Thứ Năm, 3 tháng 9, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. X. Tài nguyên Giáo dục Mở

 

Độc giả của Giáo dục Mở. X. Tài nguyên Giáo dục Mở

An Open Education Reader

Open Educational Resources


Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/open_educational_resources.

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

31. Diễn đàn UNESCO về tác động của Học liệu Mở đối với giáo dục đại học ở các quốc gia đang phát triển

UNESCO Forum on the Impact of Open Courseware for Higher Education in Developing

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-ajdp

Bối cảnh 

Thuật ngữ “tài nguyên giáo dục mở” lần đầu tiên được sử dụng tại Diễn đàn năm 2002 của UNESCO về Tác động của Học liệu Mở (Open Courseware) đối với giáo dục đại học ở các nước đang phát triển. Diễn đàn được triệu tập sau nỗ lực mang tính cách mạng và nổi bật của MIT trong việc tạo ra “Học liệu Mở”. (Hy vọng bạn, như một người học tập chăm chỉ tuyệt vời, đã đọc phần trước của cuốn sách này, nơi chúng ta đã đề cập đến điều đó). Để thu hút sự ủng hộ rộng rãi cho lĩnh vực giáo dục mới này và tăng cường hợp tác, một số đại diện đã cùng nhau tổ chức diễn đàn tại Paris. Hàng trăm đại biểu đến từ nhiều quốc gia và các cơ sở giáo dục đại học đã tham gia diễn đàn.

Những điểm chính

Vì diễn đàn tập trung vào sự hợp tác giữa các tổ chức, quốc gia và nền văn hóa, nên nhiều điểm chính xoay quanh các động từ hành động mang tính hiệp đồng. 

  • Thúc đẩy nhận thức và sử dụng Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) – góp phần vào hòa nhập xã hội và học tập suốt đời

  • Tạo môi trường thuận lợi cho công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT-TT) – thu hẹp khoảng cách kỹ thuật số

  • Củng cố việc phát triển các chiến lược và chính sách về OER

  • Thúc đẩy sự hiểu biết và sử dụng các khung cấp phép mở

  • Hỗ trợ xây dựng năng lực cho sự phát triển bền vững của tài liệu – hỗ trợ các tổ chức và giáo viên trong việc xây dựng OER

  • Thúc đẩy các liên minh chiến lược cho OER

  • Khuyến khích phát triển và tùy chỉnh OER bằng nhiều ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa khác nhau. Điều này rất quan trọng vì nhiều nhà giáo dục lo ngại rằng học liệu mở sẽ được sử dụng để khiến các nước đang phát triển phụ thuộc vào các nước phát triển về nội dung và nội dung đó sẽ làm phương Tây hóa các hoạt động giáo dục.

  • Khuyến khích nghiên cứu về OER

  • Tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm, truy xuất và chia sẻ OER

  • Khuyến khích việc cấp phép mở cho các tài liệu giáo dục được sản xuất bằng ngân sách công

Câu hỏi thảo luận

  1. Hãy xem xét sự phân bố các quốc gia tham gia diễn đàn. Đặc điểm nhân khẩu học của các quốc gia có thể ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của học liệu mở?

  2. Sự khác biệt về văn hóa ảnh hưởng như thế nào đến mục đích và việc triển khai học liệu mở?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Video thảo luận của sinh viên cao học trên YouTube: https://edtechbooks.org/-bGAR

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/unesco-forum-on-the-impact-of-open-courseware-for-higher-education-in-developing.

---------------------------------------------------

32. Tuyên bố Giáo dục Mở Cape Town

Cape Town Open Education Declaration

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-wNtQ

Bối cảnh

Năm năm sau diễn đàn UNESCO mang tính bước ngoặt năm 2002, Viện Xã hội Mở (Open Society Institute) và Quỹ Shuttleworth (Shuttleworth Foundation) đã tổ chức một cuộc họp tại Cape Town, mời 30 người ủng hộ hàng đầu của giáo dục mở cùng nhau soạn thảo một bản tuyên ngôn về cách thức tài trợ và hỗ trợ Tài nguyên Giáo dục Mở (OER). Tuyên bố Giáo dục Mở Cape Town được công bố ngày 22/1/2008. Tuyên bố này đã nhận được hơn 2727 chữ ký ủng hộ từ nhiều quốc gia và tổ chức khác nhau.

Những điểm chính

  • Tuyên bố kêu gọi các chính phủ và nhà xuất bản cung cấp miễn phí các tài liệu giáo dục được tài trợ công khai qua Internet. Mục đích của OER là làm cho tài liệu dễ tiếp cận ở những khu vực có nguồn tài trợ thấp và nuôi dưỡng một nền văn hóa học tập, sáng tạo và chia sẻ có sự tham gia cần thiết trong các xã hội đang thay đổi nhanh chóng. Ngoài ra, OER tạo điều kiện cho việc học tập hợp tác, linh hoạt, trao quyền cho giáo viên để cùng hưởng lợi lẫn của nhau.

  • Tuyên bố cũng đề cập đến vai trò của các nhà giáo dục. Để mở rộng phạm vi tiếp cận của Tài nguyên Giáo dục Mở (OER), các nhà giáo dục và người học nên tích cực tham gia vào việc ưu tiên OER bằng cách tạo lập, sử dụng, tùy chỉnh và cải thiện các tài liệu OER. Các nhà giáo dục cũng nên tập trung vào việc xây dựng nền giáo dục xoay quanh sự hợp tác, khám phá và tạo ra tri thức.

  • Cuối cùng, tuyên bố kêu gọi các nhà tài trợ và nhà hoạch định chính sách ưu tiên OER bằng cách sử dụng tiền thuế của người dân và sau đó phát hành các tài liệu cho công chúng dưới dạng nội dung mở và các định dạng dễ tiếp cận rộng rãi để khuyến khích việc sử dụng và chỉnh sửa.

Câu hỏi thảo luận

  1. Hãy xem xét sự phân bố các quốc gia đã ký tuyên bố. Đặc điểm nhân khẩu học của các quốc gia có thể ảnh hưởng như thế nào đến sự phát triển của học liệu mở?

  2. Sự khác biệt về văn hóa ảnh hưởng như thế nào đến mục đích và việc thực hiện học liệu mở?

  3. Nếu chính phủ chi trả cho OER nhưng nó được các nhà giáo dục sản xuất, ai quyết định và sở hữu theo luật bản quyền? Có những mô hình tài trợ nào khác ngoài tài trợ của chính phủ?

  4. Nếu các trường học sử dụng OER do giáo viên hợp tác tạo ra, điều đó sẽ thay đổi động lực của việc tài trợ, nghiên cứu và học tập như thế nào?

  5. Điều gì sẽ xảy ra nếu mọi điều mà bản tuyên ngôn kêu gọi đều thực sự xảy ra?

Tài liệu bổ sung 

  • Hãy tìm hiểu về sứ mệnh của các nhà tài trợ OER.

  • Xem thêm thông tin về Quỹ Shuttleworth tại trang web: http://www.hewlett.org/

  • Đọc Báo cáo của Ngân hàng Thế giới về chi tiêu cho giáo dục của các quốc gia ở đây: https://edtechbooks.org/-xUJU

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/cape-town-open-education-declaration.

---------------------------------------------------

33. “Tuyên bố Paris về OER” của UNESCO

UNESCO, “2012 Paris OER Declaration”

Đọc bài viết tại http://goo.gl/vnSHjk

Bối cảnh

Tuyên bố Paris là sản phẩm của Đại hội Tài nguyên Giáo dục Mở Thế giới và Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên Hợp Quốc (UNESCO), diễn ra tại Paris, Pháp, từ ngày 20 đến 22/6/2012.

Những điểm chính

Tuyên bố này dựa trên một số tuyên bố và công ước của Liên Hợp Quốc và UNESCO liên quan đến giáo dục như một quyền con người phổ quát và việc thúc đẩy các tài liệu đa ngôn ngữ và đa văn hóa.

Tuyên bố Paris nêu rõ:

  • Thúc đẩy nhận thức và sử dụng Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) – góp phần vào hòa nhập xã hội và học tập suốt đời.

  • Tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường hỗ trợ CNTT-TT – thu hẹp khoảng cách kỹ thuật số.

  • Tăng cường phát triển các chiến lược chính sách về OER.

  • Thúc đẩy sự hiểu biết và sử dụng các khung cấp phép mở.

  • Hỗ trợ xây dựng năng lực cho sự phát triển bền vững của các tài liệu – hỗ trợ các tổ chức và giáo viên trong việc xây dựng OER.

  • Thúc đẩy các liên minh chiến lược cho OER.

  • Khuyến khích phát triển và tùy chỉnh OER trong bối cảnh đa ngôn ngữ và văn hóa khác nhau.

  • Khuyến khích nghiên cứu về OER.

  • Tạo điều kiện thuận lợi cho việc tìm kiếm, truy xuất và chia sẻ OER.

  • Khuyến khích việc cấp phép mở cho các tài liệu giáo dục được sản xuất bằng ngân sách công.

Câu hỏi thảo luận

  1. Đã có những tiến bộ nào chưa trong 10 khuyến nghị kể từ Tuyên bố Paris?

  2. Có khuyến nghị nào đã lỗi thời không? Đó là những khuyến nghị nào và tại sao?

  3. Có khuyến nghị nào đã được thực hiện chưa? Đó là những khuyến nghị nào và tại sao?

  4. Có khuyến nghị nào cần được cập nhật, điều chỉnh hoặc tăng cường không? Đó là những khuyến nghị nào và tại sao?

  5. Có điều gì còn thiếu trong danh sách đó không? Bạn sẽ bổ sung thêm gì vào đó?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/open-educational-resources-2012-paris-declaration.

---------------------------------------------------

34. Wiley, Bliss và McEwen, “Tài nguyên Giáo dục Mở: Tổng quan tài liệu về OER”

Wiley, Bliss và McEwen, “Open Educational Resources: OER Literature Review”

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-vhdu

Bối cảnh

Các tác giả đã cung cấp một đánh giá toàn diện về các tài liệu hiện có về tài nguyên giáo dục mở (OER) trong năm 2012. Bài báo “Đánh giá Tình trạng OER” (State of OER review) này trình bày nhiều định nghĩa khác nhau về OER trong mười lăm năm qua, xem xét các mô hình sản xuất OER và nêu bật những lợi ích của nó. Có lẽ phần quan trọng nhất về mặt lịch sử là Thách thức của OER, nơi các tác giả phân tích năm vấn đề bao quát: khám phá, tính bền vững, chất lượng, bản địa hóa và phối lại. Bài báo kết luận rằng những trở ngại này phải được khắc phục nếu OER muốn phát huy hết tiềm năng của mình.

Những điểm chính

Định nghĩa về “mở” đã được sử dụng rộng rãi mặc dù thuật ngữ này vẫn còn ở giai đoạn sơ khai.

  1. Wiley (2010) – Mở là vấn đề về chi phí và bản quyền – 4R (nay là 5R).

  2. Wenk (2010) – Mở nghĩa là tự do sử dụng, nghiên cứu, phân phối lại và thay đổi.

  3. Patrical, del Rocio & Elizabeth (2010) – Mở có nghĩa là có thuật ngữ “giấy phép mở” trong định nghĩa.

  4. Tuomi (2006) – "Mở" có nghĩa là có nhiều cấp độ tính mở trong định nghĩa.

  5. Trên thực tế, "mở" đề cập đến những thứ thuộc giấy phép Creative Commons.

Nghiên cứu về OER chỉ ra rằng có nhiều mô hình chia sẻ và sản xuất OER, bên cạnh nhiều lợi ích và gần như nhiều thách thức đối với việc triển khai OER.

  • Mô hình chia sẻ OER: Có nhiều phương pháp chia sẻ OER; nó có thể được chia sẻ dưới dạng một tài nguyên duy nhất, sách giáo khoa hoặc tài liệu khóa học. Chia sẻ theo từng phần "dễ nhận biết" giúp việc áp dụng dễ dàng hơn cho giảng viên.

  • Mô hình sản xuất OER: Ngược lại, cũng có nhiều phương pháp tạo ra OER, chẳng hạn như OER của tổ chức (MIT OCW), có thể rất tốn kém để tạo ra cũng như duy trì, hoặc OER dựa trên cộng đồng, chẳng hạn như Wikipedia.

  • Lợi ích của Tài nguyên Giáo dục Mở (OER):

    • Các tổ chức/giảng viên

      • Phù hợp với sứ mệnh – tiếp cận cộng đồng, đặc biệt tại các trường đại học công lập

      • Giúp phát triển khóa học nhanh chóng và dễ dàng hơn

      • Quan hệ công chúng (PR) – thu hút sự chú ý, mối quan hệ với các đối tác

      • Xuất bản và sản xuất nội bộ

      • Ảnh hưởng đến việc sinh viên tham gia học tập

      • Tăng doanh thu thông qua giáo dục từ xa

      • Tiết kiệm chi phí hơn cho sinh viên

  • Thách thức đối với OER:

    • Khám phá – được giải quyết thông qua các từ khóa, chỉ mục, siêu dữ liệu, hệ thống đề xuất; tính bền vững – các đề xuất

    • bao gồm quyên góp và tính phí cho một số phần.

    • Chất lượng – “tâm lý tiền nào của nấy” và khó khăn trong việc tìm kiếm OER chất lượng cao. Được giảm thiểu bằng cách xếp hạng do người dùng chỉ định, mặc dù điều này tạo ra các vấn đề về quan điểm.

    • Bản địa hóa – OER được cấp phép để người dùng có thể chỉnh sửa lại, nhưng không có cách nào biết được liệu họ có kỹ năng để làm điều đó hay không. Người ngoài nền văn hóa đó không có bối cảnh để phối lại nội dung một cách đúng đắn.

    • Phối lại – mọi người hiếm khi phối lại nội dung. Việc tái sử dụng có thể khó khăn khi các giả định về thiết kế/sư phạm không rõ ràng.

Tương lai của OER có vẻ đầy hứa hẹn khi ngày càng nhiều quốc gia tham gia vào nỗ lực OER. Cũng có một số khoảng trống cần được lấp đầy trong đánh giá mở, một lĩnh vực rộng mở cần được khám phá.

Câu hỏi thảo luận

  1. Đánh giá mở nên được lưu trữ trong kho riêng hay trong một gói tài nguyên? Tại sao?

  2. Cách tốt nhất để loại bỏ các rào cản đối với OER là gì?

  3. Ba điều bạn có thể làm hôm nay để truyền cảm hứng cho ai đó sử dụng OER là gì?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/open-educational-resources-oer-literature-review.

---------------------------------------------------

35. Nhóm Tư vấn Boston, “Tài nguyên Giáo dục Mở: Hệ sinh thái OER”

Boston Consulting Group, “Open Educational Resources: The OER Ecosystem”

Đọc bài viết tại http://goo.gl/F28ZeL

Bối cảnh

Cuối năm 2012, Quỹ William và Flora Hewlett, một trong những nhà hảo tâm chính của phong trào OER, đã ủy nhiệm cho Nhóm Tư vấn Boston (BCG) thực hiện đánh giá hệ sinh thái OER nhằm xác định hiện trạng và tiến trình hướng tới việc áp dụng rộng rãi. BCG đã tổng hợp các nghiên cứu sơ cấp và thứ cấp, cùng với việc tiến hành các cuộc phỏng vấn sâu rộng với khoảng 375 chuyên gia và người tham gia OER, giáo viên và nhà giáo dục. Báo cáo "Hệ sinh thái OER" là bản tóm tắt các phát hiện của họ.

Những điểm chính

Các thành phần nghiên cứu chính bao gồm xem xét vai trò của OER, vai trò của giáo viên và mức độ thay đổi, so sánh với cách thức OER làm phong phú thêm các nguồn tài nguyên hiện có, cách OER được sử dụng làm tài liệu chính và cách OER giúp "đảo ngược" (flip) lớp học. Xu hướng chung là OER đang bắt đầu có những dấu hiệu tích cực nhưng cần nhiều nguồn lực hơn để trở thành xu hướng chủ đạo. 

OER thường được sử dụng nhiều nhất trong lớp học, với giáo viên phối lại và chia sẻ nội dung.

  • OER mạnh nhất trong lĩnh vực giáo dục đại học, và trong môn khoa học và toán học ở bậc giáo dục phổ thông (K-12).

  • Tài liệu chất lượng khó tìm và không được đóng gói theo cách dễ sử dụng.

  • Việc sử dụng OER đang bắt đầu trở nên phổ biến, nhưng quá trình phát triển còn chậm.

  • Quy trình mua sắm cản trở việc sử dụng OER.

1. Một số tiểu bang yêu cầu sách giáo khoa bản cứng

2. Quy trình yêu cầu đề xuất – RFP (Request for Proposal) dài dòng và khó khăn

3. Các khu trường lo ngại mất kinh phí

4. Tồn tại sở thích văn hóa đối với tài liệu truyền thống

Có sự nhầm lẫn về quyền sở hữu trí tuệ của giáo viên. Liệu họ có thẩm quyền và quyền tự chủ để chia sẻ nếu họ muốn?

Tại sao giáo viên không sử dụng OER?

  1. Thời gian để phối lại tài nguyên và vấn đề hậu cần trong việc tìm người thay thế giảng dạy, v.v.

  2. Kiến thức về thiết kế

Câu hỏi thảo luận

  1. Chiến lược hàng đầu mà bạn sẽ áp dụng để đưa OER trở nên phổ biến hơn trong giáo dục phổ thông (K-12) và giáo dục đại học là gì?

  2. Những bên liên quan nào có vị trí tốt nhất để đưa OER vào sử dụng rộng rãi và tại sao? Các nhà hoạch định chính sách, nhà quản lý, nhà giáo dục, nhà tài trợ?

  3. Tại sao có nhiều OER hơn trong khoa học và toán học ở giáo dục phổ thông (K-12)? OER trong nghệ thuật có phải là một lĩnh vực trọng tâm quan trọng không? Tại sao hoặc tại sao không?

  4. Làm thế nào để xác định một cách rõ ràng OER “tốt nhất” trông như thế nào? Ví dụ, ai quyết định bài học OER nào về Nội chiến Hoa Kỳ thực sự là tốt nhất? Hãy giải thích cách bạn đưa ra câu trả lời, và bảo vệ nó.

Tài liệu bổ sung 

https://edtechbooks.org/-VwXs

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

https://edtechbooks.org/openedreader/open-educational-resources-the-oer-ecosystem.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm:

Thứ Hai, 31 tháng 8, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. IX. Học liệu Mở – OCW

 

Độc giả của Giáo dục Mở. IX. Học liệu Mở – OCW

An Open Education Reader

Open CourseWare

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

26. Charles Vest, “Làm đảo lộn thế giới giáo dục: Các trường đại học trong thời đại kỹ thuật số — Khủng long hay người Prometheus?”

Charles Vest, “Disturbing the Educational Universe: Universities in the Digital Age — Dinosaurs or Prometheans?”

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-brzv

Bối cảnh 

Năm 2001, MIT tuyên bố sẽ sử dụng internet để cung cấp quyền truy cập mở vào tất cả các khóa học của mình. Một số trường đại học và tổ chức đã cùng nhau thành lập Sáng kiến Tri thức Mở (Open Knowledge Initiative). Phương pháp học tập chủ động được công nghệ hỗ trợ - TEAL (Technology Enabled Active Learning) cũng được phát triển để giúp sinh viên tham gia tích cực hơn vào tài liệu khóa học ngoài giờ giảng. Cuốn sách "Khủng long hay người Prometheus" được đưa ra nhằm củng cố lập luận về tính mở trong giáo dục đại học và hướng dẫn cách áp dụng nó. Hiệu trưởng MIT, Charles Vest, đã khám phá một ngã rẽ – liệu tương lai của giáo dục sẽ thuộc về thời đại máy móc hay sẽ vẫn nằm trong lãnh địa kết nối giữa con người? Câu trả lời cho cả hai, ông nói, là một lời khẳng định mạnh mẽ: CÓ!

14 năm qua là những năm quan trọng, năng suất và mang tính thử nghiệm cao nhất của phong trào Học liệu Mở (OCW). Chỉ trong hơn một thập kỷ, nhờ Internet, việc dân chủ hóa thông tin và sự phổ biến giáo dục đã bùng nổ. MIT đã đi đầu trong việc dẫn dắt phong trào này. Trong bài viết này, Vest chia sẻ một tầm nhìn đầy cảm hứng về việc công nghệ cho phép giáo dục trở nên tự do/mở đối với sinh viên trên toàn thế giới, kết nối sinh viên và giáo sư toàn cầu với những nguồn tài nguyên tốt nhất. 

Những điểm chính

Thực hành tính cởi mở giúp tăng cường học tập, trong khi giáo dục khép kín kìm hãm người học và ngăn cản họ mở rộng tư duy một cách trọn vẹn. Do đó, giáo dục tự do là một dịch vụ cho xã hội; tinh thần của học liệu mở có nghĩa là cả nội dung và kho lưu trữ nội dung đều cần phải mở. Truyền thuyết Hy Lạp về Prometheus kể về việc ông đã đánh cắp lửa từ các vị thần để ban cho loài người. Câu chuyện của bài viết này cũng tương tự, tuy nhiên trong trường hợp "chia sẻ" mở, "chia sẻ" được ưu tiên hơn là "ăn cắp". MIT đã trở thành một nhóm những người mà tác giả gọi là những người theo chủ nghĩa Prometheus khi họ quyết định chia sẻ các khóa học của mình một cách công khai. Các trường đại học từ chối thích nghi được ví như những con khủng long, đang có nguy cơ tuyệt chủng. Mỗi trường phải quyết định cách thức hoạt động của mình trong thời đại kỹ thuật số, cả về chiến lược và chiến thuật. Các trường đại học thích ứng không có nguy cơ tuyệt chủng. Họ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nền giáo dục chuyên sâu, tiên tiến và hiệu quả nhất. Ở giai đoạn đầu này, tác giả cho rằng chúng ta phải thử nghiệm để tìm ra điều gì sẽ hiệu quả nhất. Chúng ta đang sống trong thời đại của những thử nghiệm đáng kể và việc chấp nhận rủi ro có tính toán khi nói về việc sử dụng phương tiện truyền thông kỹ thuật số trong giáo dục.

Vest sau đó giới thiệu nguyên tắc về tính mở, cụ thể là học liệu mở và hệ thống mở. Vì “vinh quang của giáo dục đại học Mỹ nằm ở phạm vi dân chủ hóa của nó”, chất lượng giáo dục Mỹ đã được nâng cao khi các tài liệu được sản xuất và những người có kiến thức đã chia sẻ những gì họ đã đạt được. Internet đang rút ngắn chu kỳ này. “MIT OCW khác biệt [so với các mô hình giáo dục từ xa trước đây]… Nó là một hình thức chia sẻ giữa các trường. Nó là một hình thức xuất bản học thuật hơn là giảng dạy. Nó đặt các tài liệu vào tay người khác để họ sử dụng theo cách họ thấy phù hợp.”

Một số trường đại học và quỹ đã cùng nhau tạo ra Sáng kiến Kiến thức Mở (Open Knowledge Initiative). Mục tiêu là xây dựng một môi trường để phát triển kiến trúc mở cho các hệ thống quản lý học tập.

Phương tiện truyền thông mới cho phép chúng ta giảng dạy từ xa và mang những trải nghiệm ở khắp nơi đến với sinh viên của chúng ta. Sự vận động trong lĩnh vực này diễn ra cả hướng ra ngoài (ví dụ: giảng dạy sinh viên trong khuôn viên trường và ở các quốc gia khác trong cùng một khóa học) và hướng vào trong (ví dụ: sinh viên nhận phản hồi về các dự án từ những người trong ngành công nghiệp ở nước ngoài). Nó cũng thúc đẩy việc chia sẻ “phòng thí nghiệm, thư viện và bài giảng” vì tất cả các luận văn đều có thể và đã được chuyển lên mạng. Một số rất khó để xây dựng trên trực tuyến, vì vậy các trường khác nhau sẽ cần hợp tác và chia sẻ.

Vest cho biết rằng học liệu mở sẽ thúc đẩy sự đổi mới trong các trường tham gia khi công nghệ mở rộng khả năng giảng dạy và học tập trong khuôn viên trường. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng có những vấn đề với môi trường sở hữu trí tuệ hiện tại. Nhu cầu của ngành công nghiệp giải trí đã định hướng sự phát triển của các luật điều chỉnh tất cả các phương tiện truyền thông điện tử, nhưng những luật này không nhất thiết áp dụng cho các ngành công nghiệp khác. MIT OCW đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu tài liệu khóa học, đặc biệt là khi các nguồn lực của MIT được sử dụng để tạo ra một khóa học. Khi chúng ta giải quyết vấn đề này, ông cho rằng việc cấp phép là một con đường cởi mở hơn so với đăng ký.

Vest kết luận bằng cách nhìn về tương lai. Ông khuyên người đọc nên kỳ vọng vào sự gia tăng các hoạt động hợp tác và cộng đồng học tập điện tử, đồng thời tìm kiếm các giao diện và phương tiện tương tác người-máy mới để phát triển. Ông cũng dự đoán một tương lai sử dụng kỹ thuật số mạnh mẽ trong giáo dục và các cộng đồng giáo dục trực tuyến, học tập tại chỗ, học tập kịp thời trở thành chuẩn mực trong nhiều ngành công nghiệp và giáo dục tiết kiệm chi phí lan rộng khắp thế giới cho đến khi giáo dục không còn là một vấn đề kinh tế nữa, bởi vì các nguồn tài nguyên giáo dục trực tuyến sẽ tuôn chảy như nước.

Câu hỏi thảo luận

  1. Chúng ta đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm chưa? Nếu chưa, làm thế nào chúng ta biết khi nào chúng ta sẽ vượt qua? Liệu chúng ta có bao giờ thực sự vượt qua giai đoạn thử nghiệm không?

  2. Tác giả nói: “Vinh quang của giáo dục đại học Mỹ là phạm vi dân chủ hóa của nó.” Điều này có còn đúng ngày nay không (đặc biệt khi so sánh với các quốc gia phát triển khác)? Nó đã từng đúng chưa?

  3. Tác giả thảo luận về các phòng thí nghiệm, thư viện và bài giảng trực tuyến. Những gì khác đã được chuyển lên trực tuyến kể từ đó? Những gì khác có thể được chuyển lên trực tuyến?

  4. Charles Vest đề cập đến sự phức tạp của luật sở hữu trí tuệ, vốn đã phát triển kể từ khi tác phẩm này được viết. Điều đó đã ảnh hưởng đến các vấn đề pháp lý của OWC như thế nào?

  5. Cụ thể, tổ chức của bạn đang làm gì với OpenCourseWare? Có trường nào tương tự như MIT không?

  6. Vest nói: “Cần phải đưa ra một loạt các thay đổi và miễn trừ có ý nghĩa ở Washington nếu các thư viện số muốn hiện thực hóa tiềm năng của chúng trong nghiên cứu, học thuật và giáo dục.” Có bất cứ điều gì đang được thực hiện ở đây không? Đã có tiến triển nào chưa? Bạn đề xuất những thay đổi nào?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

27. Lịch sử của MIT OCW

History of MIT OCW

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-ogsC

Bối cảnh

Năm 2007, MIT đã biên soạn một dòng thời gian về những cột mốc quan trọng nhất trong phong trào OpenCourseWare của họ cho đến nay. Kể từ đó, nó đã được cập nhật để bao gồm các sự kiện gần đây hơn. Dưới đây là một vài sự kiện có ý nghĩa nhất.

Những điểm chính

  • 1999 – MIT xem xét cách sử dụng Internet để thực hiện sứ mệnh của họ – thúc đẩy kiến thức và giáo dục sinh viên

  • 2000 – Đề xuất OCW

  • 2002 – Trang web đầu tiên với 50 khóa học

  • 2004 – OCW áp dụng giấy phép CC

  • 2005 – Thành lập Hiệp hội OCW

  • 2007 – Hầu như toàn bộ chương trình giảng dạy được xuất bản trực tuyến

  • Ra mắt OCW Scholar, OCW Lecture Hall

Câu hỏi thảo luận

  1. MIT OCW đã có tác động như thế nào đến bối cảnh mở hiện nay?

  2. Bạn nghĩ sự kiện nào có ảnh hưởng nhất đến OpenCourseWare? Tại sao?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

28. Báo cáo đánh giá MIT OCW (2005)

MIT OCW Evaluation Report (2005)

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-TjaH

Bối cảnh

Năm 2005, MIT đã thực hiện một đánh giá về khả năng truy cập, sử dụng và tác động của OpenCourseWare (OCW). Các phát hiện được rút ra từ phân tích web, khảo sát và phỏng vấn người dùng OCW, giảng viên, sinh viên và cựu sinh viên của MIT.

Những điểm chính

  • MIT báo cáo sự tăng trưởng mạnh mẽ về khả năng truy cập (tăng 56% hàng năm) trên trang web gốc cũng như các trang web sao chép trên khắp thế giới. Tài liệu OCW đang được phân phối ngoại tuyến (bản in và bản kỹ thuật số) và đã thu hút được một lượng lớn người dùng quốc tế. Khách truy cập nhìn chung hài lòng với các định dạng tệp mà tài liệu khóa học được cung cấp.

  • OCW được các nhà giáo dục, sinh viên và người tự học sử dụng cho nhiều mục đích. Nhiều giảng viên đóng góp cho OCW cảm thấy họ đã cải thiện các khóa học thường xuyên của mình thông qua quá trình này.

  • Phần lớn khách truy cập thấy OCW có những điểm tích cực và hữu ích; nhiều trường đại học khác đã khởi xướng các dự án tương tự như MIT OCW.

Câu hỏi thảo luận

  1. Bạn có nghĩ rằng khả năng truy cập, sử dụng và tác động là những chỉ số quan trọng nhất để đánh giá OCW không? Bạn sẽ bổ sung thêm những chỉ số nào?

  2. Cần làm gì để cải thiện khả năng tiếp cận, sử dụng và tác động của OCW?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

29. MIT đạt được cột mốc quan trọng của OCW

MIT Reaches OCW Milestone

Xem video tại: https://edtechbooks.org/-omq

Xem trên YouTube 

Bối cảnh

Tính đến thời điểm này, có hai video của MIT OCW lọt vào top 10 trên Youtube – đó là các khóa học kỹ thuật và toán học nâng cao.

Những điểm chính

Điều này cho thấy với MIT rằng mọi người muốn học hỏi – ngay cả những điều theo truyền thống không được coi là “thú vị”.

Câu hỏi thảo luận

  1. MIT OCW có tuyên bố rằng đây không phải là chương trình giáo dục của MIT. Vậy điều gì làm cho OCW khác biệt so với “chương trình giáo dục của MIT”?

  2. Tại sao bạn nghĩ rằng những video phức tạp như vậy của MIT OCW lại trở nên phổ biến đến vậy?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

30. David Wiley, “Cuộc chiến Học liệu Mở”

David Wiley, OpenCourseWars

Đọc bài viết tại http://opencontent.org/future/

Bối cảnh

OpenCourseWars là một cái nhìn “khoa học viễn tưởng” về năm 2011 và 2012 từ góc nhìn của tương lai.

Những điểm chính

Wiley chỉ trích các cơ quan lập pháp và luật sư, các trường và nhà xuất bản khi ông khám phá những thăng trầm tiềm tàng của OER và việc cấp phép Creative Commons trong suốt những năm qua. Các cơ quan lập pháp tài trợ cho các sáng kiến, sau đó báo chí tiêu cực và những lời công kích dẫn đến việc cắt giảm ngân sách. Các vấn đề pháp lý xung quanh giấy phép phi thương mại gây ra lo lắng khi Trung Quốc đào tạo quân đội của họ bằng sách giáo khoa của Mỹ, được tài trợ bởi người đóng thuế, và tất cả những người ủng hộ OpenCourseWare đều bị gán cho cái mác chủ nghĩa tự do cộng sản và bị bỏ rơi. Các vụ kiện tụng lên ngôi, hỗn loạn xảy ra, sinh viên tự giải quyết vấn đề và một MetaU xuất hiện với đầy đủ các bài giảng, ghi chú, video quay bằng điện thoại di động ở hàng ghế thứ ba, khả năng “tán tỉnh” không giới hạn, và quyền truy cập vào các gia sư sinh viên được trả tiền cho hiệu quả giảng dạy của họ. Hãy cất cuốn sách này vào cỗ máy thời gian và mở nó ra vào năm 2025 để xem những dự đoán nào chính xác và những dự đoán nào sai. Dù sao thì đây cũng là một cuốn sách rất thú vị, làm nổi bật những điểm kỳ quặc và mong manh trong hệ sinh thái giáo dục mở.

Câu hỏi thảo luận

  1. Những dự đoán nào đã trở thành hiện thực kể từ khi cuốn sách này được xuất bản? Những dự đoán nào thì chưa?

  2. Bạn dự đoán những khó khăn và cơ hội nào đối với học liệu mở?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm:

Chủ Nhật, 30 tháng 8, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. VIII. Các giấy phép Nội dung Mở

 

Độc giả của Giáo dục Mở. VIII. Các giấy phép Nội dung Mở

An Open Education Reader

Open Content Licenses

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

23. Các giấy phép Creative Commons

Creative Commons Licenses

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-yZN

Bối cảnh

Creative Commons cung cấp các giấy phép mở được phần lớn nội dung mở sử dụng, bao gồm hơn 880 triệu mục theo một báo cáo gần đây.

Sự đa dạng và chiều sâu của các tùy chọn giấy phép có sẵn thông qua giấy phép Creative Commons cung cấp cho bất kỳ người sáng tạo nào một loạt các cơ hội để cấp phép cho bất kỳ loại tác phẩm nào với giấy phép dễ đọc đối với con người, phiên bản "ngôn ngữ pháp lý" của cùng một giấy phép, cũng như phiên bản giấy phép có thể đọc được bằng máy tính. Mặc dù việc sửa đổi luật bản quyền quá khắt khe là giải pháp tốt nhất, Creative Commons cung cấp cho các tác giả và người sáng tạo một cách tương đối đơn giản để chia sẻ tác phẩm của họ trong bối cảnh pháp lý hiện tại.

Tất cả các giấy phép CC đều có điều khoản ghi công "BY". Từ đó, người sáng tạo có thể chọn từ một loạt các tùy chọn khác, bao gồm:

  • Chia sẻ tương tự - SA (Share Alike) – nếu bạn thay đổi nội dung và phân phối phiên bản đã thay đổi đó, bạn phải cấp phép phiên bản mới của mình với giấy phép CC y hệt

  • Phi thương mại - NC (NonCommercial) – bạn không được sử dụng nội dung theo cách chủ yếu nhằm mục đích thương mại hoặc thu lợi nhuận

  • Không tạo tác phẩm phái sinh - ND (No Derivatives) – không được phép thay đổi nội dung

Những điểm chính

  • Người cấp phép có thể giữ lại bản quyền trong khi chia sẻ tác phẩm của họ.

    • Cho phép họ được ghi nhận công lao.

  • Trình hướng dẫn lựa chọn giấy phép đặt ra hai câu hỏi:

    • Người cấp phép có muốn cho phép sử dụng thương mại không?

    • Người cấp phép có muốn các tác phẩm phái sinh được chia sẻ tương tự không?

  • Các lớp giấy phép

    • Mã pháp lý – truyền thống

    • Dễ hiểu đối với con người – Tóm tắt và diễn đạt thông tin quan trọng nhất bằng ngôn ngữ mà người bình thường có thể hiểu được. 

    • Có thể đọc được bằng máy – cho phép các công cụ tìm kiếm lập chỉ mục nội dung dựa trên giấy phép.

  • Các loại giấy phép

    • CC BY = Ghi công

    • CC BY-SA = Ghi công - Chia sẻ tương tự

    • CC BY-ND = Ghi công - Không tạo ra sản phẩm phái sinh

    • CC BY-NC = Phi thương mại

    • CC BY-NC-SA = Phi thương mại - Chia sẻ tương tự

    • CC BY-NC-ND = Phi thương mại - Không tạo ra sản phẩm phái sinh

  • Một trong những mục đích là giảm thiểu sự phức tạp

    • Việc tìm kiếm chủ sở hữu bản quyền để xin phép có thể rất khó khăn ngay cả khi họ muốn cho phép

    • Chỉ có một loại giấy phép duy nhất, các giấy phép truyền thống (ví dụ: nội dung mở), khuyến khích bạn không sử dụng chúng nữa.

    • Sẽ không bao giờ có thêm giấy phép nào khác để tránh tình trạng gia tăng số lượng giấy phép

Câu hỏi thảo luận

  1. Giấy phép nào là tốt nhất?

  2. Trong những trường hợp nào bạn sẽ chọn sử dụng loại giấy phép nào?

  3. Thảo luận về ưu điểm và nhược điểm của việc không sử dụng giấy phép NC, từ đó cho phép sử dụng thương mại các tài liệu được cấp phép mở để thu lợi nhuận.

  4. Trong trường hợp nào thì nên sử dụng giấy phép ND?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

GNU Free Documentation License (2014) https://edtechbooks.org/-JLH

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

24. Giấy phép Tài liệu Tự do GNU

GNU Free Documentation License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-JLH

Bối cảnh

Phiên bản giấy phép copyleft của Quỹ Phần mềm Tự do (Free Software Foundation) dành cho sách hướng dẫn và sách giáo khoa phần mềm, mặc dù nó chỉ rõ rằng giấy phép không chỉ giới hạn ở các tài liệu liên quan đến phần mềm. Được xuất bản, ở một mức độ nào đó, như một phản hồi đối với các giấy phép nội dung mở.

Những điểm chính 

  • Mục đích là làm cho tài liệu trở nên miễn phí (giải phóng) 

    • Cho phép tác giả được ghi công mà không chịu trách nhiệm về những sửa đổi bởi người khác 

    • Tác phẩm phái sinh cần được chia sẻ tương tự (shered alike)

  • Nếu phân phát trên 100 bản sao thì phải có cả bản gốc đi kèm 

  • Được Wikipedia sử dụng (+ CC BY-SA) – không tương thích nếu không có điều khoản về quyền tác giả được sửa đổi. 

  • Một số người cho rằng nó không miễn phí vì nó cho phép văn bản bất biến không thể sửa đổi hoặc xóa, điều không cho phép mọi người thực hiện thay đổi. 

  • Ít hợp lý hơn đối với văn bản in ngắn – bạn phải đính kèm một bản sao cứng của giấy phép với mỗi bản in của thứ gì đó được cấp phép kèm theo nó.

Câu hỏi thảo luận

  • Khi nào Giấy phép Tài liệu Tự do GNU tốt hơn giấy phép Creative Commons?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Creative Commons Licenses. (2014) https://edtechbooks.org/-yZN

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

25. Giấy phép Xuất bản Mở

Open Publication License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-aLPA

Bối cảnh

Giấy phép Xuất bản Mở - OPL (Open Publication License) là một trong những giấy phép nội dung mở đầu tiên. Hiện nay, giấy phép này đã bị bãi bỏ và các nhà cấp phép hiện được khuyến khích sử dụng giấy phép Creative Commons.

Những điểm chính

  • Tính khả tách – nếu một phần của giấy phép không thể thực thi ở đâu đó, phần còn lại vẫn có hiệu lực

  • Không có bảo hành

  • Các sửa đổi phải được ghi nhãn, có sự thừa nhận đối với các tác giả trước đây và hiện tại, và phải cung cấp tham chiếu đến bản gốc.

  • Cho phép cấm các phiên bản sửa đổi về cơ bản

  • Có thể kết hợp với các giấy phép khác, ít hạn chế hơn.

Câu hỏi thảo luận

  • So sánh OPL và giấy phép Creative Commons như thế nào? Chúng giống nhau ở điểm nào? Chúng khác nhau ở điểm nào? Tại sao?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm: