Thứ Tư, 4 tháng 8, 2021

‘Thực hành Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở’ trên trực tuyến cùng với Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM


Trong các ngày 05-06/08/2021, Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM đã tổ chức phần thực hành khóa tập huấn ‘Thực hành khai thác tài nguyên giáo dục mở’ với sự hỗ trợ kỹ thuật kết nối mạng và hạ tầng đường truyền từ trường Cao đẳng Viễn Đông. Phần thực hành này là tiếp tục của phần lý thuyết đã được tiến hành sáng ngày 29/07/2021 với sự tham gia của hơn 200 cán bộ giảng viên của các đơn vị thành viên của Hội. Khóa tập huấn phần thực hành lần này có 26 cán bộ và giảng viên các trường thành viên của Hội đã tham dự.


Các đại biểu tham dự đã nghe trình bày bài: “Thực hành: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)”, trong đó có phần khai thác các trang phần cứng nguồn mở với nhiều vật tư y tế và thiết bị bảo vệ cá nhân phục vụ cho việc đối phó với đại dịch COVID-19. Tự do tải về bài trình bày tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/n0td1ygt6li9f4a/OER_Practice_H2_2021.pdf?dl=0

Tweet: https://twitter.com/nghiafoss/status/1423106488990461952

 

Xem thêm:



Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Ba, 3 tháng 8, 2021

Những điều cơ bản về nguồn mở (Phần 2)

Tiếp theo kỳ trước - xem Phần 1 - và hết

(Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng, số 14 xuất bản ngày 20/07/2021, các trang 32-35. Phiên bản điện tử có tại địa chỉ: https://tiasang.com.vn/-doi-moi-sang-tao/Nhung-dieu-co-ban-ve-nguon-mo-phan-2--28324)

 

Cả phần mềm nguồn đóng và PMTDNM đều có một giấy phép. Nếu như trong thế giới phần mềm nguồn đóng chỉ có một loại giấy phép duy nhất được gọi là thỏa thuận giấy phép của người sử dụng đầu cuối - EULA (End User License Agreement), thì thế giới nguồn mở lại có hàng chục loại giấy phép mở với các mức độ tự do khác nhau cho phần mềm tự do[9] và phần mềm nguồn mở[10]; cũng như có nhiều giấy phép mở, như của hệ thống giấy phép mở Creative Commons[11], cho các dạng nội dung khác nhau như văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, .v.v., với các mức độ tự do khác nhau.

Điều quan trọng được nhấn mạnh ở đây là các hệ thống cấp phép mở cho PMTDNM và các nội dung mở được xây dựng dựa trên các Luật sở hữu trí tuệ sẵn có, chứ không phải dựa vào các luật nào đó đặc biệt dành cho thế giới nguồn mở. Vì thế, nhận thức như thể chỉ có một chế độ quyền tác giả duy nhất là không đúng, như được nêu trong một tài liệu do UNESCO xuất bản năm 2015[12], rằng tổng cộng có tới 3 chế độ quyền tác giả, đó là: (1) Copyright; (2) Copyleft; và (3) Creative Commons; trong đó 2 chế độ sau thường được sử dụng cho PMTDNM và nội dung mở, một cách tương ứng.


Hình 4. Các chế độ quyền tác giả

Khi sử dụng, đặc biệt là khi sửa đổi và/hoặc tùy biến thích nghi các PMTDNM, mã nguồn mở và nội dung mở do các cộng đồng nguồn mở làm ra để tạo ra các tài nguyên/tác phẩm phái sinh, điều quan trọng là bạn nhất định không được quên việc phải thừa nhận ghi công (các) tác giả đối với chúng. Hành vi này thể hiện sự tôn trọng (không vi phạm) bản quyền của bạn đối với (các) tác giả; ngược lại, hành vi không thừa nhận ghi công tài nguyên/tác phẩm không phải do tự bạn làm ra, được gọi là ‘ăn cắp’.

Ngày nay, số lượng các tệp mã nguồn phần mềm được chia sẻ tự do không mất tiền với các giấy phép mở là vô cùng nhiều, hơn 10 tỷ tệp trong hơn 161 triệu dự án phần mềm nguồn mở khắp trên thế giới, theo trang Software Heritage[13]. Tương tự, số lượng các tệp nội dung được cấp phép mở Creative Commons là gần 2 tỷ[14]. Điều này cho thấy, các cộng đồng nguồn mở trên thế giới là lớn tới mức nào.


Hình 5. Software Heritage: Số lượng các tệp mã nguồn và dự án phần mềm nguồn mở

 

E. Mô hình cộng đồng của nguồn mở

Một đặc tính khác để phân biệt giữa phần mềm nguồn mở và phần mềm nguồn đóng là ở câu hỏi ‘Ai là chủ sở hữu của phần mềm?’. Chủ sở hữu của các phần mềm nguồn đóng thường là của các công ty hoặc các tập đoàn, dù đôi khi là của cá nhân; trong khi chủ sở hữu của các phần mềm nguồn mở thường lại là của các cộng đồng, bao gồm cả các lập trình viên phát triển phần mềm nguồn mở đó đang làm việc trong các công ty/tập đoàn khác nhau. Ví dụ điển hình nhất là nhân Linux - một chương trình phần mềm nguồn mở nổi tiếng nhất trong thế giới nguồn mở với giấy phép mở GPL v.2, từ năm 2005 đã do cộng đồng của hơn 7.800 lập trình viên tới từ hơn 800 công ty khắp trên thế giới cùng phát triển[15], bao gồm cả các tập đoàn khổng lồ đa quốc gia như IBM, Microsoft .v.v., và nằm dưới sự quản lý không phải của bất kỳ công ty/tập đoàn nào, mà của Quỹ Linux (Linux Foundation) - tổ chức đại diện cho cộng động của tất cả các lập trình viên đó, cùng với nhiều lập trình viên tự do không làm việc cho bất kỳ một công ty/tập đoàn nào nhưng có các đóng góp để phát triển nhân Linux.

Vì cộng đồng, chứ không phải công ty, mới là yếu tố chính để phát triển thành công bất kỳ phần mềm nguồn mở nào, nên việc xây dựng các cộng đồng nguồn mở có vai trò trung tâm trong việc phát triển phần mềm nguồn mở cũng như phát triển công nghệ mở. Quân đội Mỹ từ lâu đã nêu 15 yếu tố quyết định cho sự thành công của phát triển công nghệ mở nhằm có được các phần mềm tốt nhất trong quân sự[16], trong đó khẳng định 2 yếu tố quan trọng hàng đầu là: (1) Cộng đồng trước, công nghệ sau; (2) Mở là mặc định, đóng chỉ khi cần. Lý lẽ đằng sau việc này là vì ngày nay, phần mềm được sử dụng để chế tạo và điều khiển vũ khí, nó không thể bị phụ thuộc vào bất kỳ công ty/tập đoàn nào; vì việc thắng hay bại khi có xung đột hay chiến tranh không thể phụ thuộc vào cái gật hay lắc đầu của ông giám đốc công ty/tập đoàn bất kỳ nào được.

Từ mô hình phát triển phần mềm nguồn mở được nêu ở trên, để ‘nhiều con mắt soi vào thì lỗi sẽ cạn’ và để bất kỳ ai cũng có thể tải về mã nguồn của phần mềm nguồn mở bất kỳ nào, mã nguồn sẽ được đặt trên Internet không biên giới. Điều này giúp giải thích vì sao các cộng đồng nguồn mở hầu hết có phạm vi toàn cầu (3 trong số 4 dạng cộng đồng), chứ không bị giới hạn bởi đường biên giới của một quốc gia, như trên Hình 6.


Hình 6. Các dạng cộng đồng nguồn mở và phạm vi toàn cầu của nó[17]

Một đặc tính khác trong phát triển phần mềm nguồn mở là có sự tham gia không chỉ của các lập trình viên phần mềm, mà còn cả những người sử dụng nữa - họ có thể có các vai trò, ví dụ như, trong phát hiện/báo cáo lỗi hoặc đề xuất xây dựng mới/tùy chỉnh các chức năng phần mềm, nên cộng đồng của một dự án phần mềm nguồn mở bao gồm tất cả các lập trình viên và người sử dụng, như trên Hình 7.


Hình 7. Thành phần của cộng đồng một dự án PMTDNM[18]

Việc quản lý điều hành các cộng đồng một dự án phần mềm nguồn mở thường có ở 2 dạng chính[19]: (1) Nhà độc tài nhân từ (Benevolent Dictatorship), ví dụ điển hình của dạng này là với Quỹ Linux, nơi quản lý điều hành việc phát triển nhân Linux, do người phát minh ra nhân Linux, Linus Torvalds, dẫn dắt; (2) Người tài lãnh đạo (Meritocracy), ví dụ điển hình của dạng này là như với Quỹ phần mềm Apache, nơi quản lý điều hành nhiều dự án phần mềm mang giấy phép mở Apache, một trong số đó là dự án máy chủ web Apache nổi tiếng thế giới, hay bộ phần mềm văn phòng nguồn mở OpenOffice.


Hình 8. Các mô hình quản lý điều hành dự án phần mềm nguồn mở[20]

 

F. Mô hình kinh doanh của nguồn mở

Do đặc thù của việc phát triển và cấp phép mở của PMTDNM dẫn tới việc hầu như ai cũng có thể tải về để sử dụng cả mã nguồn cũng như mã nhị phân của các sản phẩm PMTDNM đó một cách hoàn toàn hợp pháp; điều tương tự đối với các nội dung mở như các tài nguyên truy cập mở, dữ liệu mở hay tài nguyên giáo dục mở. Điều này dẫn tới việc các mô hình kinh doanh của thế giới nguồn mở nói chung, bao gồm cả các PMTDNM và nội dung mở, là khác so với các mô hình kinh doanh truyền thống của thế giới nguồn đóng theo kiểu ‘ăn bánh trả tiền’, như được nêu ở phần đầu. Thông thường, mô hình doanh thu của các PMTDNM và nội dung mở là dựa vào việc bán các dịch vụ xung quanh các sản phẩm nguồn mở (cả các PMTDNM và các dạng nội dung mở), chứ không dựa vào việc thu tiền từ việc bán trực tiếp các sản phẩm của chung cộng đồng. Ví dụ, bạn hoàn toàn tự do không mất tiền để tải về và cài đặt bộ phần mềm văn phòng nguồn mở LibreOffice lên máy tính của bạn để sử dụng hàng ngày, nhưng để sử dụng nó được nó tốt nhất, bạn có thể phải mất tiền để mua các dịch vụ đào tạo và/hoặc tùy chỉnh để có một tính năng mới mà bạn cần sử dụng thêm với nó. Nhiều ví dụ về các mô hình kinh doanh của PMTDNM được nêu trong tài liệu ‘Các khía cạnh kinh tế và các mô hình kinh doanh của phần mềm tự do’[21]; cũng như 24 ví dụ về các mô hình doanh thu với các dạng nội dung số được cấp phép mở Creative Commons được nêu trong tài liệu ‘Làm bằng Creative Commons[22]’, có lẽ là rất cần được tham khảo và giảng dạy trong các cơ sở giáo dục mọi cấp học ở Việt Nam từ nay trở đi.

 

G. Kết luận và gợi ý

Thế giới của các PMTDNM và nội dung mở, nhất là nội dung số mở, có triết lý, các nguyên tắc, luật lệ và mô hình của nó. Chúng là khác và/hoặc rất khác, thậm chí là trái ngược hoàn toàn với những điều tương tự của thế giới của phần mềm và nội dung (số) nguồn đóng/sở hữu độc quyền theo truyền thống.

Để ứng dụng và phát triển tốt được PMTDNM và nội dung (số) mở, bạn không thể cứ duy trì và sử dụng tư duy đóng truyền thống, mà cách tốt nhất là thông qua giáo dục và truyền thông để thay đổi từ tư duy đóng sang mở, ở mức độ phạm vi càng rộng, càng sâu và càng sớm càng tốt; tốt nhất là từ các học sinh tiểu học.

Một khi triết lý, các nguyên tắc, luật lệ và các mô hình của thế giới nguồn mở hầu như không được dạy ở bất kỳ đâu trong các cơ sở giáo dục mọi cấp ở Việt Nam, sẽ là dễ hiểu vì sao vô cùng hiếm thấy các sản phẩm nguồn mở đích thực “Make in Vietnam” hiện nay. Mặt khác, các sản phẩm phần mềm và nội dung số MỞ “Make in Vietnam” cần tuân thủ với triết lý, các nguyên tắc, luật lệ và các mô hình của thế giới nguồn mở, phải luôn được “phát triển cùng và không tách rời khỏi cộng đồng nguồn mở thế giới”, tránh xa các lỗi cơ bản như không được cấp phép mở và/hoặc không được xây dựng từ và trong cộng đồng (ví dụ, mã nguồn do các lập trình viên của chỉ một công ty và không có người ngoài công ty nào phát triển cùng; hoặc mã nguồn không nằm trên các kho mã nguồn mở trên Internet, ví dụ như, GibLab hoặc GitHub, .v.v.); hay tệ hơn, lấy mã nguồn của một dự án phần mềm nguồn mở có sẵn trên Internet về rồi sửa nó và tự nhận bản quyền là của mình - hành vi, như được nêu ở phần trên, được gọi là ‘ăn cắp’.

Với Khuyến cáo Tài nguyên Giáo dục Mở của UNESCO đã được 193 quốc gia trên thế giới thông qua vào ngày 25/11/2019[23] và dự kiến Khuyến cáo Khoa học Mở của UNESCO cũng sẽ được ngần ấy các quốc gia thông qua vào tháng 11/2021, có thể khẳng định chắc chắn là Tài nguyên Giáo dục Mở và Khoa học Mở là xu thế không thể đảo ngược của thế giới ngày nay. Vì cả Tài nguyên Giáo dục Mở và Khoa học Mở đều được truyền cảm hứng và phát triển từ PMTDNM (cả về triết lý, các nguyên tắc, luật lệ, và các mô hình), là không khó để hình dung rằng nếu chưa hiểu và làm tốt được với PMTDNM dù nó đã tới Việt Nam từ hơn 20 năm qua, thì khó có thể làm gì tốt được với Tài nguyên Giáo dục Mở và Khoa học Mở, đặc biệt khi mà, như trong bản thảo Khuyến cáo Khoa học Mở mới nhất được UNESCO xuất bản ngày 12/05/2021[24], cả phần mềm nguồn mở, mã nguồn mở, và Tài nguyên Giáo dục Mở, bên cạnh nhiều điều mở khác, đều là các thành phần chính của Khoa học Mở.

Rất nhiều công việc cần phải làm để ứng dụng và phát triển tốt nguồn mở ở Việt Nam. Trước mắt gợi ý hai từ khóa cần được đáp ứng càng sớm càng tốt: (1) Cấp phép mở; và (2) Xây dựng các cộng đồng nguồn mở. Trách nhiệm chính của việc đầu chắc chắn nằm ở các cơ quan nhà nước; còn việc sau cần phải là bổn phận của các cơ sở giáo dục và đào tạo, chứ không phải là của các công ty/tập đoàn, dù họ sẽ luôn là các tác nhân hỗ trợ tốt để các cộng đồng nguồn mở phát triển.


H. Các chú giải

[9] FSF: Licenses: https://www.gnu.org/licenses/license-list.html

[10] OSI: Open Source Licenses by Category: https://opensource.org/licenses/category

[11] Creative Commons: About The Licenses: https://creativecommons.org/licenses/

[12] Lê Trung Nghĩa, 2018: Không chỉ có một loại quyền tác giả: https://tiasang.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/Khong-chi-co-mot-loai-quyen-tac-gia-12644

[13] Software Heritage: https://www.softwareheritage.org/. Truy cập ngày 10/06/2021.

[14] Catherine Stihler, Creative Commons, May 24, 2021: Announcing Our 20th Anniversary “Better Sharing” Campaign. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://giaoducmo.avnuc.vn/cap-giay-phep-mo/cong-bo-ky-niem-lan-thu-20-chien-dich-chia-se-tot-hon-cua-chung-toi-428.html

[15] Linux Foundation, 2012: Linux Kernel Development. Bản dịch tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/386z85gsawuuety/lf_who_writes_linux_2012-Vi-18042012.pdf, tr.2

[16] US Army, 2011: Open Technology Development (OTD): Lessons Learned & Best Practices for Military Software: https://www.dropbox.com/s/sqsft68wjakvri6/OTD-lessons-learned-military-signed.pdf?dl=0. Bản dịch tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/7dr3l68df0n8qkd/OTD-Lessons-Learned-And-Best-Practices-For-Military-Software-Vi.pdf, tr. 42

[17] Matthias Stürmer, 2013: Four types of open source communities. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://vnfoss.blogspot.com/2013/10/4-dang-cac-cong-ong-nguon-mo.html

[18] Tùy biến từ hình ảnh trong bài của Simon Phipps: Community types. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: http://vnfoss.blogspot.com/2011/10/cac-dang-cong-ong.html

[19] Ross Gardler, Gabriel Hanganu, 2012: Governance models. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: http://vnfoss.blogspot.com/2013/02/cac-mo-hinh-ieu-hanh.html

[20] Tùy biến từ hình ảnh trong tài liệu của The Linux Foundation, 2011: Understanding the Open SourceDevelopment Model. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/3s6dbuatgqnmsl6/lf_os_devel_model-Vi-31012012.pdf

[21] A. Albos Raya et al., 2010: Economic Aspects and Business Models of Free Software. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/0vs8e8zhvhpgx95/fta-m5-economic_models-Vi--26012015.pdf?dl=0

[22] Paul Stacey and Sarah Hinchliff Pearson, 2017, CC BY-SA 4.0: Made with Creative Commons. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/a6n50my7owufi6w/Made%20with%20Creative%20Commons_Vi-10022020.pdf?dl=0

[23] UNESCO, 2019: Recommendation on Open Educational Resources. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/o6lml26uw88ear2/DCPMS_U1911920_Vi-04122019.pdf?dl=0

[24] UNESCO, 12/05/2021: Draft text of the Unesco Recommendation on Open Science. Bản dịch sang tiếng Việt của Lê Trung Nghĩa: https://www.dropbox.com/s/hh9havem2m15dka/376893eng_Vi-13052021.pdf?dl=0



 

Giấy phép nội dung: CC BY 4.0 Quốc tế

Lê Trung Nghĩa

‘Thực hành Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở’ trên trực tuyến


Chiều 02/08/2021 và cả ngày 03/08/2021, Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM phối hợp với Hiệp Hội Các Trường Cao đẳng Trung cấp kinh tế - Kỹ thuật - ATEC (Association of Technical - Economic Colleges) đã tổ chức khóa tập huấn ‘Thực hành khai thác tài nguyên giáo dục mở’ với sự hỗ trợ kỹ thuật kết nối mạng và hạ tầng đường truyền từ trường Cao đẳng Viễn Đông. Khóa tập huấn có 20 cán bộ và giảng viên các trường thành viên của Hội đã tham dự như danh sách trong bảng dưới đây:


Bài thực hành: “Thực hành: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)”, trong đó lần đầu tiên nội dung có phần khai thác các trang phần cứng nguồn mở với nhiều vật tư y tế và thiết bị bảo vệ cá nhân phục vụ cho việc đối phó với đại dịch COVID-19. Tự do tải về bài trình bày tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/n0td1ygt6li9f4a/OER_Practice_H2_2021.pdf?dl=0


Xem thêm:


Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Hai, 2 tháng 8, 2021

Khai giảng khóa tập huấn ‘Thực hành Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở’ trên trực tuyến


Sáng ngày 02/08/2021, Hội Giáo dục nghề nghiệp TP.HCM phối hợp với Hiệp Hội Các Trường Cao đẳng Trung cấp kinh tế - Kỹ thuật - ATEC (Association of Technical - Economic Colleges) đã tổ chức khai giảng khóa tập huấn ‘Thực hành khai thác tài nguyên giáo dục mở’ với sự hỗ trợ kỹ thuật kết nối mạng và hạ tầng đường truyền từ trường Cao đẳng Viễn Đông. Hơn 100 cán bộ và giảng viên các trường thành viên của Hội đã tham dự.



Các đại biểu tham dự đã nghe trình bày bài: “Tài nguyên Giáo dục Mở và kịch bản giả tưởng cho giáo dục Việt Nam”. Tự do tải về bài trình bày tại địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/mgm9396woipbau9/OER-Basics_H2_2021.pdf?dl=0



Xem thêm:

Thứ Năm, 29 tháng 7, 2021

Khai giảng khóa tập huấn ‘Thực hành Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở’ do Hội Giáo dục Nghề nghiệp TP. Hồ Chí Minh tổ chức


Sáng ngày 29/07/2021, Hội Giáo dục nghề nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh đã tổ chức khai giảng khóa tập huấn ‘Thực hành khai thác tài nguyên giáo dục mở’ với sự hỗ trợ kỹ thuật kết nối mạng và hạ tầng đường truyền từ trường Cao đẳng Viễn Đông. Hơn 200 cán bộ và giảng viên các trường thành viên của Hội đã tham dự.


Các đại biểu tham dự đã nghe trình bày bài: “Tài nguyên Giáo dục Mở và kịch bản giả tưởng cho giáo dục Việt Nam”. Tự do tải về bài trình bày tại địa chỉ:
https://www.dropbox.com/s/mgm9396woipbau9/OER-Basics_H2_2021.pdf?dl=0
Tweet:
https://twitter.com/nghiafoss/status/1420685509139988481

Video: https://www.youtube.com/watch?v=t845zT_YM8o&t=1s

Xem thêm: Khai thác tài nguyên giáo dục mở: Vượt khó khăn, biến công nghệ thành cơ hội - bài viết trên tạp chí Nghề nghiệp & Cuộc sống 

 

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Ba, 27 tháng 7, 2021

Xúc tác cho các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn tham gia các thỏa thuận chuyển đổi quá độ Truy cập Mở: cam kết từ các bên liên quan chính

Enabling smaller independent publishers to participate in Open Access transformative arrangements: a commitment from key stakeholders

Theo: https://www.coalition-s.org/enabling-smaller-independent-publishers-to-participate-in-open-access-transformative-arrangements-a-commitment-from-key-stakeholders/

Bài được đưa lên Internet ngày: 17/06/2021

Sự chuyển đổi quá độ đang diễn ra của xuất bản học thuật sang Truy cập Mở đầy đủ và tức thì là một quá trình đòi hỏi tất cả các bên liên quan phải thích nghi.

Sự điều chỉnh cho phù hợp giữa các tổ chức cấp vốn nghiên cứu, các nhà xuất bản, và các tổ chức thực thi nghiên cứu - với các cộng đồng nghiên cứu của họ, các thư viện và các nhóm thư viện của họ - là đặc biệt cần thiết để xúc tác cho các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn chuyển đổi quá độ sang các mô hình xuất bản truy cập mở. Các nhà xuất bản đó được cộng đồng nghiên cứu đánh giá cao vì các hoạt động của họ để thúc đẩy sự xuất sắc trong nghiên cứu, cho các dịch vụ truyền thông học thuật họ cung cấp, và cho vai trò chính họ đóng trong việc đảm bảo bối cảnh xuất bản học thuật mở, đa dạng

Các thỏa thuận chuyển đổi quá độ - bao gồm Đọc & Xuất bản và Thuê bao sang Mở cũng như các mô hình đổi mới sáng tạo khác - có thể cung cấp cách thức có mức độ phạm vi, bền vững và trung lập về doanh thu đối với các nhà xuất bản để chuyển đổi quá độ sang Truy cập Mở đầy đủ và tức thì. Tuy nhiên, để đảm bảo là các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn có thể làm điều này, chúng ta phải quản lý rủi ro có liên quan tới kích cỡ và quy mô của họ.

Chúng tôi, các bên ký dưới đây, sẽ làm việc cùng nhau để tối thiểu hóa sự phức tạp và tối đa hóa hiệu quả và hỗ trợ cho chuyển đổi quá độ của các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn sang các mô hình xuất bản Truy cập Mở bền vững, công bằn, tức thì.

Các bên ký kết

Nếu các tổ chức khác có mong muốn ký tuyên bố mở này, vui lòng liên hệ info@coalition-s.org.

Thông tin thêm

Tuyên bố này được xuất bản để đáp lại báo cáo độc lập từ Information Power (Sức mạnh Thông tin), “Làm thế nào để xúc tác cho các nhà xuất bản độc lập nhỏ tham gia trong các thỏa thuận Truy cập Mở”, được phát hành ngày 09/06/2021. Tin tức liên quan: Các thỏa thuận Truy cập Mở với các nhà xuất bản nhỏ hơn đòi hỏi sự điều chỉnh phù hợp của các bên liên quan tích cực, báo cáo nêu.

The ongoing transition of scholarly publishing to full and immediate Open Access is a process that requires all stakeholders to adapt.

Alignment amongst research funding organizations, publishers, and research performing organizations – with their research communities, their libraries and library consortia – is particularly needed to enable smaller independent publishers to transition to open access publishing models. These publishers are highly valued by the research community for their activities in promoting excellence in research, for the scholarly communication services they provide, and for the key role they play in ensuring a diverse, open scholarly publishing landscape.

Transformative arrangements – including Read & Publish and Subscribe to Open as well as other innovative models – can provide a scalable, sustainable, and revenue-neutral way for publishers to transition to full and immediate Open Access. However, to ensure that smaller independent publishers can do this, we must manage risks related to their size and scale.

We, the undersigned, will work together to minimize complexity and maximize efficiency and to support the transition of smaller independent publishers to sustainable, equitable, immediate Open Access publishing models.

Signatures

If other organizations wish to sign this open statement, please contact info@coalition-s.org.

Further information

This statement is published in response to the independent report from Information Power, “How to enable smaller independent publishers to participate in OA agreements”, released on June 9, 2021. Related news: Open Access agreements with smaller publishers require active cross-stakeholder alignment, report says.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Hai, 26 tháng 7, 2021

Các thỏa thuận Truy cập Mở với các nhà xuất bản nhỏ hơn đòi hỏi sự điều chỉnh phù hợp của các bên liên quan tích cực

Open Access agreements with smaller publishers require active cross-stakeholder alignment, report says

Theo: https://www.coalition-s.org/open-access-agreements-with-smaller-publishers-require-active-cross-stakeholder-alignment-report-says/

Bài được đưa lên Internet ngày: 09/06/2021

Các thỏa thuận Truy cập Mở giữa các nhóm/các thư viện và các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn được sử dụng khắp trên thế giới ngày càng gia tăng kể từ 2020, đánh tín hiệu về tiềm năng phát triển xa hơn, được một báo cáo độc lập ngày hôm nay (09/06/2021) của Information Power nhấn mạnh. Báo cáo này được Liên minh SHiệp hội các Nhà xuất bản Xã hội Nghề nghiệp và Học tập (ALPSP) ủy quyền như một công việc bám theo các kết quả đầu ra của dự án các Nhà xuất bản Xã hội Thúc đẩy Truy cập Mở và Kế hoạch S (SPA-OPS), được xuất bản vào mùa thu 2019.

Báo cáo này chỉ ra rằng trong năm 2020 đã có sự gia tăng rõ ràng số lượng các bài báo truy cập mở - OA (Open Access) được xuất bản trên các tạp chí lai, điều đi ngược lại xu thế giảm giữa các năm 2016-2019, và có khả năng tiếp tục tăng trong các năm tới, một phần được các thỏa thuận mới về Truy cập Mở dẫn dắt.

Các nhà xuất bản nhỏ hơn - ví dụ, các nhà xuất bản xã hội không có đối tác xuất bản lớn hơn, các nhà xuất bản của các trường đại học, các nhà xuất bản thư viện, và các nhà xuất bản thương mại nhỏ độc lập - hỗ trợ cho khoa học mở, và họ muốn các bài báo trên tạp chí mà họ xuất bản là mở cho tất cả mọi người khắp trên thế giới. Tuy nhiên, vì quy mô của họ, sự chuyển đổi quá độ đầy đủ sang Truy cập Mở là một thách thức nghiêm trọng. Một thỏa thuận Truy cập Mở duy nhất với một cơ sở là dễ hơn nhiều cho một nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn để quản lý hơn là nhiều giao dịch bài báo, tất nhiên trừ phi từng thư viện hoặc nhóm muốn dạng thỏa thuận khác. Các thư viện và nhóm đầu tư nhiều để làm cho các thỏa thuận với các nhà xuất bản xảy ra; tuy nhiên, có thể có nhận thức chưa đủ trong các tổ chức đó về việc các thỏa thuận đó là thách thức như thế nào để triển khai như báo cáo đó nhấn mạnh.

Cộng tác thực tế trong một số lĩnh vực được ngắm đích là cần thiết để điều chỉnh phù hợp theo các nguyên tắc được chia sẻ, ngôn ngữ giấy phép, trao đổi dữ liệu, và các tiến trình, được bám theo bằng cam kết với các cơ quan tiêu chuẩn, các bên trung gian, và các nhà cung cấp nền tảng để đảm bảo chúng có thể được nhúng vào trong thực tế.

Chuyển đổi quá độ sang Truy cập Mở đòi hỏi sự thay đổi ở phía các bên liên quan. Báo cáo lập luận là đặc biệt quan trọng sự điều chỉnh phù hợp của các bên liên quan tích cực tập trung vào việc xúc tá cho các nhà xuất bản đọc lập nhỏ hơn để chuyển đổi quá độ thành công. Trong số những điều khác, các tác giả khuyến cáo mạnh mẽ các nhà cấp vốn tiến hành các bước để xúc tác cho các trường đại học tích hợp tất cả các chi tiêu của họ với các nhà xuất bản thông qua thư viện. Họ cũng khuyến khích các nhà xuất bản nào đang kết nối chặt chẽ giá thành của các thỏa thuận Truy cập Mở với lượng các bài báo hãy nghĩ cẩn trọng về các mô hình công bằng hơn.

Các thỏa thuận Truy cập Mở dường như xuất hiện ở đây để nói, nhưng các thách thức khác nhau trong thực tế làm chậm sự phát triển của chúng; các nhóm các bên liên quan cần phải làm nhiều hơn để đơn giản hóa và tiêu chuẩn hóa nếu họ tiếp tục tăng tốc chuyển đổi quá độ sang Truy cập Mở”, Alicia Wise, Giám đốc của Information Power, đã lưu ý.

Dựa vào sự xuất bản các phát hiện và khuyến cáo của báo cáo, Robert Kiley, người đứng đầu về chiến lược của Liên minh S, đã bình luận: “Các nhà cấp vốn của Liên minh S đã luôn khuyến khích các nhà xuất bản nhỏ hơn ôm lấy Truy cập Mở và điều chỉnh phù hợp với các nguyên tắc của Kế hoạch S. Chúng tôi sẽ chú ý xem xét các khuyến cáo của báo cáo độc lập này và sẽ làm việc với các bên liên quan để tạo thuận lợi cho sự chuyển đổi quá độ”.

Wayne Sime, Giám đốc điều hành, ALPSP, lưu ý: “ALPSP hoàn toàn đồng ý với các khuyến cáo trong báo cáo đó. Chào đón việc các nhà xuất bản độc lập nhỏ hơn được đánh giá cao vì các hoạt động của họ trong việc thúc đẩy xuất sắc trong nghiên cứu, vì các dịch vụ truyền thông học thuật họ cung cấp, và vì vai trò chính họ đóng trong việc đảm bảo bối cảnh xuất bản học thuật đa dạng, mở.

Tải báo cáo về

Các lưu ý với ban biên tập

  • Liên minh S là nhóm quốc tế các tổ chức cấp vốn và thực thi nghiên cứu ủng hộ Kế hoạch S, một sáng kiến về xuất bản Truy cập Mở đã được khởi xướng vào tháng 9/2018. Kế hoạch S yêu cầu rằng, có hiệu lực từ 2021, tất cả các xuất bản phẩm học thuật là kết quả từ nghiên cứu được các trợ cấp công hoặc tư cấp vốn bởi ccs hội đồng nghiên cứu quốc gia, khu vực, và quốc tế và các cơ quan cấp vốn, phải được xuất bản trên các tạp chí Truy cập Mở, trên các nền tảng Truy cập Mở, hoặc được làm cho sẵn sàng tức thì thông qua các kho Truy cập Mở mà không có cấm vận.

  • Hiệp hội các Nhà xuất bản Xã hội Nghề nghiệp và Học tập (ALPSP) là một cơ quan thương mại theo cơ chế thành viên quốc tế ủng hộ và đại diện cho các tổ chức và các cơ sở không vì lợi nhuận xuất bản nội dung học thuật và chuyên nghiệp. Với hơn 300 thành viên ở 30 quốc gia, cơ chế thành viên cũng bao gồm các bên làm việc với các nhà xuất bản đó.

  • Information Power Ltd là một đơn vị dịch vụ tư vấn chuyên về Truy cập Mở và thông tin nghiên cứu. Các lãnh đạo của nó, TS. Alicia Wise và Lorraine Estelle, từng là những người ở trên tuyến đầu của các đổi mới sáng tạo trong xuất bản học thuật 25 năm qua. Nhóm này làm việc với các nhà cấp vốn, thư viện, nhóm các doanh nghiệp, các nhà xuất bản, các đại lý, các nhà cung cấp, và các trường đại học khắp trên thế giới.

Open Access agreements between consortia/libraries and smaller independent publishers are used worldwide increasingly since 2020, signalling a potential for further growth, highlights an independent report released today (June 9, 2021) by Information Power. The report was commissioned by cOAlition S and the Association of Learned & Professional Society Publishers (ALPSP) as a follow up on the outcomes of the Society Publishers Accelerating Open access and Plan S (SPA-OPS) project, published in autumn 2019.

The report indicates that during 2020 there was a clear increase in the number of open access (OA) articles published in hybrid journals, which reverses the downward trend between 2016 – 2019, and deems likely a further increase over the next few years, partly driven by new OA agreements.

Smaller independent publishers – for example, society publishers without a larger publishing partner, university presses, library presses, and small independent commercial presses – support open science, and they would like the journal articles that they publish to be open to people all over the world. However, due to their scale, a full transition to OA is a serious challenge. A single OA agreement with an institution is much easier for a smaller independent publisher to administer than many article transactions, unless of course each library or consortium wants a different sort of agreement. Libraries and consortia invest hugely in making agreements with publishers happen; however, there can be far less awareness within these organizations of how challenging the agreements are to implement highlights the report.

Practical collaboration in a number of targeted areas is needed to align on shared principles, license language, data exchange, and workflows, followed by engagement with standards bodies, intermediaries, and platform providers to ensure these can become embedded in practice.

The transition to OA requires change on the part of all stakeholders. The report argues it is particularly crucial that active cross-stakeholder alignment focuses on enabling smaller independent publishers to transition successfully. Among other things, the authors strongly recommend funders take steps to enable universities to aggregate all their expenditure with publishers via the library. They also encourage publishers who closely link the price of OA agreements to article volume to think carefully about more equitable models.

OA agreements do appear to be here to stay, but various practical challenges slow their growth; more needs to be done by cross-stakeholder groups to simplify and standardize if they are to continue to accelerate the transition to OA.”, remarked Alicia Wise, Director of Information Power.

Upon publication of the report’s findings and recommendations, Robert Kiley, Head of Strategy, cOAlition S, commented: “cOAlition S funders have always encouraged smaller publishers to embrace OA and align with Plan S principles. We will attentively examine the recommendations of this independent report and will work with stakeholders to facilitate the transition”.

Wayne Sime, Chief Executive, ALPSP, noted: “ALPSP fully endorses the recommendations within the report. It is welcome that smaller independent publishers are highly valued for their activities in promoting excellence in research, for the scholarly communication services they provide, and for the key role they play in ensuring a diverse, open scholarly publishing landscape.”

Download the report

Notes to Editors

  • cOAlition S is an international consortium of research funding and performing organisations supporting Plan S, an initiative for Open Access publishing that was launched in September 2018. Plan S requires that, with effect from 2021, all scholarly publications on the results from research funded by public or private grants provided by national, regional, and international research councils and funding bodies, must be published in Open Access Journals, on Open Access Platforms, or made immediately available through Open Access Repositories without embargo.

  • The Association of Learned and Professional Society Publishers (ALPSP) is an international membership trade body that supports and represents not-for-profit organizations and institutions that publish scholarly and professional content.  With over 300 members in 30 countries, membership also includes those that work with these publishers.

  • Information Power Ltd is a consultancy service specializing in Open Access and research information. Its principals, Dr Alicia Wise and Lorraine Estelle, have been at the forefront of innovations in scholarly publishing for over 25 years. The team works with funders, libraries, consortia, publishers, agents, vendors, and universities around the world.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com