cấp nhà nước sẽ phải được làm cho sẵn sàng truy cập mở được trên Internet. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 5 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/idob7g7vdg81mr0/12-975-letter-government-response-to-finch- report- research-publications-Vi-03092016.pdf?dl=0

6. 'Khả năng truy cập, tính bền vững, sự xuất sắc: làm thế nào để mở rộng truy cập tới các xuất bản phẩm nghiên cứu', là sản phẩm của một năm làm việc của nhóm các cá nhân đã cam kết và có tri thức được rút ra từ giới hàn lâm, các nhà cấp vốn nghiên cứu và các nhà xuất bản. Họ đã nhận trách nhiệm khuyến cáo cách phát triển một mô hình có khả năng có hiệu quả và bền vững theo thời gian, cho việc mở rộng truy cập tới các phát hiện nghiên cứu được xuất bản tại Vương quốc Anh. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 146 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/a33nqbqxz31s3ck/finch-report-final-Vi-30082016.pdf?dl=0

7. 'Chính sách mã nguồn Liên bang', là tài liệu do Văn phòng Điều hành Tổng thống & Văn phòng Quản lý Ngân sách, nước Mỹ, xuất bản tháng 8/2016. Đây là chính sách yêu cầu từng cơ quan chính phủ Mỹ trong vòng 3 năm phải xuất bản 20% mã của các phần mềm được tùy biến thích nghi của cơ quan mình như là phần mềm nguồn mở. Bản dịch sang tiếng Việt có 15 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/s50u09cb4ajtl43/m_16_21-Vi-15082016.pdf?dl=0

8. 'Chính sách của RCUK về truy cập mở và chỉ dẫn hỗ trợ', là tài liệu về chính sách truy cập mở và các chỉ dẫn hỗ trợ của Hội đồng Nghiên cứu của Vương quốc Anh, xuất bản vào năm 2013, trước thời hạn các cơ sở nghiên cứu thực hiện chính sách vào và từ ngày 01/04/2013 trở đi. Bản dịch sang tiếng Việt có 17 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/uyi0xhn9dufim4k/RCUKOpenAccessPolicy-Vi-03082016.pdf?dl=0

9. 'Chính sách truy cập mở theo Khung Xuất sắc Nghiên cứu sau 2014', là tài liệu của Hội đồng Cấp vốn cho Giáo dục Đại học cho nước Anh - HEFCE (Higher Education Funding Council for England) xuất bản, được cập nhật vào tháng 07/2015. Tài liệu này đưa ra các chi tiết về yêu cầu các kết quả đầu ra nghiên cứu nhất định sẽ được làm thành truy cập mở để trở thành hợp pháp đệ trình cho Khung Xuất sắc Nghiên cứu - REF (Research Excellence Framework) tiếp theo. Yêu cầu này sẽ áp dụng cho các bài báo trên tạp chí và các kỷ yếu hội thảo để xuất bản sau ngày 01/04/2016. Bản dịch sang tiếng Việt có 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/o2hyd6snt0v1j65/HEFCE2014_07_updated%20July%202015-Vi-30072016.pdf?dl=0

10. 'Chính sách truy cập mở của Ngân hàng Thế giới cho các xuất bản phẩm chính thức', là tài liệu về chính sách truy cập mở của Ngân hàng Thế giới được xuất bản vào ngày 02/04/2012. Nó nêu (1) lý do chính sách; (2) phạm vi và các ràng buộc; (3) tuyên bố chính sách; và (4) các trách nhiệm. Bản dịch sang tiếng Việt có 7 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/n8kfkeiia6ff49w/6783000PP00OFF0icy0Approved0April2-Vi-28072016.pdf?dl=0

11. 'Chính sách truy cập mở của UNESCO cho các xuất bản phẩm', UNESCO xuất bản ngày 31/07/2013. Tất cả các xuất bản phẩm của UNESCO trong và sau ngày 31/07/2013 đều mặc định mang giấy phép Creative Commons Attribution - ShareAlike (CC BY-SA). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/u7cfwm9rgt3ibut/oa_policy_rev2-Vi-27072016.pdf?dl=0

B. Tài liệu về giáo dục mở

12. ‘Mở sách giáo khoa ra: Tài nguyên giáo dục trong giáo dục đại học ở Mỹ, 2015-2016’, của các tác giả I. Elaine Allen và Jeff Seaman của Nhóm Nghiên cứu Khảo sát Bubson xuất bản vào tháng 7/2016 nêu thực trạng và đưa ra các khuyến cáo có liên quan tới tài nguyên giáo dục mở (OER) và sách giáo khoa mở ở nước Mỹ trong các niên học 2014-2015 & 2015-2016. Bản dịch tiếng Việt có 98 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ddg2b19k5244h77/Openingthetextbook2016-Vi-17112016.pdf?dl=0

13. 'Các khía cạnh khác nhau của môn học về OER đang nổi lên', của tác giả Martin Weller nói về ít nhất 10 lĩnh vực khác nhau có liên quan tới tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resources) kể từ khi OER xuất hiện vào năm 2001. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 13 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/7onwd236pkywgdt/2321-9190-1-PB-Vi-20092016.pdf?dl=0

14. 'Báo cáo về sách giáo khoa nguồn mở', do Đại học Connecticut và Các trường Đại học và Cao đẳng Bang Connecticut của nước Mỹ xuất bản ngày 09/08/2016, nói về các hoạt động liên quan tới các sách giáo khoa nguồn mở và tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resource) của các trường đại học và cao đẳng công lập của bang Connecticut trong năm 2016 với mục đích tiết kiệm tiền cho các sinh viên của các trường ở Bang Connecticut mà vẫn giữ được chất lượng của các sách giáo khoa và tài liệu giáo dục. Bản dịch tiếng Việt của tài liệu có 11 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/tai6j8dgz5utcys/SA15-18UConnCSCU-%20Pilot%20Report-Vi-18092016.pdf?dl=0

15. 'Tài nguyên Giáo dục Mở: Chính sách, các chi phí và sự biến đổi', của các tác giả Fengchun Miao, Sanjaya Mishra và Rory McGreal, do UNESCO và COL cùng xuất bản năm 2016. Cuốn sách có 15 trường hợp điển hình về tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resources) ở 15 quốc gia, cả phát triển lẫn đang phát triển, xoay quanh các vấn đề về chính sách, chi phí và sự biến đổi của OER. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 260 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/rsweet9lr2j50i5/244365e-Vi-20072016.pdf?dl=0

Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong 6 tháng đầu năm 2016:

A. Tài liệu về quản lý và lãnh đạo mở

16. 'Thủ lĩnh - Người xúc tác - Năm của các cuộc hội thoại về Tổ chức Mở', của tác giả Jim Whitehurst, Chủ tịch và CEO của hãng Red Hat, xuất bản tháng 06/2016. Tài liệu trình bày các cách thức các nguyên tắc nguồn mở như chia sẻ - cộng tác - minh bạch đang làm thay đổi cách thức chúng ta làm việc, quản lý, và lãnh đạo. Nó có lẽ dành cho bất kỳ nhà lãnh đạo của bất kỳ tổ chức nào có mong muốn hưởng lợi từ việc học nhiều hơn về các cách thức các giá trị của nguồn mở đang làm thay đổi các tổ chức ngày nay. Bản dịch sang tiếng Việt có 40 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/cp9n2h2rkhv252f/Catalyst_in_chief-Vi-12062016.pdf? dl=0

17. 'Hướng dẫn trong lĩnh vực tổ chức mở: các gợi ý thực hành để nhóm lên niềm đam mê và hiệu năng', do tập đoàn Red Hat xuất bản tháng 12/2015. Cuốn sách có hàng loạt các bài viết về các ví dụ thực hành của nhiều tác giả trong các Tổ chức Mở trong thực tế về các cách thức mà các nguyên lý mở đang làm thay đổi cách mà chúng ta làm việc, quản lý, và lãnh đạo. Bản dịch tiếng Việt có 65 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/6ympoia3ovo35wp/openorg_field_guide_volume-1.0-Vi-17032016.pdf?dl=0

18. 'Tổ chức Mở' (The Open Organization) là cuốn sách của tác giả Jim Whitehurst, xuất bản vào tháng 6/2015. Jim Whitehurst hiện đang là Chủ tịch và CEO của hãng phần mềm nguồn mở số 1 thế giới, Red Hat, với giá trị thị trường hơn 10 tỷ USD và doanh thu hàng năm đạt gần 2 tỷ USD, một trong những tổ chức mở đầu tiên trên thế giới. Cuốn sách, như tác giả nêu, được tổ chức thành 6 khu vực chính trong 3 phần - phần vì sao, phần làm thế nào, và phần cái gì - và mô tả cách mà Red Hat dựa vào các thực hành tốt nhất được chọn lọc ra từ việc xây dựng phần mềm nguồn mở. Bản dịch tiếng Việt, Chương 1 có 16 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/4fc3nw1zs9p79nf/the_open_organization_chapter1-Vi-14032016.pdf?dl=0

B. Tài liệu về giáo dục mở và khoa học mở

19. 'Nghiên cứu về khoa học mở - ảnh hưởng, hàm ý và các lựa chọn chính sách', Là tài liệu của tác giả Jamil Salmi, do Ủy ban châu Âu (EC) xuất bản tháng 8/2015. Tài liệu đánh giá cách thức những phát triển của Khoa học mở có khả năng ảnh hưởng tới: (1) các cách thức truyền thống trong đánh giá nghiên cứu và cấp vốn; (2) ngoại giao khoa học, cam kết tham gia của nhà nước và chính sách của nhà nước. Nó đưa ra một số khuyến cáo chính sách cho Liên minh châu Âu và các Quốc gia Thành viên của nó. Bản dịch tiếng Việt có 67 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ub0r40yk9w6ybdq/Study_on_open_science-impact_implications_and_policy_options-salmi_072015-Vi-24062016.pdf?dl=0

20. 'Hệ sinh thái khoa học 2.0: sự thay đổi sẽ xảy ra thế nào?', là tài liệu của tác giả Thomas Crouzier, do Ủy ban châu Âu xuất bản tháng 7/2015. Tài liệu phân tích ảnh hưởng của sự biến đổi hướng tới Khoa học mở ở châu Âu lên tất cả các bên tham gia đóng góp trong hệ sinh thái Khoa học mở. Bản dịch tiếng Việt 71 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ksulu03hi1g35tu/Science_ecosystem_2.0-how_will_change_occur_crouzier_072015-Vi-20062016.pdf?dl=0

21. 'Truy cập tới và lưu giữ thông tin khoa học ở châu Âu', là tài liệu báo cáo của Ủy ban châu Âu, xuất bản năm 2015, đưa ra tổng quan về truy cập tới và lưu giữ thông tin khoa học ở các Quốc gia Thành viên EU cũng như ở Nauy và Thổ Nhĩ Kỳ. Bản dịch sang tiếng Việt có 105 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/kgjkja22itmkqtv/npr_report-Vi-06061016.pdf?dl=0

22. 'Thẩm định các kết quả tư vấn công khai về Khoa học 2.0: Khoa học trong quá trình chuyển đổi', Là tài liệu do Ủy ban châu Âu xuất bản tháng 02/2015, với các dữ liệu được ghi lại trong cuộc tư vấn công khai về khoa học 2.0 mà bây giờ được gọi là khoa học mở. Bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 34 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/wsswxphkko8b9q2/science_2_0_final_report-Vi-26052016.pdf?dl=0

23. Thông cáo báo chí của Ủy ban châu Âu về việc 'Tất cả các bài báo khoa học sẽ truy cập được tự do tới năm 2020' - bản dịch sang tiếng Việt có 3 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/dz8s4lju0chdcs6/press-release-all-european-scientific-articles-to-be-freely-Vi-30052016.pdf?dl=0

24. 'Khoa học mở 2030. Một ngày trong cuộc sống của nhà khoa học, năm 2030', là câu chuyện viễn tưởng do Ủy ban châu Âu (EC) xuất bản ngày 06/05/2015, kể về một ngày trong cuộc sống của nhà khoa học năm 2030, nơi mà Khoa học Mở đã trở thành hiện thực và đang chào toàn bộ dải các cơ hội mới, không bị hạn chế cho nghiên cứu và khám phá trên toàn cầu. Bạn có thể tải về bản dịch sang tiếng Việt có 7 trang tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/t2mvik612iknois/open_science_2030-Vi-21052016.pdf?dl=0

25. 'Khuyến cáo của Ủy ban ngày 17/07/2012 về truy cập tới và lưu giữ thông tin khoa học', là tài liệu của Ủy ban châu Âu (EC) xuất bản ngày 17/07/2012 với các khuyến cáo theo 9 vấn đề để hướng tới Khoa học Mở, sao cho các kết quả nghiên cứu khoa học được cấp vốn từ nhà nước sẽ mặc định được làm cho sẵn sàng mở - tự do cho tất cả mọi người trong xã hội. Bản dịch sang tiếng Việt có 9 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/uw0mz20x70w666y/recommendation-access-and-preservation-scientific-information_en-Vi-20052016.pdf?dl=0

26. 'Lời kêu gọi hành động của Amsterdam về Khoa học Mở'. Lời kêu gọi Hành động này là kết quả chính của hội nghị Amsterdam về 'Khoa học Mở - Từ Tầm nhìn tới Hành động' được chức chủ tịch EU của Hà Lan tổ chức vào các ngày 4 và 5/04/2016. Lời kêu gọi đi với 2 mục tiêu liên châu Âu cùng với 2 chính sách và 12 mục hành động với các hành động cụ thể sẽ được thực hiện trong thời gian tới để hướng tới Khoa học Mở. Bản dịch sang tiếng Việt có 36 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/cesllx48wqk0al4/Amsterdam-call-for-action-on-open-science-Vi-17052016.pdf?dl=0

27. 'Rà soát lại hiện trạng các vấn đề chất lượng có liên quan tới Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)', là tài liệu của các tác giả Anthony F. Camilleri, Ulf Daniel Ehlers và Jan Pawlowski, do Trung tâm Nghiên cứu Chung - JRC (Joint Research Centre), Ủy ban châu Âu, xuất bản năm 2014. Tài liệu rà soát lại vấn đề chất lượng của OER, đưa ra các khuyến cáo và cả các mô hình trung gian, từ mô hình kiểm tra chất lượng tài nguyên giáo dục theo truyền thống cho tới mô hình quá độ với 'hỗ trợ ngang hàng' và 'đánh giá xếp hạng xã hội'... Bản dịch tiếng Việt có 74 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/wfli8kmyshd20a8/201405JRC88304-Vi-07052016.pdf?dl=0

28. 'Tài nguyên Giáo dục Mở trong các ngôn ngữ ít được sử dụng: báo cáo hiện trạng', là tài liệu của các tác giả Linda Bradley, Sylvi Vigmo, do dự án LangOER của châu Âu xuất bản năm 2014. Tài liệu 'đề cập tới vai trò của OER trong các ngôn ngữ ít được sử dụng của châu Âu, các ngôn ngữ có rủi ro bị bỏ ra ngoài lề về ngôn ngữ và văn hóa' trong thế giới số phát triển nhanh. Bản dịch tiếng Việt 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/uqae2g324jt49mf/WP2%20study%200207-Vi-24042016.pdf?dl=0

29. 'Các chiều cộng đồng của các kho đối tượng học tập', là tài liệu của các tác giả Anoush Margaryan, Colin Milligan và Peter Douglas, chỉ dẫn cho bạn cách xây dựng kho các đối tượng học tập với các tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resources) để chia sẻ, tái sử dụng và tái mục đích và những điều phải tính tới khi thiết kế và lên kế hoạch xây dựng kho đó, như 7 chiều của cộng đồng và 6 chiều của kho. Bản dịch sang tiếng Việt có 24 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/2m3yggxudip54bi/CD-LOR_Structured_Guidelines_v1p0_000-Vi-22042016.pdf?dl=0

30. 'Đi với Mở với LangOER', là tài liệu của các tác giả MAŁGORZATA KUREK và ANNA SKOWRON, do LangOER xuất bản. Tài liệu được tài trợ từ chương trình Học tập Suốt đời của Ủy ban châu Âu (EC). Tài liệu gồm 4 module sử dụng để đào tạo, huấn luyện cho các giáo viên làm quen với những điều cơ bản của OER trong các năm 2014-2016: (1) Những điều cơ bản về OER; (2) Tính mở với OER; (3) Ghi công cho tác phẩm được cấp phép mở; (4) Pha trộn các OER và ghi công cho tác phẩm OER phái sinh. Bản dịch sang tiếng Việt có 29 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/qfynuwcnifv10cg/LangOER_handbook_light-Vi--15042016.pdf?dl=0

31. 'Sổ tay Tài nguyên Giáo dục Mở cho các nhà giáo dục', do nhiều người trên khắp thế giới tạo ra, được thiết kế để giúp cho các nhà giáo dục tìm kiếm, sử dụng, phát triển và chia sẻ OER để cải thiện tính hiệu quả của họ trên trực tuyến và trong lớp học. Bản dịch sang tiếng Việt có 8 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/mtxkv70yhn0gszi/OER_Handbook_for_Educators-Vi- 12042016.pdf?dl=0

32. 'Tài nguyên giáo dục mở và những lựa chọn sách giáo khoa trong các trường đại học: rà soát lại nghiên cứu và tính hiệu quả về nhận thức' của John Hilton III, do Springerlink.com xuất bản năm 2016. Bản dịch sang tiếng Việt có 22 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/sxh55zapzn9pxxq/art_3A10.1007_2Fs11423-016-9434-9-Vi-05042016.pdf?dl=0

33. 'Các thủ thư, năng lực thông tin và tài nguyên giáo dục mở: Báo cáo khảo sát', của các tác giả Nancy Graham và Jane Secker với sự hỗ trợ của Nhóm về Năng lực Thông tin CILIP, Vương quốc Anh, xuất bản năm 2012. Tài liệu chỉ ra các cách thức để nâng cao các kỹ năng của các thủ thư về năng lực thông tin để phục vụ cho các sáng kiến tài nguyên giáo dục mở, nhất là trong giáo dục đại học. Bản dịch sang tiếng Việt có 25 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/fpk94vkxwl63ssq/findingsharingoers_reportfinal1-Vi-29032016.pdf?dl=0

34. 'Dữ liệu mở như là Tài nguyên Giáo dục Mở: Các trường hợp điển hình thực hành đang nổi lên', là tài liệu của các tác giả Atenas, J., & Havemann, L. (Eds.). (2015). Dữ liệu mở như là Tài nguyên Giáo dục Mở: Các trường hợp điển hình thực hành đang nổi lên. Luân Đôn: Tri thức Mở, Nhóm Làm việc về Giáo dục Mở. http://dx.doi.org/10.6084/m9.figshare.1590031. Tài liệu nêu các vấn đề có liên quan tới dữ liệu mở (Open Data) và 5 trường hợp điển hình sử dụng dữ liệu mở trong giáo dục để phát triển các năng lực dữ liệu cho sinh viên với các dữ liệu có thật trong thực tế cuộc sống. Bản dịch sang tiếng Việt có 77 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ms2e5r8skhljmqa/Book-Open-Data-as-Open-Educational-Resources1-Vi-23032016.pdf?dl=0

35. 'Vai trò của các thư viện và những người chuyên nghiệp về thông tin trong các sáng kiến Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)', của các tác giả Gema Bueno-de-la-Fuente , R. John Robertson, Stuart Boon CAPLE / JISC CETIS xuất bản tháng 08/2012. Nhiều nghiệp vụ của thư viện các trường đại học là cần thiết trong ứng dụng và phát triển OER. Bản dịch tiếng Việt có 52 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/u74gh16watjwqo2/OER-Libraries-Survey-Report-Vi-16032016.pdf?dl=0

36. 'Sổ tay Giáo dục Mở', là tài liệu của nhiều tác giả cộng tác cùng viết ra, do dự án LinkedUp và Quỹ Tri thức Mở (Open Knowledge Foundation) xuất bản ngày 24/10/2014. Tài liệu là rất hữu ích cho bất kỳ ai có quan tâm tới các vấn đề liên quan tới Giáo dục Mở với nhiều định nghĩa - khái niệm, nhiều vấn đề có liên quan, nhiều tham chiếu tới các tài liệu, kho tài nguyên mở cũng như các thực tiễn triển khai trên thế giới, là khởi nguồn cho các sáng tạo với các nội dung - dữ liệu mở, gồm cả các dự án khởi nghiệp. Bản dịch sang tiếng Việt có 128 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ssolxj9ofju637j/openeducationhandbook2014_bis-Vi-02032016.pdf?dl=0

37. 'Tài nguyên giáo dục mở: Triển vọng của châu Á', của các tác giả Gajaraj Dhanarajan & David Porter, do Khối Thịnh vượng chung về Học tập - COL (Commonwealth of Learning) và OER Asia xuất bản, 2013. Tài liệu nói về triển vọng của châu Á trong ứng dụng và phát triển OER, thông qua cuộc khảo sát do OER Asia tiến hành cùng với các trường hợp điển hình ở 10 quốc gia châu Á về ứng dụng và phát triển OER. Tài liệu có 286 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/67ubxjmhvpi2717/pub_PS_OER_Asia_web-Vi-18022016.pdf?dl=0

38. 'Chính sách Tài nguyên Giáo dục Mở', Đại học Edinburgh xuất bản ngày 28/01/2016, nói về Chính sách Tài nguyên Giáo dục Mở của Đại học Edinburgh, Vương quốc Anh. Nó đưa ra những điều khoản đơn giản, dễ hiểu cho chính sách xúc tác cho ứng dụng và phát triển OER của một trường đại học có mong muốn đi theo con đường giáo dục mở, tài nguyên giáo dục mở, có thể là hữu ích để các trường đại học của Việt Nam tham khảo. Bản dịch tiếng Việt có 5 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/kojpfwgn4z9pc28/openeducationalresourcespolicy-Vi-24022016.pdf?dl=0

C. Tài liệu về chính sách nguồn mở của các quốc gia trên thế giới

39. 'Tuyên bố Brussels về Thương mại và Internet', do Quỹ Biên giới Điện tử (EFF) xuất bản ngày 22/02/2016. Bản dịch sang tiếng Việt có 9 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/z1xmac12lq7l2xq/brussels_declaration-Vi-23022016.pdf?dl=0

D. Tài liệu dịch từ wikiHow

40. 'Sử dụng LinkedIn như thế nào'. Bản dịch sang tiếng Việt có 23 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/vv2z5kzvzhfstvf/How-To-Use-LinkedIn-Vi-10052016.pdf?dl=0

41. 'Sử dụng Twitter như thế nào'. Bản dịch sang tiếng Việt có 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/nml2iv8m2iur376/How-To-Use-Twitter-Vi-09052016.pdf?dl=0

42. 'Sử dụng Google Plus (Google +) như thế nào'. Bản dịch sang tiếng Việt có 9 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/vey6gev3dd1loln/How-To-Use-Google%2B-Vi-12052016.pdf?dl=0

E. Tài liệu dịch trên wikiHow

43. Tải về Google Books

http://www.wikihow.vn/T%E1%BA%A3i-v%E1%BB%81-Google-Books

44. Sử dụng Padlet

http://www.wikihow.vn/S%E1%BB%AD-d%E1%BB%A5ng-Padlet

45. Sử dụng Dịch vụ Lưu trữ đám mây MEGA

http://www.wikihow.vn/S%E1%BB%AD-d%E1%BB%A5ng-D%E1%BB%8Bch-v%E1%BB%A5-L%C6%B0u-tr%E1%BB%AF-%C4%91%C3%A1m-m%C3%A2y-MEGA

46. Bắt đầu sử dụng Dropbox

http://www.wikihow.vn/B%E1%BA%AFt-%C4%91%E1%BA%A7u-S%E1%BB%AD-d%E1%BB%A5ng-Dropbox

47. Truy cập Dropbox từ thiết bị di động

http://www.wikihow.vn/Truy-c%E1%BA%ADp-Dropbox-t%E1%BB%AB-Thi%E1%BA%BFt-b%E1%BB%8B-Di-%C4%91%E1%BB%99ng

48. 'Cách để Tải Slide Trình chiếu lên SlideShare'.

http://www.wikihow.vn/T%E1%BA%A3i-Slide-Tr%C3%ACnh-chi%E1%BA%BFu-l%C3%AAn-SlideShare

49. 'Tạo tài khoản Gmail'.

http://www.wikihow.vn/T%E1%BA%A1o-T%C3%A0i-kho%E1%BA%A3n-Gmail

F. Gần 150 tài liệu dịch đã được đưa lên Internet từ 2015 trở về trước ở các đường liên kết:

• http://vnfoss.blogspot.com/2015/12/cac-tai-lieu-dich-sang-tieng-viet-cho.html
• http://letrungnghia.mangvn.org/Author/cac-tai-lieu-dich-sang-tieng-viet-cho-toi-het-nam-2015-5387.html

Hà Nội, ngày 04/01/2017

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Tài liệu trình bày tại hội nghị, hội thảo hết năm 2016

Trong năm 2016

Các bài trình bày tại các cuộc hội nghị, hội thảo, tọa đàm, các chương trình đào tạo trong năm 2016:

Lưu ý: Một số bài không trùng với địa điểm trình bày vì có cùng bài trình bày ở địa điểm khác. Các bài trình bày có cùng tên, cùng chủ đề nhưng được cập nhật liên tục theo thời gian.

1. Ngày 27/12/2016, tại Học viện Quản lý Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trình bày bài: ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’, phiên bản tháng 12/2016.
2. Ngày 28/11/2016, tại Thái Nguyên, do Vụ Đào tạo và Vụ Thư viện của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức, trình bày bài: ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’, phiên bản tháng 11/2016.
3. Ngày 12/11/2016, tại Đại học Kinh tế Luật, TP. Hồ Chí Minh, OER@University RoadShow 2016, khóa huấn luyện về OER, trình bày các bài: (1) ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’ và (2) ‘Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép Creative Commons cho OER’,
4. Ngày 29/10/2016, tại Câu lạc bộ các Lãnh đạo CNTT - ITLC (Information Technology Leader Club), TP. Hồ Chí Minh, tọa đàm về "Tài nguyên giáo dục mở – OER", trình bày bài: ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’.
5. Ngày 27-28/10/2016, Đại học Tiền Giang, OER@University RoadShow 2016, khóa huấn luyện về OER, trình bày các bài: (1) ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’; (2) ‘Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép Creative Commons cho OER’ và (3) ‘Bộ công cụ mạng học tập cá nhân - Môi trường chia sẻ và học tập của bạn’.
6. Ngày 21/10/2016, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn TP. Hồ Chí Minh, hội thảo: ‘Truy cập mở thông tin: động lực phát triển bền vững’, với bài trình bày 'Giới thiệu Truy cập Mở'
7. Ngày 19/10/2016, Đại học Khoa học Tự nhiên TP. Hồ Chí Minh, Hội thảo: ‘Tài nguyên giáo dục mở trong nghiên cứu khoa học’ với bài trình bày ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’ và ‘Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép Creative Commons cho OER’
8. Ngày 14/10/2016, chương trình OER@University Roadshow 2016, Đại học Kinh tế Quốc dân Hà Nội, Hội thảo ‘Tài nguyên giáo dục mở (OER) - Giải pháp tối ưu cho sự phát triển nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’ với bài trình bày: ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và Nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’
9. Ngày 13/10, Chương trình “Chuyển đổi phần mềm từ nguồn đóng sang nguồn mở” do RDOT, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức, trình bày 2 bài: ‘Giới thiệu phần mềm tự do nguồn mở’, và bài ‘Hệ thống giấy phép của phần mềm & tư liệu tự do nguồn mở’
10. Ngày 28/09/2016, Hội thảo Quốc tế về OER lần thứ 2 tại Hà Nội, do Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn và UNESCO tổ chức, trình bày nội dung: 'Bản địa hóa và chương trình OER@University RoadShow 2016'.
11. Ngày 27/09/2016, Tọa đàm An toàn Thông tin và Mối đe dọa tới nền kinh tế, Khách sạn Grand Plaza, do CLB nhà báo CNTT-TT, bài: 'Vụ tấn công vào VNA và một vài gợi ý'.
12. Ngày 23-24/09/2016, tại Đại học Thăng Long, Hà Nội, trong chương trình 'Huấn luyện huấn luyện viên nguồn mở' do Đại học Thăng Long, RDOT và Quỹ Việt Nam đồng tổ chức, có các nội dung: (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở; (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép CC cho OER; và (3) Bộ công cụ mạng học tập cá nhân - môi trường chia sẻ và học tập của bạn.
13. Ngày 12-13/09/2016, tại thành phố Đà Nẵng, trong chương trình 'Huấn luyện huấn luyện viên nguồn mở' do Trung tâm Hệ thống CNTT tổ chức, có các bài trình bày: (1) Giới thiệu phần mềm tự do; (2) Sở hữu trí tuệ và bằng sáng chế phần mềm; (3) Khía cạnh pháp lý của phần mềm tự do; (4) Khía cạnh kinh tế và các mô hình kinh doanh của phần mềm tự do; (5) Triển khai hệ thống phần mềm tự do.
14. Ngày 10/09/2016, tại thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp, trong chương trình Security Bootcamp 2016 do Sở TTTT tỉnh Đồng Tháp cùng Hội Internet Vietnam tổ chức, trình bày bài: 'Vụ tấn công vào VNA và một vài gợi ý'.
15. Ngày 08/09/2016, tại trường Đại học Đà Nẵng, thành phố Đà Nẵng, trong trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do: (1) Trung tâm Học liệu - Đại học Đà Nẵng; (2) VILASAL; (3) RDOT; (4) Quỹ Việt Nam và (5) Công ty D&L tổ chức tập huấn về OER, có các nội dung: (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở; và (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở - Thực hành cấp phép Creative Commons cho OER.
16. Ngày 25/08/2016, tại quán Cà phê Trung Nguyên 264A đường Nam Kỳ Khởi Nghĩa, thành phố Hồ Chí Minh, Câu lạc bộ các Lãnh đạo CNTT - ITLC (IT Leader Club) thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức buổi nói chuyện về: Phần mềm và các mô hình kinh doanh bền vững.
17. Ngày 17/08/2016, tại trường Đại học Văn Lang, thành phố Hồ Chí Minh, trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do Đại học Văn Lang, RDOT và Quỹ Việt Nam tổ chức tập huấn về OER, có các nội dung (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở; và (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở.
18. Ngày 12/08/2016, tại trường Đại học Công nghệ Đồng Nai, thành phố Biên Hòa, trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do Liên Chi hội Thư viện Đại học Khu vực phía Nam (VILASAL), RDOT và Quỹ Việt Nam tổ chức tập huấn về OER với các nội dung (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở; và (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở.
19. Ngày 27-28/06/2016, tại Trung tâm Học liệu - Đại học Cần Thơ, trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do Trung tâm học liệu - Đại học Cần Thơ, RDOT và Quỹ Việt Nam cùng tổ chức tập huận về OER với các nội dung: (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục mở; (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép CC cho OER; và (3) Bộ công cụ mạng học tập cá nhân - môi trường chia sẻ và học tập của bạn.
20. Ngày 17/06/2016, tại Khoa Thông tin - Thư viện, Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh, Khoa phối hợp với RDOT đồng tổ chức khóa huấn luyện về OER trong chương trình OER@University Roadshow 2016 với các nội dung: (1) Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục mở; và (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép CC cho OER;
21. Ngày 07/06/2016, tại Khoa Thông tin - Thư viện, Đại học Khoa học Xã hội Nhân văn Thành phố Hà Nội, Khoa phối hợp với NALA và RDOT đồng tổ chức khóa huấn luyện về OER với tiêu đề 'Quản trị OER thông qua bộ công cụ mạng học tập' trong chương trình OER@University Roadshow 2016 với nội dung: Bộ công cụ mạng học tập cá nhân - môi trường chia sẻ và học tập của bạn.
22. Ngày 06/04/2016, tại trường Đại học Dân lập Hải Phòng, tư vấn hệ thống quản lý giáo dục đại học, 'Vì sao nên chọn phần mềm tự do nguồn mở cho quản lý giáo dục đại học'.
23. Ngày 25/03/2016, tại trường Đại học Ngoại Thương, trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do NALA, Đại học Ngoại Thương, Khoa TT-TV Đại học KHXHNV, RDOT và Quỹ Việt Nam cùng tổ chức tập huấn 'Xuất bản mở và cấp phép cho dữ liệu mở', trình bày bài: 'Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở & thực hành cấp phép CC cho OER'.
24. Ngày 24/03/2016, tại trường Đại học Ngoại Thương, trong chương trình OER@University RoadShow 2016 do NALA, Đại học Ngoại Thương, Khoa TT-TV Đại học KHXHNV, RDOT và Quỹ Việt Nam cùng tổ chức tập huấn 'Xuất bản mở và cấp phép cho dữ liệu mở', trình bày bài: 'Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở', phiên bản tháng 03/2016.
25. Ngày 13/03/2016, tại Viện Đại học Mở Hà Nội, nhân kỷ niệm 23 năm ngày thành lập khoa CNTT và Hội thảo 'Nâng cao chất lượng đào tạo ngành CNTT - Kế thừa và sáng tạo để phát triển bền vững', bài trình bày: 'Định hướng ứng dụng và phát triển tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học'.
26. Ngày 05/03/2016, tại trường Đại học Thăng Long, Hà Nội, nhân sự kiện 'International Open Data 2016', lần đầu tiên được tổ chức ở Việt Nam, 'Giới thiệu Dữ liệu Mở - Open Data'.
27. Ngày 04/03/2016, tại trường Đại học Bách Khoa Hà Nội, nhân sự kiện DrupalCamp Vietnam 2016, 'Vì sao nên chọn phần mềm tự do nguồn mở cho nghề nghiệp và khởi nghiệp', phiên bản tháng 03/2016.
28. Ngày 21/01/2016, tại trường Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu, thành phố Vũng Tàu, nhân kỷ niệm 10 năm thành lập trường Đại học Vũng Tàu, tọa đàm 'Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở', phiên bản tháng 01/2016.
29. Ngày 16/01/2016, tại Dreamplex Coworking Space, thành phố Hồ Chí Minh, nhân kỷ niệm 4 năm ngày thành lập VFOSSA, 'Vì sao nên chọn phần mềm tự do nguồn mở cho nghề nghiệp và khởi nghiệp'.

Trong năm 2015 (18):

Liên kết: http://vnfoss.blogspot.com/2015/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2014 (36):

Liên kết: http://vnfoss.blogspot.com/2014/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2013 (39):

Liên kết: http://vnfoss.blogspot.com/2013/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2012 (28):

Liên kết: http://vnfoss.blogspot.com/2012/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-cac-hoi-nghi-hoi.html

Ngày 03/01/2017

Blogger Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com