Twin it! Call to action: Boosting 3D for Europe's culture by 2030
Posted on Thursday October 31, 2024
Theo: https://pro.europeana.eu/post/twin-it-call-to-action-boosting-3d-for-europe-s-culture-by-2030
Bài được đưa lên Internet ngày: 31/10/2024
Lời kêu gọi hành động "Hãy tạo bản sao số!" (Twin it!) đề ra bảy ưu tiên then chốt nhằm thúc đẩy việc thực hiện Khuyến nghị năm 2021 của Ủy ban châu Âu về không gian dữ liệu chung của châu Âu dành cho di sản văn hóa. Khuyến nghị này kêu gọi các quốc gia thành viên EU thực hiện số hóa 3D tất cả các di tích và địa điểm được đánh giá là đang gặp rủi ro, cùng với một nửa số di tích và địa điểm thu hút đông đảo khách tham quan nhất, trước năm 2030.
Việc tăng cường khả năng tiếp cận di sản văn hóa chung của châu Âu để mọi người cùng thưởng thức và lấy cảm hứng là một mục tiêu chính sách quan trọng của Liên minh châu Âu (EU). Từ việc mở rộng quyền tiếp cận văn hóa và thúc đẩy sự tham gia, cho đến hỗ trợ công tác bảo tồn và khuyến khích tái sử dụng, công nghệ 3D mang đến những cơ hội chưa từng có để thúc đẩy mục tiêu này. Các mô hình 3D không chỉ đơn thuần là bản sao kỹ thuật số của các di sản; chúng còn lưu giữ những chi tiết tinh vi về hiện vật cùng câu chuyện gắn liền với nó, đồng thời ghi lại quá trình số hóa, từ đó mở ra những kiến thức mới và góc nhìn mới mẻ.
Năm 2019, các quốc gia thành viên EU đã công nhận tiềm năng của công nghệ 3D trong việc bảo tồn kỹ thuật số – phương thức có khả năng phản ánh tính đa chiều của di sản văn hóa – đồng thời kêu gọi triển khai “một sáng kiến toàn châu Âu về số hóa 3D các hiện vật, di tích và địa điểm di sản văn hóa” (Tuyên bố hợp tác về thúc đẩy số hóa di sản văn hóa, 2019).
Khuyến nghị năm 2021 của Ủy ban châu Âu về không gian dữ liệu chung của châu Âu dành cho di sản văn hóa đã kêu gọi các quốc gia thành viên EU thực hiện số hóa 3D tất cả các di tích và địa điểm được đánh giá là đang gặp rủi ro, cũng như một nửa số di tích và địa điểm thu hút nhiều khách tham quan nhất, với thời hạn hoàn thành là năm 2030. Văn bản này cũng đặt ra các mục tiêu đầy tham vọng về việc đóng góp nội dung 3D vào Europeana và không gian dữ liệu chung.
Để góp phần đạt được các mục tiêu này, Ủy ban châu Âu cùng Sáng kiến Europeana đã khởi động chiến dịch “Twin it! 3D for Europe’s culture” (tạm dịch: “Tạo bản sao số 3D cho di sản văn hóa châu Âu!”) vào tháng 6 năm 2023, với sự hợp tác từ các quốc gia giữ chức Chủ tịch Hội đồng EU là Thụy Điển, Tây Ban Nha và Bỉ. Chiến dịch đã mời gọi các quốc gia thành viên EU gửi ít nhất một di sản văn hóa đã được số hóa 3D vào không gian dữ liệu chung, kết quả là đã tạo nên một bộ sưu tập đặc sắc gồm 37 di sản tiêu biểu với chất lượng cao.
Chiến dịch “Twin it!” đã củng cố cam kết và năng lực ứng dụng công nghệ 3D tại các quốc gia thành viên, các tổ chức di sản, hệ sinh thái Europeana và cộng đồng chuyên gia. Hướng tới các mục tiêu trung gian vào năm 2025 theo Khuyến nghị nêu trên, chúng ta cần tận dụng thời điểm này để đánh giá tiến độ chung, đúc kết các bài học kinh nghiệm và định hướng cho tương lai.
“Lời kêu gọi hành động” này được xây dựng dựa trên nền tảng chuyên môn tập thể từ chiến dịch “Twin it!”. Các đối tác bao gồm: Sáng kiến Europeana (gồm ba tổ chức liên kết với nhau: Quỹ Europeana, Hiệp hội Mạng lưới Europeana và Diễn đàn các đơn vị tập hợp dữ liệu Europeana), Ủy ban châu Âu, ba quốc gia đảm nhiệm chức Chủ tịch luân phiên, các đầu mối liên lạc của chương trình "Twin it!" tại các quốc gia thành viên, các tổ chức di sản văn hóa tham gia đóng góp, cùng các thành viên của Nhóm chuyên gia về Không gian dữ liệu chung châu Âu dành cho Di sản văn hóa – CEDCHE (European Data Space for Cultural Heritage). Tài liệu này phản ánh ý kiến đóng góp từ các chuyên gia hàng đầu thuộc Nhóm công tác về dữ liệu 3D, Trung tâm Năng lực 4CH về Bảo tồn Di sản văn hóa, cũng như các dự án được EU tài trợ là 5DCulture và Eureka3D. Nội dung này cũng được xây dựng dựa trên các cuộc trao đổi tại sự kiện cấp cao "Twin it!" diễn ra vào ngày 14/05/2024 tại Brussels. Sự kiện cấp cao này đã quy tụ các Bộ trưởng Văn hóa, các nhà hoạch định chính sách ở mọi cấp độ, cùng các chuyên gia và các bên liên quan chủ chốt để cùng thảo luận về những vấn đề then chốt xoay quanh công tác số hóa 3D trong lĩnh vực của chúng ta.
Trên cơ sở đó, lời kêu gọi hành động "Twin it!" đề ra bảy ưu tiên then chốt nhằm thúc đẩy các mục tiêu của Khuyến nghị. Đây cũng là minh chứng cho cam kết mạnh mẽ của tất cả các bên liên quan đối với những mục tiêu và nguyên tắc này.
Áp dụng phương pháp tiếp cận dựa trên mục đích và người dùng đối với công tác số hóa 3D. Việc quyết định đối tượng nào cần được số hóa 3D và ở mức độ chất lượng nào nên dựa trên mục đích sử dụng cũng như đối tượng sử dụng nội dung 3D đó. Cách tiếp cận này cũng sẽ xác định mức đầu tư cần thiết và công nghệ phù hợp. Trong khi số hóa 3D với độ chính xác cao nhất là yêu cầu bắt buộc đối với công tác phục dựng, thì độ phân giải thấp hơn có thể vẫn đáp ứng được mục tiêu nếu trọng tâm là tăng cường khả năng truy cập trực tuyến. Phương pháp tiếp cận dựa trên mục đích và người dùng cung cấp các hướng dẫn thiết thực để thực hiện số hóa 3D một cách hiệu quả, đồng thời bổ sung khía cạnh định tính vào các chỉ số định lượng đã nêu trong Khuyến nghị 2021.
Nâng cao nhận thức và ưu tiên các nhóm đối tượng được nêu trong Khuyến nghị năm 2021 vào các chiến lược và danh mục số hóa 3D quốc gia. Khuyến nghị kêu gọi các quốc gia thành viên ưu tiên và đặt ra các mục tiêu cụ thể cho việc số hóa 3D và bảo tồn kỹ thuật số đối với các di sản văn hóa đang gặp rủi ro, cũng như các di tích và địa điểm thu hút đông đảo nhất khách tham quan. Khuyến nghị cũng khuyến khích dành sự quan tâm đặc biệt đến các di sản văn hóa chưa được số hóa đầy đủ, dù thuật ngữ này không chỉ giới hạn ở phạm vi 3D. Sáng kiến "Twin it!" đã làm nổi bật giá trị của việc phân loại này trong việc xác định thứ tự ưu tiên cho số hóa 3D, đồng thời cũng cho thấy sự thiếu thống nhất trong cách hiểu chung. Việc nâng cao nhận thức về các nhóm đối tượng này giữa các quốc gia thành viên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc tích hợp chúng vào các danh mục di sản quốc gia hiện có. Qua đó, hỗ trợ quá trình ra quyết định, căn chỉnh các chiến lược quốc gia theo mục tiêu của Khuyến nghị, theo dõi tiến độ và đảm bảo tính tương thích của dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia.
Tăng cường hiểu biết về các quy trình làm việc 3D trong ngành, dựa trên các tài liệu nghiên cứu như "Các nguyên tắc cơ bản và lời khuyên cho công tác số hóa 3D di sản văn hóa" (2019) (bản dịch sang tiếng Việt) và "Nghiên cứu về chất lượng trong số hóa 3D di sản văn hóa hữu thể" (2022). Sáng kiến "Twin it!" đã nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết đối với toàn ngành trong việc hiểu rõ hơn về các quy trình 3D. Quy trình này bao gồm việc xác định thứ tự ưu tiên, thu thập dữ liệu và tạo mô hình 3D, xây dựng siêu dữ liệu (metadata), thu thập và chia sẻ dữ liệu về quá trình thực hiện (paradata), lựa chọn các định dạng phù hợp nhất để lưu trữ và chia sẻ, cấp phép, tổng hợp, công bố, lưu trữ cũng như tái sử dụng các tư liệu 3D. Sáng kiến "Twin it!" cũng nhấn mạnh lợi ích của việc kết nối và chia sẻ kinh nghiệm trên khắp châu Âu. Việc thiết lập các quy trình làm việc chung, bao quát là yếu tố vô cùng thiết yếu. Ngoài ra, ngành của chúng ta cần tận dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để đẩy nhanh tốc độ số hóa 3D và tối ưu hóa các quy trình thực hiện số hóa 3D.
Tiếp tục tài trợ một cách chiến lược cho công tác số hóa 3D ở cấp độ EU, cấp quốc gia thành viên và cấp cơ sở. Khuyến nghị này kêu gọi mở rộng đáng kể quy mô số hóa 3D. Điều này đòi hỏi phải tiếp tục nâng cao nhận thức về những lợi ích của công nghệ 3D tại các cơ sở văn hóa trên khắp châu Âu, dựa trên nền tảng của chiến dịch "Twin it!". Việc tăng cường hỗ trợ tài chính cho cơ sở hạ tầng và đổi mới sáng tạo 3D là yếu tố thiết yếu, bao gồm cả các dự án hỗ trợ không gian dữ liệu (data space) trong khuôn khổ Chương trình Kỹ thuật số châu Âu (Digital Europe Programme) sắp tới. Sáng kiến Europeana và các quốc gia thành viên cần tiếp tục đầu tư vào một hệ sinh thái tập hợp dữ liệu vững mạnh thông qua các đơn vị tập hợp dữ liệu ở cấp quốc gia, theo chủ đề hoặc theo lĩnh vực – những đơn vị đã đóng vai trò then chốt trong chiến dịch "Twin it!". Cần tạo điều kiện để các đơn vị này phát triển và hiện đại hóa hình thức hỗ trợ dành cho các cơ sở di sản cũng như các nhà cung cấp khác.
Hỗ trợ sự hình thành các nền tảng châu Âu bền vững và có khả năng tương hợp, phục vụ mục đích lưu trữ, lưu giữ và hiển thị di sản văn hóa 3D. Chiến dịch "Twin it!" đã làm nổi bật sự phụ thuộc vào các nền tảng thương mại từ các quốc gia bên ngoài EU trong việc lưu trữ, hiển thị và lưu giữ các mô hình 3D. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết về các nền tảng công cộng, mở, mang tính châu Âu – những nền tảng có thể đảm bảo sự bền vững và ưu tiên lợi ích công cộng. EU cần tiếp tục hỗ trợ tài chính cho việc phát triển các công cụ như vậy, cũng như xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật số công cộng vững mạnh, nơi di sản được nhìn nhận như một nguồn tài nguyên chung, dễ tiếp cận và có thể chia sẻ vì lợi ích công cộng. Các công cụ và cơ sở hạ tầng này phải đảm bảo tính tương hợp và dễ dàng tiếp cận đối với các cơ sở văn hóa ở mọi quy mô, bất kể họ đang ở giai đoạn nào trong quá trình chuyển đổi kỹ thuật số.
Phối hợp các nỗ lực và tăng cường hợp tác nhằm nâng cao năng lực chung của châu Âu trong lĩnh vực 3D. Chiến dịch "Twin it!" đã chứng minh tiềm năng của sự hợp tác thông qua quan hệ đối tác hiệu quả với dự án 4CH, mang lại sự hỗ trợ kỹ thuật chuyên biệt cho các quốc gia thành viên. Không gian dữ liệu (data space) cần phối hợp chặt chẽ với các sáng kiến hiện có sở hữu chuyên môn về 3D, chẳng hạn như Time Machine, Cultural Heritage Cloud (Đám mây Di sản Văn hóa) và Trung tâm Năng lực về 3D (Competence Centre for 3D) trong tương lai. Việc hợp tác với các tổ chức châu Âu và quốc tế – như Hội đồng châu Âu (Council of Europe) và UNESCO – cùng các bên liên quan trong xã hội dân sự – như Europa Nostra, European Heritage Hub và ICOM – sẽ đóng vai trò then chốt trong công tác số hóa 3D các di sản đang gặp rủi ro cũng như các địa điểm thu hút đông đảo nhất khách tham quan (ví dụ: dựa trên các danh mục và danh sách di sản đang gặp rủi ro hiện có, chẳng hạn như Danh sách Di sản Thế giới đang bị đe dọa của UNESCO tại các quốc gia thành viên EU, chương trình “7 di sản bị đe dọa nhiều nhất” của Europa Nostra, hay Danh sách Đỏ các hiện vật văn hóa đang gặp rủi ro của ICOM). Những hoạt động hợp tác này cần được duy trì và phát triển dựa trên các nỗ lực hiện có, vốn đã góp phần vào việc xây dựng các tiêu chuẩn trong lĩnh vực số hóa 3D.
Tạo điều kiện, thúc đẩy và nâng cao năng lực tái sử dụng nội dung 3D. Khả năng tái sử dụng nội dung — bao gồm các mô hình 3D và dữ liệu liên quan — góp phần phát triển tri thức mới, đồng thời khơi dậy sự sáng tạo và đổi mới. Dự án "Twin it!" đã chỉ ra những thách thức trong việc đánh giá bản quyền cũng như truyền đạt các điều kiện tái sử dụng một cách chính xác và cởi mở đối với các mô hình 3D. Sáng kiến Europeana (Europeana Initiative) cùng không gian dữ liệu (data space) sẽ tiếp tục nâng cao nhận thức về tác động tích cực của việc tái sử dụng, xây dựng năng lực trong việc truyền đạt thông tin về quyền sở hữu, đồng thời củng cố các tiêu chuẩn về siêu dữ liệu (metadata) và dữ liệu phụ trợ (paradata) cho nội dung 3D nhằm hỗ trợ hoạt động tái sử dụng. Các tổ chức di sản văn hóa cần tuân thủ luật bản quyền của Liên minh châu Âu (EU); theo đó, các bản sao không mang tính sáng tạo của những tác phẩm thuộc phạm vi công cộng (public domain) sẽ không phải chịu sự điều chỉnh của bản quyền hay các quyền liên quan. Ngoài ra, nếu một tài sản được số hóa với sự hỗ trợ từ nguồn kinh phí công, thì dữ liệu và các mô hình thu được từ quá trình đó không nên bị giới hạn về khả năng tái sử dụng.
The Twin it! Call to Action sets out seven key priorities to advance the European Commission Recommendation of 2021 on a common European data space for cultural heritage, which invites EU Member States to digitise in 3D all monuments and sites deemed at risk, and half of the most physically visited by 2030.
Enhancing access to Europe's shared cultural heritage for everyone to enjoy and be inspired by is a major EU policy goal. From increasing access to culture and improving engagement, to supporting preservation and fostering reuse, 3D offers unprecedented opportunities to advance this objective. 3D models are not just digital copies of heritage assets. They capture intricate details about the object and its story, as well as the digital documentation process, offering new knowledge and fresh insights.
In 2019, EU Member States acknowledged the potential of 3D for digital preservation that reflects the multidimensionality of cultural heritage, and called for ‘a pan-European initiative for 3D digitisation of cultural heritage artefacts, monuments and sites’ (Declaration of Cooperation on advancing digitisation of cultural heritage (2019)).
The European Commission Recommendation of 2021 on a common European data space for cultural heritage invites EU Member States to digitise in 3D all monuments and sites deemed at risk, and half of the most physically visited by 2030. It also sets ambitious targets for 3D content contribution to Europeana and the data space.
To contribute to these targets, the European Commission and the Europeana Initiative launched the Twin it! 3D for Europe’s culture campaign in June 2023, in cooperation with the Swedish, Spanish and Belgian Presidencies of the Council of the EU. Twin it! invited EU Member States to submit at least one 3D-digitised heritage asset to the data space, resulting in an exceptional collection of 37 emblematic and high-quality assets.
Twin it! enhanced 3D commitment and capabilities across Member States, heritage institutions, the Europeana ecosystem and the professional community. Ahead of the Recommendation 2025 interim targets, we must seize this moment to assess our joint progress, leverage insights, and set future directions.
This Call to Action draws inspiration from the collective expertise of Twin it! partners: the Europeana Initiative (consisting of three interlinked organisations: the Europeana Foundation, the Europeana Network Association and the Europeana Aggregators’ Forum), the European Commission, the three rotating Presidencies, Twin it! contact points in Member States, contributing cultural heritage institutions, as well as the members of the Expert Group on a common European Data Space for Cultural Heritage (CEDCHE). It reflects the input from leading experts from the data space 3D Working Group, the 4CH Competence Centre for the Conservation of Cultural Heritage, and the 5DCulture and Eureka3D EU-funded projects. It also builds on the exchanges held at the Twin it! high-level event on 14 May 2024 in Brussels. This high-level event gathered Ministers of Culture, policy makers at all levels, experts and key stakeholders to explore critical questions around 3D digitisation in our sector.
On this basis, the Twin it! Call to Action sets out seven key priorities to advance the Recommendation’s goals. It also represents a strong commitment from all parties involved towards these goals and principles.
Adopt a purpose-led and user-based approach to 3D digitisation. The decision of what to digitise in 3D and at what quality level should be based on how the 3D content will be used and by whom. This will also define the necessary investment and the choice of technology. While 3D digitisation with the highest level of precision is a requirement for reconstruction, a lower resolution can be fit for purpose if the main goal is to increase online access. A purpose-oriented and user-based approach can provide practical guidelines for efficient and effective 3D digitisation, and complement the quantitative indicators of the 2021 Recommendation with a qualitative approach.
Increase the understanding and prioritisation of the categories of the 2021 Recommendation in national 3D digitisation strategies and inventories. The Recommendation invites Member States to prioritise and set targets for the 3D digitisation and digital preservation of cultural heritage at risk and most visited monuments and sites. It also encourages paying special attention to under-digitised cultural heritage, although this category does not only refer to 3D. Twin it! highlighted the usefulness of these categories for prioritising 3D digitisation, yet also revealed a lack of common understanding. Increasing understanding of these categories among Member States will facilitate their incorporation into existing national heritage inventories. In turn, this will help inform decision making, align national strategies with the Recommendation targets, track progress and ensure comparable data across national databases.
Increase understanding of 3D workflows in the sector, building on studies like Basic principles and tips for 3D digitisation of cultural heritage (2019) and the Study on quality in 3D digitisation of tangible cultural heritage (2022). Twin it! highlighted the need for our sector as a whole to better understand 3D processes. This includes prioritisation, data capture and 3D modelling, metadata creation, paradata collection and sharing, choice of the most suitable formats for preservation and sharing, licensing, aggregation, publication, storage and reuse of 3D material. Twin it! also stressed the benefits of networking and sharing experiences across Europe. Defining common overarching workflows is essential. Our sector must also leverage Artificial Intelligence to accelerate 3D digitisation and optimise 3D digitisation workflows.
Continue to strategically fund 3D digitisation at EU, Member State and institutional levels. The Recommendation calls for a substantial upscaling of 3D digitisation. This requires continued awareness raising on the advantages of 3D in cultural institutions throughout Europe, building on the Twin it! campaign. Increased financial support for 3D infrastructure and innovation is essential, including for the data space and data space-supporting projects within the upcoming Digital Europe Programme. The Europeana Initiative and Member States should continue investing in a robust aggregation ecosystem through national, thematic and domain Aggregators, which played a key role in Twin it!. Capacity needs to be created for aggregators to evolve and modernise their support to heritage institutions and other providers.
Support the emergence of sustainable and interoperable European platforms for archiving, hosting and viewing 3D cultural heritage. Twin it! highlighted the reliance on commercial platforms from third countries for archiving, viewing and hosting 3D models, and the need for European, open and public platforms whose sustainability and public-interest-first operations can be guaranteed. The EU must continue to financially support the development of such tools, and robust digital public infrastructures where heritage is recognised as a collective, accessible and shareable resource of public interest. Such tools and infrastructures must be interoperable and easily accessible by cultural institutions of all sizes and at any stage of their digital transformation.
Align efforts and increase cooperation to boost Europe’s collective capacity for 3D. Twin it! demonstrated the potential of collaborations through a fruitful partnership with the 4CH, which resulted in tailored technical support to Member States. The data space should closely collaborate with ongoing initiatives with 3D expertise such as Time Machin, the Cultural Heritage Cloud and the future Competence Centre for 3D. Cooperation with European and international organisations like the Council of Europe and UNESCO, and with civil society stakeholders like Europa Nostra, the European Heritage Hub and ICOM will be key when it comes to 3D digitisation of heritage at risk and most visited sites (for example, on the basis of existing registers and lists of heritage at risk such as UNESCO List of World Heritage in Danger in EU Member States, Europa Nostra’s 7 Most Endangered or ICOM Red Lists of Cultural Objects at Risk). Such collaborations should continue and build upon existing efforts which lead to the development of standards in 3D.
Enable, promote and build capacity on the reuse of 3D content. The reusability of content, including 3D models and related data, contributes to the development of new knowledge and stimulates creativity and innovation. Twin it! revealed challenges around assessing copyright and communicating accurate and open reuse conditions of 3D models. The Europeana Initiative and the data space will continue to raise awareness of the positive impact of reuse, build capacity around communicating rights information, and strengthen 3D metadata and paradata standards in support of reuse. It is important that cultural heritage institutions comply with EU copyright law, which states that unoriginal reproductions of public domain works are not subject to copyright or related rights. Additionally, if an asset is digitised with support from public funding, the resulting data and models should not be subject to reuse limitations.
Dịch: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com
