"The
British Institution, Pall Mall" from The
Met Museum, here cropped, is in the public
domain.
Open Heritage
Theo:
https://creativecommons.org/project/open-heritage/
Di sản thể hiện hàng thế kỷ kinh nghiệm
của con người được ghi chép lại, từ cách các cộng
đồng thích nghi với sự thay đổi của cảnh quan, đến
cách các xã hội đa dạng tạo ra ý nghĩa và hình thành
diễn ngôn văn hóa, cho đến cách sự sáng tạo nảy nở
bằng cách nghiên cứu và đặt câu hỏi về quá khứ. Di
sản mở (Open Heritage) giúp xây dựng và duy trì các xã
hội năng động và thịnh vượng. Di sản văn hóa thế
giới có sức mạnh kết nối con người xuyên suốt thời
gian và không gian, tạo điều kiện thuận lợi cho đối
thoại liên văn hóa, thúc đẩy sự sáng tạo và đóng góp
vào sự phát triển bền vững.
Tuy nhiên, trong môi
trường kỹ thuật số, rất nhiều di sản thuộc phạm vi
công cộng (không có bản quyền) vẫn bị khóa sau
những
rào cản (bản
dịch sang tiếng Việt) bất công và
vô lý: các yêu sách bản quyền vô căn cứ, phí cấp phép
quá cao, các hạn chế về công nghệ hoặc khả năng tái
sử dụng không nhất quán, khác nhau tùy theo quốc gia và
năng lực.
Các tổ chức di sản
văn hóa – CHI (Cultural Heritage
Institutions) như bảo tàng, kho lưu
trữ và thư viện phải đối mặt với những rào cản to
lớn trong việc số hóa bộ sưu tập, bảo tồn các tài
liệu và chế tác dễ hư hỏng và cung cấp chúng cho công
chúng. Những thách thức này
thường dẫn đến việc các mảnh lịch sử quan trọng
vẫn nằm ngoài tầm với của các cộng đồng mà chúng
đại diện và của khán giả toàn cầu mong muốn được
tiếp cận với chúng.
Việc tiếp cận và
thưởng thức di sản văn hóa là một phần của quyền
con người được tham gia vào đời sống văn hóa, được
công nhận trong Tuyên
ngôn Nhân quyền Quốc tế, và là
điều thiết yếu để thúc đẩy hòa bình và sự hiểu
biết lẫn nhau. Nó cho phép các cá nhân và cộng
đồng thể hiện bản sắc của mình, bảo vệ truyền
thống và tích cực tham gia vào đời sống văn hóa, những
điều cơ bản đối với phẩm giá con người và sự gắn
kết xã hội. Nếu không được tiếp
cận di sản văn hóa, chúng ta có nguy cơ mất đi sự đa
dạng văn hóa, sự suy yếu của đối thoại và sự mất
mát những câu chuyện chung kết nối chúng ta với quá khứ
và truyền cảm hứng cho tương lai.
Tại CC, chúng tôi giúp
các tổ chức di sản văn hóa (CHI) công khai các đối
tượng kỹ thuật số trong bộ sưu tập của họ thông
qua việc sử dụng giấy phép CC và các công cụ phạm vi
công cộng, ưu tiên khả năng tiếp cận, chia sẻ và tái
sử dụng, đồng thời xem xét các khía cạnh đạo đức,
pháp lý và văn hóa.
Công việc của chúng tôi
Chương trình Văn hóa Mở CC
Nhờ sự hào phóng của Arcadia, kể từ
năm 2021, chúng tôi đã dẫn dắt Chương trình Văn hóa Mở
CC (CC Open Culture Program) nhằm giúp xây dựng một hệ sinh
thái văn hóa mở thịnh vượng giữa các tổ chức di sản
văn hóa và người dùng của họ. Chúng
tôi thúc đẩy việc chia sẻ kiến thức và văn hóa theo
những cách phù hợp với bối cảnh, có đạo đức, toàn
diện, bền vững, có mục đích và hướng đến lợi ích
xã hội. Được các giá trị của CC định hướng,
chương trình được chia thành bốn lĩnh vực.
Chính sách và Vận động
Chúng tôi tham gia vào các hoạt động cải
cách chính sách để cho phép các tổ chức di sản văn hóa
thực hiện sứ mệnh vì lợi ích công cộng của họ.
Điều này bao gồm tiếp tục vận động
cho các ngoại lệ và giới hạn bản quyền mạnh mẽ; nêu
rõ tầm quan trọng của việc giữ các bản sao không phải
bản gốc của các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng
trong phạm vi công cộng; khuyến khích một diễn ngôn
chính sách có mục đích tôn vinh văn hóa mở như một sự
khẳng định tích cực về tầm quan trọng của việc truy
cập mở và chia sẻ mở tài liệu văn hóa ở mức độ
tối đa có thể; và tham gia vào các cuộc thảo luận về
việc sử dụng tài liệu nhạy cảm về văn hóa một cách
tôn trọng và có đạo đức.
Liên minh Di sản Mở (trước đây là
TAROCH [bản
dịch sang tiếng Việt]), do CC triệu tập, quy tụ hơn
70 tổ chức từ 25 quốc gia đã ký Tuyên
bố Cam kết khẳng định tầm nhìn chung về việc tiếp
cận công bằng và bền vững đối với di sản văn hóa.
Cùng nhau, Liên minh đang thúc đẩy một phong trào toàn cầu
nhằm truyền cảm hứng cho UNESCO thiết lập một khuôn
khổ toàn cầu bảo vệ và thúc đẩy di sản mở trong
phạm vi công cộng. Năm 2025, Liên minh đã công bố Tuyên
bố Di sản Mở (bản
dịch sang tiếng Việt) (xem bên dưới cách tham gia).
Sau khi đạt được các mục tiêu thành
lập, bao gồm việc phát triển Tuyên bố Di sản Mở và
một chiến lược vận động toàn cầu toàn diện, Liên
minh đã hoàn thành giai đoạn cơ chế thành viên của
mình. Công việc vẫn tiếp tục khi các
tổ chức, thể chế và chính phủ được khuyến khích ký
Tuyên bố Di sản Mở và tham gia cộng đồng ngày càng lớn
mạnh gồm gần 100 bên ký kết kêu gọi UNESCO ban hành một
công cụ thiết lập tiêu chuẩn về di sản mở.
Cơ sở hạ tầng
Chúng tôi đóng vai trò là người quản lý
các giấy phép và công cụ CC, đặc biệt là Dấu hiệu
Phạm vi công cộng và Công cụ Hiến tặng vào Phạm vi
công cộng, và nỗ lực đảm bảo chúng hoạt động đúng
cách trong lĩnh vực di sản văn hóa. Báo
cáo Đánh giá Nhu cầu về Công cụ Phạm vi công cộng
trong Lĩnh vực Di sản Văn hóa (2023) của chúng tôi
cung cấp những hiểu biết quan trọng về nhu cầu và
thách thức riêng của cộng đồng di sản văn hóa liên
quan đến các công cụ phạm vi công cộng của chúng tôi.
Xây dựng năng lực
Chúng tôi hỗ trợ sự
chuyển đổi của các Tổ chức Di sản Văn hóa (CHI) bằng
cách cung cấp các khóa đào tạo cho các học viên và
những người ủng hộ di sản mở muốn tham gia vào truy
cập mở thông qua Chứng chỉ GLAM/Văn hóa Mở, cũng như
các cơ hội đào tạo và tư vấn khác được điều chỉnh
cho phù hợp với nhu cầu của họ. Chúng
tôi hợp tác với các CHI và các tổ chức khác để đưa
các giấy phép và công cụ Creative Commons vào cơ sở hạ
tầng của họ nhằm quản lý các tài liệu di sản và làm
cho chúng được phổ biến rộng rãi và công bằng hơn
trong môi trường kỹ thuật số.
Tham gia cộng đồng
Chúng tôi trao quyền và đóng góp vào việc
xây dựng cộng đồng Văn hóa Mở. Chúng tôi tổ chức
một nhóm những người ủng hộ văn hóa mở và các học
viên CHI từ khắp nơi trên thế giới như một phần của
Cộng đồng CC của chúng tôi. Hãy tham gia cùng chúng tôi
trên Zulip và nhận bản tin của chúng tôi bằng cách điền
vào mẫu
đăng ký này.
Tài liệu tham khảo
Creative Commons đã công bố hai tài liệu
tham khảo quan trọng để hỗ trợ chính sách văn hóa mở:
Hướng dẫn Chính sách Văn hóa Mở, trong đó nêu rõ
năm hành động chính mà các nhà hoạch định chính sách
có thể thực hiện để tạo điều kiện chia sẻ tốt
hơn, và Tài liệu Chính sách Văn hóa Mở, cung cấp
tổng quan về những thách thức liên quan đến bản quyền
mà các tổ chức di sản văn hóa và người dùng của họ
đang phải đối mặt. Cả hai đều có sẵn trên trang tài
liệu tham khảo của chúng tôi.
Khám
phá tất cả tài liệu tham khảo về Di sản Mở >
Tham gia
Ký Tuyên bố Di sản Mở
Tuyên
bố Di sản Mở do Liên
minh Di sản Mở xây dựng và là lời kêu gọi cộng
đồng quốc tế tham gia đối thoại hướng tới việc
thông qua một công cụ thiết lập tiêu chuẩn quốc tế
tại UNESCO nhằm đảm bảo quyền tiếp cận công bằng
đối với di sản thuộc phạm vi công cộng trong môi
trường kỹ thuật số. Tuyên
bố này định nghĩa các giá trị chung, xác định các
thách thức chính và đặt ra các ưu tiên hướng tới hành
động để thu hẹp khoảng cách về quyền tiếp cận công
bằng đối với di sản.
Nó
cung cấp nền tảng cho cuộc đối thoại quốc tế hướng
tới một công cụ thiết lập tiêu chuẩn của UNESCO trong
tương lai về di sản mở.
Tuyên bố này gói gọn tầm
nhìn chung hướng tới hành động toàn cầu và tôn
trọng các khuôn khổ pháp lý, văn hóa và quản trị đa
dạng mà qua đó di sản được quản lý và chia sẻ trên
toàn thế giới. Điều mà nó yêu cầu
là sự rõ ràng: một tập hợp các nguyên tắc chung trao
quyền cho các tổ chức di sản văn hóa chia sẻ bộ sưu
tập của họ để thực hiện sứ mệnh của mình, giảm
bớt các rào cản bất công và đảm bảo rằng quá trình
chuyển đổi kỹ thuật số trong lĩnh vực di sản không
làm sâu sắc thêm sự bất bình đẳng mà hỗ trợ các
quyền văn hóa cho tất cả mọi người.
Đến nay, Tuyên bố này đã được hơn
90 tổ chức từ 30 quốc gia phê chuẩn. Các cơ sở, tổ
chức, cơ quan và chính phủ được mời ủng hộ bằng
cách ký tên. Hãy truy cập openheritagestatement.org
để ký tên và tham gia lời kêu gọi toàn cầu ngày càng
lớn mạnh về quyền tiếp cận công bằng đối với di
sản. StoryFrames
cung cấp các nghiên cứu điển hình giúp làm sống động
Tuyên bố.
Tham gia Cộng đồng Thực hành CC
Tham gia cùng chúng tôi trên Zulip và nhận
bản tin của chúng tôi bằng cách điền vào mẫu
đăng ký này.
Có câu hỏi? Liên hệ với chúng tôi tại
info@creativecommons.org.
Lời cảm ơn nhà tài trợ
Cảm ơn sự hào
phóng của Quỹ Arcadia đã hỗ trợ các dự án Văn hóa Mở
của chúng tôi.
Heritage
embodies centuries of documented human experience, from the ways
communities have adapted to changing landscapes, to how diverse
societies create meaning and form the cultural discourse, all the way
to how creativity flourishes by investigating and interrogating the
past. Open heritage helps build and sustain vibrant and thriving
societies. The world’s cultural heritage holds the power to connect
people across time and space, facilitating intercultural dialog,
spurring creativity, and contributing to sustainable development.
Yet, in the
digital environment, a lot of heritage in the public domain (free of
copyright) remains locked behind unfair, unjustified barriers:
unfounded copyright claims, prohibitive licensing fees, technological
restrictions, or inconsistent reuse possibilities that vary by
country and capacity.
Cultural
Heritage Institutions (CHIs) like museums, archives, and libraries
face immense barriers to digitizing their collections, preserving
fragile documents and artifacts, and making them available to the
public. These challenges often result in critical pieces of history
remaining out of reach for the communities they represent and for
global audiences eager to engage with them.
Accessing and
enjoying cultural heritage is part of the human right to participate
in cultural life recognized in the Universal
Declaration of Human Rights, and is essential for fostering peace
and mutual understanding. It allows individuals and communities to
express their identities, safeguard traditions, and actively
participate in cultural life, which are fundamental to human dignity
and social cohesion. Without access to cultural heritage, we risk the
erosion of cultural diversity, the weakening of dialogue, and the
loss of shared narratives that connect us to our past and inspire our
future.
At CC, we help
CHIs make the digital objects in their collection openly accessible
through the use of CC licenses and public domain tools, which
prioritize accessibility, shareability, and reusability while taking
account of ethical, legal, and cultural considerations.
Our Work
CC Open
Culture Program
Thanks to the
generosity of Arcadia, since 2021, we’ve led the CC Open Culture
Program to help build a thriving ecosystem of open culture among CHIs
and their users. We promote the sharing of knowledge and culture, in
ways that are contextual, ethical, inclusive, sustainable,
purposeful, and prosocial. Guided by CC’s values, the program is
divided into four areas.
Policy and
Advocacy
We take part in
activities to reform policy to enable cultural heritage institutions
to fulfill their public-interest missions. This includes continuing
to advocate for strong copyright exceptions and limitations; stating
the importance of keeping non-original reproductions of public domain
works in the public domain; encouraging a purposeful policy discourse
celebrating open culture as a positive affirmation of the importance
of open access and sharing of cultural materials to the fullest
extent possible; and engaging in conversations on the respectful and
ethical use of culturally-sensitive materials.
The
Open Heritage Coalition (formerly TAROCH), convened by CC, brings
together more than 70 organizations from 25 countries that have
signed the Statement
of Commitment affirming their shared vision for equitable and
sustainable access to cultural heritage. Together, the Coalition is
driving a global movement to inspire UNESCO to establish a global
framework that protects and advances open heritage in the public
domain. In 2025, the Coalition launched the Open
Heritage Statement
(see
below how to get involved).
Having achieved
its founding goals, including the development of the Open Heritage
Statement and a comprehensive global advocacy strategy, the Coalition
has completed its membership phase. The work continues as
organizations, institutions, and governments are encouraged to sign
the Open Heritage Statement and join the growing community of nearly
100 signatories calling for a UNESCO standard-setting instrument on
open heritage.
Infrastructure
We
play our part as stewards of the CC licenses and tools, in
particular, the Public Domain Mark and Public Domain Dedication Tool,
and strive to ensure they function properly in the cultural heritage
sector. Our Needs
Assessment Report on Public Domain Tools in the Cultural Heritage
Sector (2023)
offers
key insights into the unique needs and challenges of the cultural
heritage community with regard to our public domain tools.
Capacity
building
We support the
transformation of CHIs by offering training for practitioners and
open heritage advocates who want to engage with open access through
the GLAM/Open Culture Certificate, as well as other training and
consulting opportunities tailored to their needs. We work with CHIs
and other organizations to bring Creative Commons licenses and tools
into their infrastructure to manage their heritage materials and make
them more widely and equitably available in the digital environment.
Community
engagement
We empower and
contribute to building the Open Culture community. We host a group of
open culture advocates and CHIs practitioners from all over the world
as part of our CC Community. Join us on Zulip and receive our
newsletter by filling out this intake
form.
Resources
Creative
Commons has published two key resources to support open culture
policy: the Open Culture
Policy Guide, which
outlines five key actions policymakers can take to enable better
sharing, and the Open
Culture Policy Paper,
which provides an overview of the copyright-related challenges facing
cultural heritage institutions and their users. Both are available on
our resources page.
Explore
all Open Heritage resources>
Get Involved
Sign the Open
Heritage Statement
The
Open Heritage Statement
was
developed by the Open
Heritage Coalition
and
is a call to action for the international community to enter into a
dialogue towards the adoption of an international standard-setting
instrument at UNESCO that would ensure equitable access to public
domain heritage in the digital environment. The Statement defines
shared values, identifies key challenges, and sets action-oriented
priorities for closing the gap in equitable access to heritage. It
provides the foundation for international dialogue toward a future
UNESCO standard-setting instrument on open heritage.
The
Statement encapsulates a shared
vision towards global action
and
respects the diverse legal, cultural, and governance frameworks
through which heritage is managed and shared around the world. What
it asks for is clarity: a set of common principles that empower
cultural heritage institutions to share their collection in
fulfillment of their mission, reduce unfair barriers, and ensure that
the digital transition in heritage does not deepen inequalities, but
supports cultural rights for all.
Today,
the Statement has been endorsed
by over 90 organizations from 30 countries. Institutions,
organizations, and governments are invited to endorse through
signature. Visit
openheritagestatement.org
to
sign and join the growing global call for equitable access to
heritage. StoryFrames
offer
case studies that bring the Statement to life.
Join the CC
Communities of Practice
Join us on Zulip
and receive our newsletter by filling out this intake
form.
Questions?
Contact us at info@creativecommons.org.
Funder
Acknowledgment
Thanks to the
generosity of Arcadia Fund for supporting our Open Culture projects.
Dịch: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com
