Phần mềm tự do nguồn mở cho Việt Nam: Hướng dẫn Khung khái niệm. Phân tích mạng xã hội và khung khái niệm

Thứ Ba, 14 tháng 4, 2026

Hướng dẫn Khung khái niệm. Phân tích mạng xã hội và khung khái niệm

Conceptual Frameworks Guide

Social Network Analysis and Conceptual Frameworks

Các khung lý thuyết được trình bày ở đây là phương tiện để tích hợp các phát hiện nghiên cứu vào lý thuyết. Một cách tiếp cận khác là áp dụng lập trường định lượng, trung lập hơn và thông qua khai thác và phân tích dữ liệu, cho phép một khung lý thuyết hình thành. Một trong những cách tiếp cận đó là sử dụng phân tích trích dẫn hoặc phân tích mạng xã hội – SNA (Social Network Analysis).

SNA có thể được hiểu như một bộ công cụ gồm các chỉ số khác nhau, trong đó các mối quan hệ xã hội có thể được hình dung như các liên kết giữa các nút riêng lẻ. Điều này cho phép thu được những hiểu biết mới về cấu trúc của các cộng đồng, tài nguyên và các nút cũng như tầm quan trọng của các kết nối chính. Cách tiếp cận này thường được áp dụng cho các mạng xã hội, chẳng hạn như Twitter, nhưng cũng có thể được áp dụng cho các tài liệu trong một lĩnh vực, một kỹ thuật được gọi là phân tích trích dẫn. Các tài liệu được trích dẫn trong bất kỳ ấn phẩm học thuật nào sau đó có thể được “hình dung như một mạng lưới trong đó mỗi tài liệu tham khảo là một nút, được liên kết với một nút khác (ấn phẩm mà nó được trích dẫn) thông qua một mối liên kết thể hiện thực tiễn xã hội của một trích dẫn” (Weller và cộng sự, 2018).

Ví dụ, Dawson, Gašević, Siemens và Joksimovic (2014) đã sử dụng phương pháp này để phân tích các trích dẫn trong các bài báo tại các hội nghị thường niên về Phân tích Học tập và Kiến thức từ năm 2011 đến năm 2013. Bozkurt (2019) đã xem xét mô hình của 54.940 tài liệu tham khảo trên 1685 bài báo và sử dụng phân tích mạng xã hội để nghiên cứu lĩnh vực giáo dục từ xa.

Hình ảnh trực quan theo dòng thời gian về Giáo dục Từ xa (Bozkurt, 2019)

Weller và cộng sự (2018) cũng đã áp dụng kỹ thuật tương tự để lập bản đồ bối cảnh giáo dục mở.

Mạng lưới phân tích trích dẫn (Từ Weller và cộng sự, 2018)

Điểm chung của các phân tích này là chúng không áp đặt một khung nào lên tài liệu, mà cho phép một khung xuất hiện từ các mối quan hệ giữa các trích dẫn. (Tuy nhiên, một khung khái niệm cũng có thể được áp dụng để diễn giải cấu trúc xuất hiện.) Kỹ thuật này có thể được sử dụng để cung cấp bằng chứng định lượng cho các tuyên bố về diễn ngôn theo thời gian, hoặc để mô tả cách các mô hình và thực tiễn phát triển. Một cách tiếp cận hiệu quả có thể là kết hợp phân tích mạng lưới với phân tích truyền thống hơn để đối chiếu hoặc so sánh các quan điểm.

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch từ tài liệu của các tác giả: Farrow, R. (ed.), Weller, M., Pitt, R., Iniesto, F., Algers, A., Almousa, S., Baas, M., Bentley, P., Bozkurt, A., Butler, W., Cardoso, P., Chtena., N., Cox, G., Czerwonogora, A., Dabrowski, M.T., Derby, R., DeWaard, H., Elias, T., Essmiller, K., Funk, J., Hayman, J., Helton, E., Huth, K., Hutton, S. C., Iyinolakan, O., Johnson, K. R., Jordan, K., Kuhn, C., Lambert, S., Mittelmeier, J., Nagashima, T., Nerantzi, C., O’Reilly, J., Paskevicius, M., Peramunugamage, A., Pete, J., Power, V., Pulker, H., Rabin, E., Rets, I., Roberts, V., Rodés, V., Sousa, L., Spica, E., Vizgirda, V., Vladimirschi, V., & Witthaus, G. (2023). Sổ tay Nghiên cứu Mở của GO-GN.

Mạng lưới Cao học Toàn cầu về Tài nguyên Giáo dục Mở / Trung tâm Nghiên cứu Giáo dục Mở.

https://go-gn.net/gogn_outputs/open-research-handbook/.