Thứ Hai, 31 tháng 8, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. IX. Học liệu Mở – OCW

 

Độc giả của Giáo dục Mở. IX. Học liệu Mở – OCW

An Open Education Reader

Open CourseWare

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

26. Charles Vest, “Làm đảo lộn thế giới giáo dục: Các trường đại học trong thời đại kỹ thuật số — Khủng long hay người Prometheus?”

Charles Vest, “Disturbing the Educational Universe: Universities in the Digital Age — Dinosaurs or Prometheans?”

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-brzv

Bối cảnh 

Năm 2001, MIT tuyên bố sẽ sử dụng internet để cung cấp quyền truy cập mở vào tất cả các khóa học của mình. Một số trường đại học và tổ chức đã cùng nhau thành lập Sáng kiến Tri thức Mở (Open Knowledge Initiative). Phương pháp học tập chủ động được công nghệ hỗ trợ - TEAL (Technology Enabled Active Learning) cũng được phát triển để giúp sinh viên tham gia tích cực hơn vào tài liệu khóa học ngoài giờ giảng. Cuốn sách "Khủng long hay người Prometheus" được đưa ra nhằm củng cố lập luận về tính mở trong giáo dục đại học và hướng dẫn cách áp dụng nó. Hiệu trưởng MIT, Charles Vest, đã khám phá một ngã rẽ – liệu tương lai của giáo dục sẽ thuộc về thời đại máy móc hay sẽ vẫn nằm trong lãnh địa kết nối giữa con người? Câu trả lời cho cả hai, ông nói, là một lời khẳng định mạnh mẽ: CÓ!

14 năm qua là những năm quan trọng, năng suất và mang tính thử nghiệm cao nhất của phong trào Học liệu Mở (OCW). Chỉ trong hơn một thập kỷ, nhờ Internet, việc dân chủ hóa thông tin và sự phổ biến giáo dục đã bùng nổ. MIT đã đi đầu trong việc dẫn dắt phong trào này. Trong bài viết này, Vest chia sẻ một tầm nhìn đầy cảm hứng về việc công nghệ cho phép giáo dục trở nên tự do/mở đối với sinh viên trên toàn thế giới, kết nối sinh viên và giáo sư toàn cầu với những nguồn tài nguyên tốt nhất. 

Những điểm chính

Thực hành tính cởi mở giúp tăng cường học tập, trong khi giáo dục khép kín kìm hãm người học và ngăn cản họ mở rộng tư duy một cách trọn vẹn. Do đó, giáo dục tự do là một dịch vụ cho xã hội; tinh thần của học liệu mở có nghĩa là cả nội dung và kho lưu trữ nội dung đều cần phải mở. Truyền thuyết Hy Lạp về Prometheus kể về việc ông đã đánh cắp lửa từ các vị thần để ban cho loài người. Câu chuyện của bài viết này cũng tương tự, tuy nhiên trong trường hợp "chia sẻ" mở, "chia sẻ" được ưu tiên hơn là "ăn cắp". MIT đã trở thành một nhóm những người mà tác giả gọi là những người theo chủ nghĩa Prometheus khi họ quyết định chia sẻ các khóa học của mình một cách công khai. Các trường đại học từ chối thích nghi được ví như những con khủng long, đang có nguy cơ tuyệt chủng. Mỗi trường phải quyết định cách thức hoạt động của mình trong thời đại kỹ thuật số, cả về chiến lược và chiến thuật. Các trường đại học thích ứng không có nguy cơ tuyệt chủng. Họ sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nền giáo dục chuyên sâu, tiên tiến và hiệu quả nhất. Ở giai đoạn đầu này, tác giả cho rằng chúng ta phải thử nghiệm để tìm ra điều gì sẽ hiệu quả nhất. Chúng ta đang sống trong thời đại của những thử nghiệm đáng kể và việc chấp nhận rủi ro có tính toán khi nói về việc sử dụng phương tiện truyền thông kỹ thuật số trong giáo dục.

Vest sau đó giới thiệu nguyên tắc về tính mở, cụ thể là học liệu mở và hệ thống mở. Vì “vinh quang của giáo dục đại học Mỹ nằm ở phạm vi dân chủ hóa của nó”, chất lượng giáo dục Mỹ đã được nâng cao khi các tài liệu được sản xuất và những người có kiến thức đã chia sẻ những gì họ đã đạt được. Internet đang rút ngắn chu kỳ này. “MIT OCW khác biệt [so với các mô hình giáo dục từ xa trước đây]… Nó là một hình thức chia sẻ giữa các trường. Nó là một hình thức xuất bản học thuật hơn là giảng dạy. Nó đặt các tài liệu vào tay người khác để họ sử dụng theo cách họ thấy phù hợp.”

Một số trường đại học và quỹ đã cùng nhau tạo ra Sáng kiến Kiến thức Mở (Open Knowledge Initiative). Mục tiêu là xây dựng một môi trường để phát triển kiến trúc mở cho các hệ thống quản lý học tập.

Phương tiện truyền thông mới cho phép chúng ta giảng dạy từ xa và mang những trải nghiệm ở khắp nơi đến với sinh viên của chúng ta. Sự vận động trong lĩnh vực này diễn ra cả hướng ra ngoài (ví dụ: giảng dạy sinh viên trong khuôn viên trường và ở các quốc gia khác trong cùng một khóa học) và hướng vào trong (ví dụ: sinh viên nhận phản hồi về các dự án từ những người trong ngành công nghiệp ở nước ngoài). Nó cũng thúc đẩy việc chia sẻ “phòng thí nghiệm, thư viện và bài giảng” vì tất cả các luận văn đều có thể và đã được chuyển lên mạng. Một số rất khó để xây dựng trên trực tuyến, vì vậy các trường khác nhau sẽ cần hợp tác và chia sẻ.

Vest cho biết rằng học liệu mở sẽ thúc đẩy sự đổi mới trong các trường tham gia khi công nghệ mở rộng khả năng giảng dạy và học tập trong khuôn viên trường. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng có những vấn đề với môi trường sở hữu trí tuệ hiện tại. Nhu cầu của ngành công nghiệp giải trí đã định hướng sự phát triển của các luật điều chỉnh tất cả các phương tiện truyền thông điện tử, nhưng những luật này không nhất thiết áp dụng cho các ngành công nghiệp khác. MIT OCW đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu tài liệu khóa học, đặc biệt là khi các nguồn lực của MIT được sử dụng để tạo ra một khóa học. Khi chúng ta giải quyết vấn đề này, ông cho rằng việc cấp phép là một con đường cởi mở hơn so với đăng ký.

Vest kết luận bằng cách nhìn về tương lai. Ông khuyên người đọc nên kỳ vọng vào sự gia tăng các hoạt động hợp tác và cộng đồng học tập điện tử, đồng thời tìm kiếm các giao diện và phương tiện tương tác người-máy mới để phát triển. Ông cũng dự đoán một tương lai sử dụng kỹ thuật số mạnh mẽ trong giáo dục và các cộng đồng giáo dục trực tuyến, học tập tại chỗ, học tập kịp thời trở thành chuẩn mực trong nhiều ngành công nghiệp và giáo dục tiết kiệm chi phí lan rộng khắp thế giới cho đến khi giáo dục không còn là một vấn đề kinh tế nữa, bởi vì các nguồn tài nguyên giáo dục trực tuyến sẽ tuôn chảy như nước.

Câu hỏi thảo luận

  1. Chúng ta đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm chưa? Nếu chưa, làm thế nào chúng ta biết khi nào chúng ta sẽ vượt qua? Liệu chúng ta có bao giờ thực sự vượt qua giai đoạn thử nghiệm không?

  2. Tác giả nói: “Vinh quang của giáo dục đại học Mỹ là phạm vi dân chủ hóa của nó.” Điều này có còn đúng ngày nay không (đặc biệt khi so sánh với các quốc gia phát triển khác)? Nó đã từng đúng chưa?

  3. Tác giả thảo luận về các phòng thí nghiệm, thư viện và bài giảng trực tuyến. Những gì khác đã được chuyển lên trực tuyến kể từ đó? Những gì khác có thể được chuyển lên trực tuyến?

  4. Charles Vest đề cập đến sự phức tạp của luật sở hữu trí tuệ, vốn đã phát triển kể từ khi tác phẩm này được viết. Điều đó đã ảnh hưởng đến các vấn đề pháp lý của OWC như thế nào?

  5. Cụ thể, tổ chức của bạn đang làm gì với OpenCourseWare? Có trường nào tương tự như MIT không?

  6. Vest nói: “Cần phải đưa ra một loạt các thay đổi và miễn trừ có ý nghĩa ở Washington nếu các thư viện số muốn hiện thực hóa tiềm năng của chúng trong nghiên cứu, học thuật và giáo dục.” Có bất cứ điều gì đang được thực hiện ở đây không? Đã có tiến triển nào chưa? Bạn đề xuất những thay đổi nào?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

27. Lịch sử của MIT OCW

History of MIT OCW

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-ogsC

Bối cảnh

Năm 2007, MIT đã biên soạn một dòng thời gian về những cột mốc quan trọng nhất trong phong trào OpenCourseWare của họ cho đến nay. Kể từ đó, nó đã được cập nhật để bao gồm các sự kiện gần đây hơn. Dưới đây là một vài sự kiện có ý nghĩa nhất.

Những điểm chính

  • 1999 – MIT xem xét cách sử dụng Internet để thực hiện sứ mệnh của họ – thúc đẩy kiến thức và giáo dục sinh viên

  • 2000 – Đề xuất OCW

  • 2002 – Trang web đầu tiên với 50 khóa học

  • 2004 – OCW áp dụng giấy phép CC

  • 2005 – Thành lập Hiệp hội OCW

  • 2007 – Hầu như toàn bộ chương trình giảng dạy được xuất bản trực tuyến

  • Ra mắt OCW Scholar, OCW Lecture Hall

Câu hỏi thảo luận

  1. MIT OCW đã có tác động như thế nào đến bối cảnh mở hiện nay?

  2. Bạn nghĩ sự kiện nào có ảnh hưởng nhất đến OpenCourseWare? Tại sao?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

28. Báo cáo đánh giá MIT OCW (2005)

MIT OCW Evaluation Report (2005)

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-TjaH

Bối cảnh

Năm 2005, MIT đã thực hiện một đánh giá về khả năng truy cập, sử dụng và tác động của OpenCourseWare (OCW). Các phát hiện được rút ra từ phân tích web, khảo sát và phỏng vấn người dùng OCW, giảng viên, sinh viên và cựu sinh viên của MIT.

Những điểm chính

  • MIT báo cáo sự tăng trưởng mạnh mẽ về khả năng truy cập (tăng 56% hàng năm) trên trang web gốc cũng như các trang web sao chép trên khắp thế giới. Tài liệu OCW đang được phân phối ngoại tuyến (bản in và bản kỹ thuật số) và đã thu hút được một lượng lớn người dùng quốc tế. Khách truy cập nhìn chung hài lòng với các định dạng tệp mà tài liệu khóa học được cung cấp.

  • OCW được các nhà giáo dục, sinh viên và người tự học sử dụng cho nhiều mục đích. Nhiều giảng viên đóng góp cho OCW cảm thấy họ đã cải thiện các khóa học thường xuyên của mình thông qua quá trình này.

  • Phần lớn khách truy cập thấy OCW có những điểm tích cực và hữu ích; nhiều trường đại học khác đã khởi xướng các dự án tương tự như MIT OCW.

Câu hỏi thảo luận

  1. Bạn có nghĩ rằng khả năng truy cập, sử dụng và tác động là những chỉ số quan trọng nhất để đánh giá OCW không? Bạn sẽ bổ sung thêm những chỉ số nào?

  2. Cần làm gì để cải thiện khả năng tiếp cận, sử dụng và tác động của OCW?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

29. MIT đạt được cột mốc quan trọng của OCW

MIT Reaches OCW Milestone

Xem video tại: https://edtechbooks.org/-omq

Xem trên YouTube 

Bối cảnh

Tính đến thời điểm này, có hai video của MIT OCW lọt vào top 10 trên Youtube – đó là các khóa học kỹ thuật và toán học nâng cao.

Những điểm chính

Điều này cho thấy với MIT rằng mọi người muốn học hỏi – ngay cả những điều theo truyền thống không được coi là “thú vị”.

Câu hỏi thảo luận

  1. MIT OCW có tuyên bố rằng đây không phải là chương trình giáo dục của MIT. Vậy điều gì làm cho OCW khác biệt so với “chương trình giáo dục của MIT”?

  2. Tại sao bạn nghĩ rằng những video phức tạp như vậy của MIT OCW lại trở nên phổ biến đến vậy?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

30. David Wiley, “Cuộc chiến Học liệu Mở”

David Wiley, OpenCourseWars

Đọc bài viết tại http://opencontent.org/future/

Bối cảnh

OpenCourseWars là một cái nhìn “khoa học viễn tưởng” về năm 2011 và 2012 từ góc nhìn của tương lai.

Những điểm chính

Wiley chỉ trích các cơ quan lập pháp và luật sư, các trường và nhà xuất bản khi ông khám phá những thăng trầm tiềm tàng của OER và việc cấp phép Creative Commons trong suốt những năm qua. Các cơ quan lập pháp tài trợ cho các sáng kiến, sau đó báo chí tiêu cực và những lời công kích dẫn đến việc cắt giảm ngân sách. Các vấn đề pháp lý xung quanh giấy phép phi thương mại gây ra lo lắng khi Trung Quốc đào tạo quân đội của họ bằng sách giáo khoa của Mỹ, được tài trợ bởi người đóng thuế, và tất cả những người ủng hộ OpenCourseWare đều bị gán cho cái mác chủ nghĩa tự do cộng sản và bị bỏ rơi. Các vụ kiện tụng lên ngôi, hỗn loạn xảy ra, sinh viên tự giải quyết vấn đề và một MetaU xuất hiện với đầy đủ các bài giảng, ghi chú, video quay bằng điện thoại di động ở hàng ghế thứ ba, khả năng “tán tỉnh” không giới hạn, và quyền truy cập vào các gia sư sinh viên được trả tiền cho hiệu quả giảng dạy của họ. Hãy cất cuốn sách này vào cỗ máy thời gian và mở nó ra vào năm 2025 để xem những dự đoán nào chính xác và những dự đoán nào sai. Dù sao thì đây cũng là một cuốn sách rất thú vị, làm nổi bật những điểm kỳ quặc và mong manh trong hệ sinh thái giáo dục mở.

Câu hỏi thảo luận

  1. Những dự đoán nào đã trở thành hiện thực kể từ khi cuốn sách này được xuất bản? Những dự đoán nào thì chưa?

  2. Bạn dự đoán những khó khăn và cơ hội nào đối với học liệu mở?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm:

Chủ Nhật, 30 tháng 8, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. VIII. Các giấy phép Nội dung Mở

 

Độc giả của Giáo dục Mở. VIII. Các giấy phép Nội dung Mở

An Open Education Reader

Open Content Licenses

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

23. Các giấy phép Creative Commons

Creative Commons Licenses

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-yZN

Bối cảnh

Creative Commons cung cấp các giấy phép mở được phần lớn nội dung mở sử dụng, bao gồm hơn 880 triệu mục theo một báo cáo gần đây.

Sự đa dạng và chiều sâu của các tùy chọn giấy phép có sẵn thông qua giấy phép Creative Commons cung cấp cho bất kỳ người sáng tạo nào một loạt các cơ hội để cấp phép cho bất kỳ loại tác phẩm nào với giấy phép dễ đọc đối với con người, phiên bản "ngôn ngữ pháp lý" của cùng một giấy phép, cũng như phiên bản giấy phép có thể đọc được bằng máy tính. Mặc dù việc sửa đổi luật bản quyền quá khắt khe là giải pháp tốt nhất, Creative Commons cung cấp cho các tác giả và người sáng tạo một cách tương đối đơn giản để chia sẻ tác phẩm của họ trong bối cảnh pháp lý hiện tại.

Tất cả các giấy phép CC đều có điều khoản ghi công "BY". Từ đó, người sáng tạo có thể chọn từ một loạt các tùy chọn khác, bao gồm:

  • Chia sẻ tương tự - SA (Share Alike) – nếu bạn thay đổi nội dung và phân phối phiên bản đã thay đổi đó, bạn phải cấp phép phiên bản mới của mình với giấy phép CC y hệt

  • Phi thương mại - NC (NonCommercial) – bạn không được sử dụng nội dung theo cách chủ yếu nhằm mục đích thương mại hoặc thu lợi nhuận

  • Không tạo tác phẩm phái sinh - ND (No Derivatives) – không được phép thay đổi nội dung

Những điểm chính

  • Người cấp phép có thể giữ lại bản quyền trong khi chia sẻ tác phẩm của họ.

    • Cho phép họ được ghi nhận công lao.

  • Trình hướng dẫn lựa chọn giấy phép đặt ra hai câu hỏi:

    • Người cấp phép có muốn cho phép sử dụng thương mại không?

    • Người cấp phép có muốn các tác phẩm phái sinh được chia sẻ tương tự không?

  • Các lớp giấy phép

    • Mã pháp lý – truyền thống

    • Dễ hiểu đối với con người – Tóm tắt và diễn đạt thông tin quan trọng nhất bằng ngôn ngữ mà người bình thường có thể hiểu được. 

    • Có thể đọc được bằng máy – cho phép các công cụ tìm kiếm lập chỉ mục nội dung dựa trên giấy phép.

  • Các loại giấy phép

    • CC BY = Ghi công

    • CC BY-SA = Ghi công - Chia sẻ tương tự

    • CC BY-ND = Ghi công - Không tạo ra sản phẩm phái sinh

    • CC BY-NC = Phi thương mại

    • CC BY-NC-SA = Phi thương mại - Chia sẻ tương tự

    • CC BY-NC-ND = Phi thương mại - Không tạo ra sản phẩm phái sinh

  • Một trong những mục đích là giảm thiểu sự phức tạp

    • Việc tìm kiếm chủ sở hữu bản quyền để xin phép có thể rất khó khăn ngay cả khi họ muốn cho phép

    • Chỉ có một loại giấy phép duy nhất, các giấy phép truyền thống (ví dụ: nội dung mở), khuyến khích bạn không sử dụng chúng nữa.

    • Sẽ không bao giờ có thêm giấy phép nào khác để tránh tình trạng gia tăng số lượng giấy phép

Câu hỏi thảo luận

  1. Giấy phép nào là tốt nhất?

  2. Trong những trường hợp nào bạn sẽ chọn sử dụng loại giấy phép nào?

  3. Thảo luận về ưu điểm và nhược điểm của việc không sử dụng giấy phép NC, từ đó cho phép sử dụng thương mại các tài liệu được cấp phép mở để thu lợi nhuận.

  4. Trong trường hợp nào thì nên sử dụng giấy phép ND?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

GNU Free Documentation License (2014) https://edtechbooks.org/-JLH

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

24. Giấy phép Tài liệu Tự do GNU

GNU Free Documentation License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-JLH

Bối cảnh

Phiên bản giấy phép copyleft của Quỹ Phần mềm Tự do (Free Software Foundation) dành cho sách hướng dẫn và sách giáo khoa phần mềm, mặc dù nó chỉ rõ rằng giấy phép không chỉ giới hạn ở các tài liệu liên quan đến phần mềm. Được xuất bản, ở một mức độ nào đó, như một phản hồi đối với các giấy phép nội dung mở.

Những điểm chính 

  • Mục đích là làm cho tài liệu trở nên miễn phí (giải phóng) 

    • Cho phép tác giả được ghi công mà không chịu trách nhiệm về những sửa đổi bởi người khác 

    • Tác phẩm phái sinh cần được chia sẻ tương tự (shered alike)

  • Nếu phân phát trên 100 bản sao thì phải có cả bản gốc đi kèm 

  • Được Wikipedia sử dụng (+ CC BY-SA) – không tương thích nếu không có điều khoản về quyền tác giả được sửa đổi. 

  • Một số người cho rằng nó không miễn phí vì nó cho phép văn bản bất biến không thể sửa đổi hoặc xóa, điều không cho phép mọi người thực hiện thay đổi. 

  • Ít hợp lý hơn đối với văn bản in ngắn – bạn phải đính kèm một bản sao cứng của giấy phép với mỗi bản in của thứ gì đó được cấp phép kèm theo nó.

Câu hỏi thảo luận

  • Khi nào Giấy phép Tài liệu Tự do GNU tốt hơn giấy phép Creative Commons?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Creative Commons Licenses. (2014) https://edtechbooks.org/-yZN

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

25. Giấy phép Xuất bản Mở

Open Publication License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-aLPA

Bối cảnh

Giấy phép Xuất bản Mở - OPL (Open Publication License) là một trong những giấy phép nội dung mở đầu tiên. Hiện nay, giấy phép này đã bị bãi bỏ và các nhà cấp phép hiện được khuyến khích sử dụng giấy phép Creative Commons.

Những điểm chính

  • Tính khả tách – nếu một phần của giấy phép không thể thực thi ở đâu đó, phần còn lại vẫn có hiệu lực

  • Không có bảo hành

  • Các sửa đổi phải được ghi nhãn, có sự thừa nhận đối với các tác giả trước đây và hiện tại, và phải cung cấp tham chiếu đến bản gốc.

  • Cho phép cấm các phiên bản sửa đổi về cơ bản

  • Có thể kết hợp với các giấy phép khác, ít hạn chế hơn.

Câu hỏi thảo luận

  • So sánh OPL và giấy phép Creative Commons như thế nào? Chúng giống nhau ở điểm nào? Chúng khác nhau ở điểm nào? Tại sao?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm:

Thứ Sáu, 28 tháng 8, 2026

Tập huấn: Nâng cao năng lực số cho Cán bộ Thư viện các Trường Đại học tại Việt Nam tại Trường Đại học Kinh tế - Luật, thành phố Hồ Chí Minh

 

Tập huấn: Nâng cao năng lực số cho Cán bộ Thư viện các Trường Đại học tại Việt Nam tại Trường Đại học Kinh tế - Luật, thành phố Hồ Chí Minh

Ngày 28/08/2026, Trường Đại học Kinh tế - Luật, thành phố Hồ Chí Minh, tổ chức tập huấn ‘Nâng cao năng lực số cho Cán bộ Thư viện các Trường Đại học tại Việt Nam’.

Một trong các bài tham luận trình bày tại tập huấn ‘Cấp phép mở Creative Commons & Khung năng lực Tài nguyên Giáo dục Mở cho giảng viên/đội ngũ thư viện’, tự do tải về tại địa chỉ: https://www.dropbox.com/scl/fi/nj6yd743gc4d7x4n02o2i/Open-Licenses-OER-s-Competency-Framework.pdf?rlkey=h18eodeytjfmj4gh202yobifl&st=xvmr8lt4&dl=0

X(Tweet): https://x.com/nghiafoss/status/2093487292891697532

Xem thêm:

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Tư, 26 tháng 8, 2026

Độc giả của Giáo dục Mở. VII. Các giấy phép của phần mềm nguồn mở

 

Độc giả của Giáo dục Mở. VII. Các giấy phép của phần mềm nguồn mở

An Open Education Reader

Open Source Software Licenses

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/intellectual_property.

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

VỀ TRANG MỤC LỤC

---------------------------------------------------

18. Giấy phép GNU General Public

GNU General Public License

Khám phá tại trang web https://edtechbooks.org/-eABG

Bối cảnh

GPL hay Giấy phép Công cộng GNU (GNU General Public License) là giấy phép copyleft đầu tiên và vẫn là giấy phép được sử dụng rộng rãi nhất.

Những điểm chính

  • Giấy phép copyleft miễn phí cho phần mềm + các thứ khác

  • Bảo vệ, chứ không phải tước đoạt tự do của bạn

    • Quyền phân phối phần mềm, ngay cả khi phải trả phí

    • Quyền nhận mã nguồn và thực hiện các thay đổi

  • Các quy tắc

    • Cần tôn trọng tự do của người khác bằng cách thông báo cho họ rằng họ có thể truy cập mã nguồn.

    • Khẳng định bản quyền và sau đó cung cấp cho mọi người giấy phép GNU

  • Một phiên bản khác của GPL được gọi là Giấy phép GNU Affero General Public - AGPL (GNU Affero General Public License). Bạn phải phân phối mã nguồn, ngay cả khi bạn không phân phối phần mềm như trong trường hợp các ứng dụng web (ví dụ: Facebook)

Câu hỏi thảo luận

  1. Tình huống với các thiết bị không cho phép người dùng chạy phiên bản đã sửa đổi trong đoạn văn bản thứ 3 từ cuối lên là gì?

  2. Bằng sáng chế có thể được áp dụng cho phần mềm như thế nào?

  3. Điều thú vị là phần mềm được cấp phép GPL có thể được sử dụng để tạo ra phần mềm độc quyền. Liệu điều này có phải vì lý do thực tế?

  4. Microsoft dường như tuyên bố rằng GPL có một số đặc tính lan truyền, vậy phần mềm không miễn phí có những đặc tính tương tự không?

  5. Làm thế nào Stallman có thể biện minh cho việc bán các ngoại lệ giấy phép cho các công ty? Chẳng phải họ là những kẻ xấu xa sao?

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/the-why-of-intellectual-property.

---------------------------------------------------

19. Giấy phép BSD

BSD License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-HVhd

Bối cảnh

BSD – Giấy phép Phân phối Phần mềm Berkeley (Berkeley Software Distribution). Giấy phép BSD gốc ban đầu tương thích với giấy phép GPL của Quỹ Phần mềm Tự do (Free Software Foundation), nhưng các phiên bản sửa đổi thì không do các điều khoản về quảng cáo.

Những điểm chính

  • Giấy phép phần mềm tự do, với các hạn chế tối thiểu về phân phối lại

    • Không có các yêu cầu chia sẻ tương tự như copyleft.

  • Cho phép sử dụng độc quyền và cho phép tích hợp vào các sản phẩm độc quyền.

Câu hỏi thảo luận

  1. Tại sao một người lại chọn BSD thay vì GPL?

  2. BSD khác với GPL như thế nào?

  3. Điều gì làm cho BSD khác biệt so với các giấy phép khác?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/the-why-of-intellectual-property.

---------------------------------------------------

20. Giấy phép MIT

MIT License 

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-Zxv

Bối cảnh

Viện Công nghệ Massachusetts - MIT (Massachusetts Institute of Technology) có phiên bản giấy phép phần mềm “nguyên trạng” của riêng họ. Giấy phép này cấp quyền miễn phí cho người dùng để sử dụng và tái sử dụng tài liệu/phần mềm của họ theo bất kỳ cách nào họ thấy phù hợp.

Những điểm chính 

  • Cho phép sử dụng lại trong phần mềm độc quyền miễn là bản sao của phần mềm được cấp phép bao gồm bản sao điều khoản cấp phép của MIT và thông báo bản quyền. 

  • Phần mềm độc quyền vẫn là độc quyền. 

  • Nêu rõ các quyền của người dùng.

Câu hỏi thảo luận

  1. Tại sao một người lại chọn giấy phép MIT thay vì BSD hoặc GPL?

  2. Giấy phép MIT khác biệt với BSD và GPL như thế nào?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/the-why-of-intellectual-property.

---------------------------------------------------

21. Giấy phép Apache

Apache License

Đọc bài viết tại https://edtechbooks.org/-EQzq

Bối cảnh

Giấy phép này rộng hơn giấy phép BSD và MIT, với một số điểm cần lưu ý thú vị, chẳng hạn như bằng sáng chế và nhãn hiệu thương mại. Một phần tư các dự án nguồn của Google sử dụng giấy phép Apache, bao gồm cả hệ điều hành Android.

Những điểm chính

  • Không yêu cầu các sản phẩm phái sinh phải được phân phối bằng cùng một giấy phép.

  • Yêu cầu tất cả các phần không bị sửa đổi phải có giấy phép gốc.

  • Bất cứ khi nào mã nguồn được thay đổi, phải có thông báo. Thông báo này không được sửa đổi giấy phép.

Câu hỏi thảo luận

  1. Tại sao một người lại chọn Giấy phép Apache thay vì MIT, BSD hoặc GPL?

  2. Giấy phép Apache khác với giấy phép MIT, BSD và GPL như thế nào?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/the-why-of-intellectual-property.

---------------------------------------------------

22. So sánh các giấy phép của nguồn mở

Comparison of Open Source Licenses

Bối cảnh 

Có rất nhiều loại giấy phép cho phần mềm tự do/nguồn mở phổ biến và được sử dụng rộng rãi. Các giấy phép này có nhiều điểm chung nhưng cũng khác nhau ở những chi tiết nhỏ.

Những điểm chính 

So sánh các giấy phép:


 
MIT licenseBSD LicenseApache LicenseGNU License
Phổ biến và được sử dụng rộng rãi:
Loại giấy phépDễ dãi Dễ dãi Dễ dãi Copyleft mạnh
Thẩm quyền:Không chỉ địnhKhông chỉ địnhKhông chỉ địnhKhông chỉ định
Cấp quyền sở hữu bằng sáng chếKhôngKhôngKhông
Điều khoản trả đũa bằng sáng chếKhôngKhôngKhông
Chỉ định ghi công nâng caoKhôngKhôngKhôngKhông
Giải quyết lỗ hổng bảo mật:KhôngKhôngKhôngKhông
Gồm tính năng ‘không quảng bá’


 

Câu hỏi thảo luận

  1. Tại sao có nhiều loại giấy phép như vậy?

  2. Ai quản lý giấy phép?

  3. Làm thế nào bạn có thể chọn loại giấy phép phù hợp nhất với mình?

Tài liệu tham khảo bổ sung 

Nội dung này được EdTech Books cung cấp miễn phí cho bạn. 

Truy cập nó trên trực tuyến hoặc tải nó về tại https://edtechbooks.org/openedreader/thomas-jefferson-writes-a-letter.

 

---------------------------------------------------

Thừa nhận:

Nội dung này được dịch sang tiếng Việt từ tài liệu ‘Độc giả của Giáo dục Mở’ (An Open Education Reader) của tác giả David Wiley

https://edtechbooks.org/openedreader

Giấy phép CC BY

---------------------------------------------------

Xem thêm: