Recommended Licenses and Tools for Cultural Heritage Content
by Brigitte Vézina. Posted 09 July 2025
Theo: https://creativecommons.org/2025/07/09/recommended-licenses-and-tools-for-cultural-heritage-content/
Bài được đưa lên Internet ngày: 09/07/2025
Các giấy phép CC và công cụ phạm vi công cộng là một cách đơn giản và hiệu quả để các tổ chức di sản văn hóa – CHI (Cultural Heritage Institutions), chẳng hạn như bảo tàng, thư viện và kho lưu trữ, mở công khai các tài liệu di sản (và siêu dữ liệu liên quan). Việc lựa chọn giấy phép hoặc công cụ phù hợp có thể hơi khó khăn, nhưng nếu bạn chỉ nhớ một điều, đó là các bản sao kỹ thuật số trung thực của các tài liệu thuộc phạm vi công cộng phải được giữ nguyên trong phạm vi công cộng — không có bản quyền mới hoặc quyền liên quan nào được áp dụng cho phiên bản số hóa đó. |
Havsstrand by Maurice Denis. Public Domain. Swedish National Museum
Nhiều người có thể hưởng lợi từ việc truy cập mở vào di sản văn hóa theo nhiều cách và cho nhiều mục đích khác nhau — từ những người sáng tạo tìm kiếm nguồn cảm hứng đến các nhà nghiên cứu khám phá những cách diễn giải mới, cho đến các tổ chức di sản văn hóa (CHI) kết nối với nhiều đối tượng hơn, và công chúng nói chung hiểu rõ hơn về thế giới chúng ta đang sống. Trong báo cáo của chúng tôi "Lợi ích của Văn hóa Mở là gì? Một ấn phẩm CC mới", chúng tôi chỉ ra cách thức, bằng cách xóa bỏ mọi khoảng cách giữa con người và di sản, tính mở tạo ra vô số kết nối với, về hoặc thông qua di sản văn hóa.
Các giấy phép CC và các công cụ phạm vi công cộng là một cách đơn giản và hiệu quả để các tổ chức di sản văn hóa (CHI), chẳng hạn như bảo tàng, thư viện và kho lưu trữ, mở công khai các tài liệu di sản (và siêu dữ liệu liên quan) để chúng có thể được chia sẻ rộng rãi nhằm mục đích truy cập, sử dụng và tái sử dụng rộng rãi nhất có thể (bao gồm cả sử dụng thương mại và chỉnh sửa), miễn phí, và không có hoặc có rất ít hạn chế về bản quyền.
Việc lựa chọn giấy phép hoặc công cụ phù hợp có thể hơi khó khăn, nhưng nếu bạn chỉ nhớ một điều, đó là các bản sao kỹ thuật số trung thực của các tài liệu thuộc phạm vi công cộng phải được giữ nguyên trong phạm vi công cộng — không có bản quyền mới hoặc quyền liên quan nào được áp dụng cho phiên bản số hóa đó. Tài liệu thuộc phạm vi công cộng là những tài liệu không còn hoặc chưa bao giờ được bảo vệ bởi bản quyền.
Đây là quan điểm mà Creative Commons (CC) đã ủng hộ trong nhiều năm như một phần của Chương trình Văn hóa Mở của chúng tôi. Nói cách khác, không nên phát sinh bản quyền mới (hoặc quyền liên quan) đối với việc tạo ra “một bản sao như anh em sinh đôi” (Twin) kỹ thuật số. Europeana và Hiệp hội Communia, cùng với nhiều tổ chức văn hóa mở khác, đều chia sẻ quan điểm này. Điều này cũng phù hợp với Điều 14 của Chỉ thị EU năm 2019 về Bản quyền trong Thị trường Kỹ thuật số Thống nhất, trong đó nêu rõ: “khi thời hạn bảo hộ của một tác phẩm nghệ thuật thị giác đã hết hạn, bất kỳ tài liệu nào phát sinh từ hành vi sao chép tác phẩm đó đều không thuộc phạm vi bản quyền […]”.
Điều quan trọng cần nhớ là các bản sao kỹ thuật số của các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng không thể được cấp phép CC, vì giấy phép CC chỉ có thể được sử dụng với nội dung có bản quyền. Thay vào đó, chúng tôi khuyên bạn nên sử dụng công cụ phạm vi công cộng CC, đưa các bản sao kỹ thuật số một cách rõ ràng và dứt khoát vào phạm vi công cộng. Điều này không chỉ truyền đạt thông tin rõ ràng về trạng thái phạm vi công cộng của các tài liệu, mà còn góp phần vào sự phát triển mạnh mẽ của kho tàng tri thức và văn hóa chung mà chúng ta cần để giải quyết những vấn đề cấp bách nhất của thế giới.
Một số tổ chức di sản văn hóa (CHI) có thể muốn được ghi nhận công lao khi chia sẻ di sản từ bộ sưu tập của họ. Trong trường hợp này, việc sử dụng giấy phép không phải là cách làm tốt. Thay vào đó, có nhiều cách khác nhau để khuyến khích người dùng trích dẫn lại nguồn từ các CHI, như chúng tôi đã giải thích trong bài viết "Khuyến khích người dùng trích dẫn nguồn từ các tổ chức khi sử dụng tài liệu thuộc phạm vi công cộng". Các hướng dẫn này đưa ra một cách tiếp cận mới mẻ và sáng tạo để nhắc nhở người dùng trích dẫn nguồn từ tổ chức khi sử dụng tài liệu thuộc phạm vi công cộng và trình bày nhiều ý tưởng thiết kế khác nhau để thúc đẩy sự thay đổi hành vi. Chúng đề cập đến các câu hỏi chính, bao gồm:
Làm thế nào các tổ chức có thể khuyến khích người dùng trích dẫn chúng?
Những thông tin nào nên được bao gồm trong một câu trích dẫn?
Một lời nhắc nhở sẽ trông như thế nào trong thực tế?
Làm thế nào để tổ chức dữ liệu cần thiết để thực hiện những ý tưởng này?
Về siêu dữ liệu, chúng tôi đặc biệt khuyến khích việc hiến tặng nó vào phạm vi công cộng bằng cách sử dụng công cụ pháp lý Hiến tặng vào Phạm vi Công cộng của Creative Commons - CC0 (Creative Commons Public Domain Dedication). Dữ liệu chủ yếu bao gồm nội dung có tính thực tế cao và được coi là không thể bảo hộ bản quyền, nhưng vẫn có thể tồn tại những điều không chắc chắn. Việc khước từ bằng CC0 đặt tất cả dữ liệu một cách rõ ràng và không thể tranh cãi vào phạm vi công cộng trên toàn thế giới và làm rõ rằng việc tái sử dụng dữ liệu không bị hạn chế bởi bản quyền, quyền liên quan hoặc quyền cơ sở dữ liệu — tất cả các quyền đó đều được từ bỏ. CC0 có thể hỗ trợ tối đa hóa việc tái sử dụng dữ liệu, với các lợi ích bao gồm:
cho phép người khác xác thực, sao chép và sử dụng dữ liệu cho các mục đích mới
tạo điều kiện thuận lợi cho sự cộng tác và làm giàu thêm
tăng tính minh bạch
đẩy nhanh quá trình khám phá và hiểu biết về các giải pháp cho nhu cầu của hành tinh và xã hội.
Đối với các tài liệu do CHI tạo ra và được bản quyền bảo vệ, chúng tôi khuyến nghị sử dụng CC BY-SA 4.0, CC BY 4.0 hoặc CC0 1.0 để tối đa hóa khả năng phổ biến và tái sử dụng.
Đối với các loại nội dung khác nhau, chúng tôi khuyến nghị sử dụng các công cụ hoặc giấy phép CC khác nhau để đạt được sự tương tác và tái sử dụng tối ưu, như được tóm tắt trong bảng này:
Loại nội dung |
Các giấy phép hoặc các công cụ được khuyến nghị |
Bản sao kỹ thuật số của các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng (các tác phẩm không còn hoặc chưa từng được bảo hộ bản quyền) |
Dấu Phạm vi Công cộng Quốc tế 1.0 (PDM) cho các tác phẩm thuộc phạm vi công cộng trên toàn thế giới hoặc Hiến tặng vào Phạm vi Công cộng Toàn cầu CC0 1.0 (CC0) (tại các khu vực pháp lý công nhận quyền đối với các bản sao không phải bản gốc hoặc các khu vực pháp lý nơi tác phẩm chưa thuộc phạm vi công cộng) |
Bản sao kỹ thuật số của các tác phẩm có bản quyền. |
CC0 hoặc Giấy phép Ghi công 4.0 Quốc tế (CC BY) hoặc Giấy phép Ghi công - Chia sẻ Tương tự 4.0 Quốc tế (CC BY-SA) |
Các tác phẩm kỹ thuật số bẩm sinh được bảo hộ bản quyền |
|
Các tác phẩm kỹ thuật số bẩm sinh thuộc phạm vi công cộng |
|
Siêu dữ liệu liên quan đến các đối tượng kỹ thuật số |
|
Nội dung do các tổ chức tạo ra hoặc do các tổ chức nắm giữ bản quyền. |
Việc sử dụng các giấy phép CC và các công cụ phạm vi công cộng để chia sẻ tài liệu di sản văn hóa mở ra tiềm năng to lớn cho văn hóa mở phát triển mạnh mẽ trong lĩnh vực di sản văn hóa. Bằng cách cung cấp sự chắc chắn về mặt pháp lý được tăng cường, các tổ chức di sản văn hóa (CHI) có khả năng tham gia sâu hơn vào phong trào văn hóa mở và giúp mọi người dễ dàng tiếp cận các bộ sưu tập khổng lồ của họ.
Để biết thêm thông tin:
Tìm hiểu thêm về việc quản lý giấy phép của chúng tôi
Tham gia Nền tảng Văn hóa Mở CC
Tham gia Liên minh TAROCH
Tham gia khóa đào tạo trực tuyến Chứng chỉ CC của chúng tôi
Vui lòng liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ info@creativecommons.org
The CC licenses and public domain tools are a simple and effective way for CHIs, such as museums, libraries and archives, to make heritage materials (and associated metadata) open. Navigating the right license or tool can be tricky, but if you remember only one thing, it’s that faithful digital reproductions of public domain materials must stay in the public domain — no new copyright or related right applies to the digitized version.
Many people can benefit from open access to cultural heritage in a variety of ways and for a variety of purposes — from creators seeking inspiration to researchers discovering new interpretations, all the way to cultural heritage institutions (CHIs) connecting with more audiences, and the general public making sense of the world we live in. In our report What are the Benefits of Open Culture? A new CC Publication, we show how, by removing any distance between people and heritage, openness gives rise to a multitude of connections with, about, or through cultural heritage.
The CC licenses and public domain tools are a simple and effective way for CHIs, such as museums, libraries and archives, to make heritage materials (and associated metadata) open so that they can be shared widely for the broadest possible access, use and reuse (including commercial use and modification), free of charge, and with no or few copyright restrictions.
Navigating the right license or tool can be tricky, as CHIs may share a wide range of different types of materials. But if you remember only one thing, it’s that faithful digital reproductions of public domain materials must stay in the public domain — no new copyright or related right applies to the digitized version. Public domain materials are materials that are no longer or never were protected by copyright.
This is a position that Creative Commons (CC) has been championing for years as part of our Open Culture Program. In other words, no new copyright (or related right) should arise over the creation of a digitized “twin.” Europeana and the Communia Association, among many other open culture organizations, share this position. It is also aligns with Article 14 of the 2019 EU Directive on Copyright in the Digital Single Market, which states that: “when the term of protection of a work of visual art has expired, any material resulting from an act of reproduction of that work is not subject to copyright […]”.
It’s also important to remember that digital reproductions of public domain works cannot be CC-licensed, since CC licenses can only be used with in-copyright content. Instead, we recommend using a CC public domain tool, putting the digital reproductions squarely and unequivocally into the public domain. This not only conveys clear information about the public domain status of the materials, it also contributes to the thriving, blooming commons of knowledge and culture that we need to address the world’s most pressing problems.
Some CHIs might want to get credit for sharing heritage from their collections. It is not good practice to use a license in this case. Instead, there are different ways to encourage users to refer back to CHIs, as we explain in Nudging Users To Reference Institutions When Using Public Domain Materials. The guidelines offer a fresh and innovative approach to prompting users to reference the institution when using public domain materials and present various design ideas to instigate behavioral change. They address key questions, including:
How can institutions nudge users to reference them?
What information should be included in a reference statement?
What would a nudge look like in practice?
How to organize the data needed to implement these ideas?
Regarding metadata, we strongly encourage that it be dedicated to the public domain using the legal tool Creative Commons Public Domain Dedication (CC0). Data is largely made of highly factual content that is considered uncopyrightable, but uncertainties might remain. The CC0 waiver places all data squarely and unequivocally in the public domain worldwide and clarifies that data reuse is not restricted by copyright, related rights or database rights — those rights are all surrendered. CC0 can support maximizing the reuse of data, with benefits including:
enabling others to validate, replicate and put the data to new uses
facilitating enhanced collaboration and enrichment
increasing transparency
speeding the discovery and understanding of solutions to planetary and societal needs.
For materials created by the CHIs and protected by copyright, we recommend CC BY-SA 4.0, CC BY 4.0 or CC0 1.0 to enable maximum dissemination and reuse.
For different
types of content, we recommend different CC tools or licenses to
achieve optimal engagement and reuse, as summarized in this table:
Type of content |
Recommended licenses or tools |
Digital reproductions of public domain works (works that are no longer or never were protected by copyright) |
Public Domain Mark 1.0 International (PDM) for works that are in the public domain worldwide or CC0 1.0 Universal Public Domain Dedication (CC0) (in jurisdictions that recognize rights in non-original reproductions or jurisdictions where the work is not yet in the public domain) |
Digital reproductions of in-copyright works |
CC0 or Attribution 4.0 International (CC BY) or Attribution-ShareAlike 4.0 International (CC BY-SA) |
Born-digital works in copyright |
|
Born-digital works in the public domain |
|
Metadata associated with digital objects |
|
Content created by institutions or in which institutions hold copyright |
Using CC licenses and public domain tools to share cultural heritage materials unlocks vast potential for open culture to blossom in the cultural heritage sector. By offering enhanced legal certainty, CHIs have the ability to engage more deeply in the open culture movement and make their vast collections openly accessible to everyone.
For more information:
Learn more about our license stewardship
Join the CC Open Culture Platform
Join the TAROCH Coalition
Take our CC Certificate online training
Contact us at info@creativecommons.org
Dịch: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com
