Photos by Creative Commons, CC
BY 4.0. Logo was created by Eclos Production, CC
BY-SA 4.0.
25 Years of
Partnership: CC at Wikimania 2026
Posted 10 August 2026 by Jocelyn
Miyara, Annemarie
Eayrs, Dee
Harris
Theo:
https://creativecommons.org/2026/08/10/cc-at-wikimania-2026/
Bài được đưa lên Internet ngày:
10/08/2026
Khi cả Wikipedia và Creative Commons cùng kỷ
niệm 25 năm thành lập trong năm nay, việc chúng tôi tham
gia Wikimania 2026 mang một ý nghĩa đặc biệt. Sau
một phần tư thế kỷ, cả hai tổ chức đã chuyển mình
từ những dự án thử nghiệm đầy nỗ lực ban đầu
thành một phần của cơ sở hạ tầng toàn cầu.
Cộng đồng của chúng tôi đã lớn mạnh nhờ cam kết
chung về tính mở, khả năng tiếp cận và tri thức. Hội
nghị kéo dài một tuần này đã tái khẳng định cam kết
đó trong bối cảnh AI đang định hình lại cách chúng ta
tiếp cận tri thức và chia sẻ thông tin trực tuyến.
Trong khuôn khổ hội
nghị, CC đã tổ chức một buổi gặp gỡ (salon) trước
thềm sự kiện để kỷ niệm 25 năm thành lập, cũng như
một hội thảo trong chương trình chính nhằm thảo luận
về hành động tập thể trong kỷ nguyên AI. Các
nhân viên của CC cũng tham gia nhiều phiên thảo luận
trong suốt tuần lễ, đề cập đến các chủ đề như
tác động của việc thu thập dữ liệu
(crawling) bằng AI đối với sự sáng tạo và chia sẻ của
con người, khoảng cách phối hợp
giữa các cơ sở văn
hóa và AI tạo sinh, cũng như hoạt
động tập huấn về chiến dịch vận động toàn cầu
của CC cho Tuyên bố Di sản Mở (Open Heritage Statement).
Qua các hoạt động trong tuần—bao gồm
việc tham dự nhiều phiên thảo luận và những cuộc trò
chuyện đầy giá trị tại gian hàng của CC—có thể thấy
rõ một điều mà cộng đồng Wikimedia đặc biệt quan
tâm: giữa những thay đổi nhanh chóng do AI mang lại, các
giá trị chung và sức mạnh tập thể—những yếu tố
từng góp phần định hình nên nền tảng web mở—giờ
đây cần được phát huy để đảm bảo rằng AI sẽ phục
vụ nhân loại, thay vì để nhân loại bị AI chi phối.
Với hơn 1.200 người
tham dự, Wikimania đã tạo không gian để chúng tôi trao
đổi ý tưởng, học hỏi từ những người ủng hộ
phong trào mở khác và cùng suy ngẫm về các vấn đề mới
nổi liên quan đến AI. Trong suốt tuần lễ, các
phiên thảo luận và các cuộc trò chuyện đã làm nổi
bật cả sự đa dạng về quan điểm lẫn những thách
thức mà chúng ta đang đối mặt trong hệ sinh thái hiện
tại, đồng thời mở ra cơ hội để cùng đoàn kết vì
những mục tiêu chung, đảm bảo rằng tri thức mở có
thể trở thành giải pháp đối trọng với xu hướng
thương mại hóa các nguồn tài nguyên chung (the commons).
Creative Commons Salon: 25 năm hành trình CC
Chúng tôi đã tổ chức một buổi gặp gỡ
thân mật (salon)
trước thềm hội nghị, với sự tham gia của khoảng 30
đại diện đến từ Wikimedia Foundation, Arcadia, cộng đồng
Wiki, các chi nhánh CC (Creative Commons) và nhiều tổ chức
khác. Dù buổi gặp gỡ diễn ra trong không khí vui vẻ và
thoải mái, đây vẫn là dịp để chúng tôi chia sẻ những
cập nhật về các hoạt động rộng lớn hơn của mình,
đồng thời tạo điều kiện cho những cá nhân xuất sắc
trong phòng cùng thảo luận qua các hoạt động xoay quanh
chủ đề "nguồn tài nguyên chung" (the commons),
hành trình 25 năm của CC, các giá trị cốt lõi và những
mối liên kết được hình thành trong quá trình chúng tôi
góp phần định hình phong trào mở.
Các đồng điều phối viên—gồm Elliot
Bledsoe (Chủ tịch Wikimedia Australia kiêm Đồng trưởng
nhóm Creative Commons Australia), Melissa Hagemann (Giám đốc tổ
chức BOAI) và Patricia Díaz Rubio (Giám đốc điều hành
Wikimedia Chile)—đã chia sẻ về hành trình tham gia vào các
hoạt động của CC ở những giai đoạn khác nhau trong sự
nghiệp cũng như trong các bối cảnh toàn cầu đa dạng.
Melissa đã gắn bó với phong trào mở từ
năm 2001, cũng chính là năm CC được thành lập. Bà từng
tham gia tổ chức cuộc họp dẫn đến sự ra đời của
Sáng kiến Truy cập Mở Budapest – BOAI (Budapest Open
Access Initiative); công việc này đã đưa bà trở thành
người tiên phong trong lĩnh vực tri thức chung (knowledge
commons) suốt hơn hai thập kỷ trước khi bà gia nhập hội
đồng quản trị của CC vào năm 2025.
Elliot bắt đầu đặt ra những câu hỏi
về việc chia sẻ mở khi còn là sinh viên và từng tham
gia một nhóm thực hiện công việc sơ khởi là chuyển
đổi giấy phép CC sao cho phù hợp với khung pháp lý tại
Úc.
Patricia đến với lĩnh vực cấp phép mở
từ nền tảng báo chí; bà được đào tạo chuyên ngành
truyền thông xã hội tại Đại học Chile trước khi gia
nhập Wikimedia Chile vào năm 2018 để thúc đẩy nội dung
và di sản mở trong khu vực.
Một điểm thú vị được Elliot, Terri
Janke (luật sư chuyên về quyền sở hữu trí tuệ và văn
hóa của người bản địa) cùng đội ngũ CC Australia nêu
ra là: đối với một số người, việc
AI sử dụng dữ liệu mà không có sự đồng ý hay đóng
góp ý kiến của họ chính là lần đầu tiên họ
trải nghiệm tình huống tương tự như điều mà nhiều
cộng đồng Thổ dân và người bản địa đã phải đối
mặt trong suốt nhiều năm—thậm chí từ trước khi AI
tạo sinh (Generative AI) bắt đầu thu thập dữ liệu để
huấn luyện.
Collateral
Damage? Human Creativity and Interaction in the AI Crawling Era
Chia sẻ & Hành động Tập thể trong
Kỷ nguyên AI
Tại hội thảo do CC tổ chức này, chúng
tôi bắt đầu bằng việc hình dung về một tương lai đầy
hy vọng nơi AI phục vụ tốt hơn cho lợi ích công cộng—cụ
thể là viễn cảnh năm 2035—sau đó xác định những vấn
đề đang cản trở bước tiến từ hiện tại đến tương
lai đó. Hai thách thức nổi cộm nhất
được chỉ ra là sự thiếu hụt thông tin về ghi công
(attribution) và nguồn gốc xuất xứ (provenance) trong các
sản phẩm đầu ra của AI; và việc thiếu sự lựa chọn
cho những người quản lý và người tạo ra dữ liệu về
cách thức các sản phẩm của họ được sử dụng.
Sau hoạt động này, những người tham gia
chia thành hai nhóm để bắt đầu lên ý tưởng cho các
giải pháp—từ những thay đổi xã hội mang tính lý
tưởng và quy mô lớn cho đến các giải pháp kỹ thuật
nhỏ hơn, cụ thể hơn—nhằm giải quyết hai thách thức
cấp bách nhất đó. Các ý tưởng rất đa dạng, chẳng
hạn như thành lập hội đồng quốc tế về trọng tài
đối với tài nguyên chung (commons) để giảm thiểu vấn
đề về quyền lựa chọn của người sáng tạo, hay các
phương thức khác nhằm đảm bảo ghi nhận nguồn gốc và
mang lại mức thù lao, đền bù công bằng hơn.
Hệ
quả ngoài ý muốn? Sự sáng tạo và tương tác của con
người trong kỷ nguyên AI thu thập dữ liệu
Anna Tumadóttir (CEO của CC) đã cùng Stan
Adams (người điều phối, WMF), Mark Graham (Wayback Machine,
Internet Archive), Monica Westin (Cambridge University Press) và
Alek Tarkowski (Open Future) thảo luận về tác động của
việc AI thu thập dữ liệu (crawling) đối với sự sáng
tạo của con người và việc chia sẻ tri thức, cũng như
cách các tổ chức đang thử nghiệm các giải pháp về kỹ
thuật, chính sách và xã hội để bảo vệ những người
đóng góp và duy trì sự tham gia.
Nhóm thảo luận quy tụ nhiều tổ chức
đa dạng đang chịu tác động từ hoạt động thu thập
dữ liệu quy mô lớn của AI dưới những góc nhìn khác
nhau; và một điểm mấu chốt rút ra chính là: quan điểm,
trải nghiệm và cách tiếp cận của những người ủng
hộ lâu năm rất khác biệt. Việc xây
dựng các giải pháp phục vụ người dùng toàn cầu sẽ
đòi hỏi nhiều phương án đa dạng và tinh tế để giải
quyết các lo ngại về kỹ thuật, pháp lý và xã hội do
AI đặt ra.
Kết
nối các tổ chức, Wikidata và AI tạo sinh: Từ những kho
dữ liệu biệt lập đến cơ sở hạ tầng dùng chung
Cuộc thảo luận này có sự tham gia của
Dee Harris (Giám đốc Truyền thông và Kết nối cộng đồng
tại CC) cùng với Denny Vrandečić (người sáng lập
Wikidata), Lydia Pintscher (Wikidata), João Alexandre Peschanski
(WMBR), Tiến sĩ Pierre-Carl Langlais (CTO, Pleias) và Mark Graham
(Giám đốc Wayback Machine, IA).
Người điều phối - Tiến sĩ Shani
Evenstein Sigalov - đã mở đầu cuộc trò chuyện bằng câu
chuyện về Paris Codex, một trong bốn cuốn sách của người
Maya còn tồn tại đến ngày nay. Cuốn sách này đã được
số hóa và có mục riêng trên Wikidata, nhưng thông tin về
nguồn gốc, lịch sử vật lý và quá trình nghiên cứu
kéo dài hàng thế kỷ của nó lại không hề xuất hiện
trong dữ liệu mô tả (metadata) hay bất kỳ nguồn nào mà
hệ thống AI có thể khai thác. Shani dùng câu chuyện này
để dẫn dắt chủ đề xuyên suốt về lý do và cách
thức tri thức của các cơ sở bị đứt gãy trong quá
trình chuyển tải sang AI.
Từ đó, mỗi diễn giả đóng góp một
phần vào việc xây dựng nhịp cầu kết nối này. Dee
mở đầu bằng việc thảo luận về tình thế tiến thoái
lưỡng nan mà các cơ sở di
sản văn hóa đang đối mặt: việc mở quyền truy cập có
nguy cơ khiến dữ liệu bị các bot AI "cào" và
khai thác cạn kiệt, trong khi việc đóng kín quyền truy
cập lại đồng nghĩa với việc trở nên vô hình trước
các nhà nghiên cứu và công chúng – những đối tượng
mà bộ sưu tập được xây dựng để phục vụ.
João đã đưa ra một ví dụ phản biện: một bức tranh
được tìm thấy lại trong kho lưu trữ kỹ thuật. Góc
nhìn này đã xuyên suốt phần còn lại của phiên thảo
luận, kết nối các vấn đề từ những hạn chế về cơ
sở hạ tầng của Wikidata cho đến việc xác định chính
xác những gì các nhà phát triển AI cần từ dữ liệu
của các tổ chức để tạo ra một sự kết nối thực
sự hiệu quả và giá trị.
Vận
động Chính sách Toàn cầu: Đào tạo Nâng cao Năng lực
Được Wikimedia Foundation và Wikimedia Europe
tổ chức, phiên thảo luận này mở đầu với phần chia
sẻ của Dee về Liên minh Di sản Mở (Open Heritage
Coalition) và Tuyên bố Di sản Mở (Open Heritage Statement),
tập trung vào việc duy trì mối quan hệ với các tổ
chức. Sau đó, hai trưởng nhóm công tác của Liên
minh—Hardiansyah (Giám đốc điều hành Wikimedia Indonesia)
và Patricia Díaz Rubio (Giám đốc điều hành Wikimedia
Chile)—đã tham gia thảo luận và chia sẻ kinh nghiệm xây
dựng mối quan hệ với các tổ chức tại khu vực của
họ. Dee cũng giới thiệu chi tiết về Bộ công cụ Vận
động (Advocacy Toolkit) của Liên minh, bao gồm các công cụ
cốt lõi như "Phổ Đồng minh" (Spectrum of Allies),
lập bản đồ các bên liên quan, "Thang đo Mức độ
Gắn kết" (Ladder of Engagement) và kỹ thuật truyền
tải thông điệp thuyết phục theo phương pháp "Sparks
and Hooks" (Khơi gợi và Thu hút). Phiên thảo luận khép
lại bằng một thử thách thực tế dành cho cộng đồng
Wikimedia: chọn một cơ sở, xác định vị trí của họ
trên thang đo mức độ gắn kết và vạch ra bước tiến
tiếp theo cho họ trong năm nay.
Con người
Qua các phiên thảo luận, những cuộc trò
chuyện, tiếng cười và cả những câu hỏi hóc búa,
Wikimania 2026 đã nhắc nhở chúng ta rằng sau 25 năm hoạt
động, tài sản lớn nhất cho chặng đường 25 năm tới
chính là những con người luôn lựa chọn—hết lần này
đến lần khác—tự kiến tạo tương lai mà họ
mong muốn thay vì chờ đợi người khác thực hiện điều
đó.
Chuỗi hoạt động kỷ niệm 25 năm thành
lập CC vẫn tiếp tục với các sự kiện sắp tới như
hội
thảo về tìm kiếm và tái sử dụng nội dung được
cấp phép CC, các buổi tư vấn trực tuyến về pháp
lý và cộng
đồng, cùng nhiều hoạt động khác. Hãy xem danh sách
các sự kiện sắp
tới của chúng tôi. Chúng tôi cũng đang tiếp tục
nhận bài đóng góp cho ấn phẩm (zine) kỷ niệm 25 năm.
Hãy
gửi các tác phẩm cắt dán (collage), bài viết sáng
tạo, ảnh, âm nhạc và nhiều nội dung khác trước ngày
15 tháng 8!
Đọc thêm
Tái
bút: Hãy xem một số hình ảnh từ hội nghị trên Wiki
Commons!
With both
Wikipedia and Creative Commons turning 25 this year, our
participation in Wikimania 2026 felt especially meaningful. A
quarter-century in, both organizations have evolved from scrappy
experiments to global infrastructure. Our community has grown through
a shared commitment to openness, access, and knowledge. The weeklong
conference reaffirmed that commitment as AI is reshaping how we
access knowledge and share online.
During the
conference, CC hosted both a pre-conference salon celebrating our
25th Anniversary and a workshop during the main conference discussing
collective action in the age of AI. CC staff also spoke on multiple
panels throughout the week that addressed the effects of AI crawling
on human creativity and sharing, the coordination gap between
cultural institutions and generative AI, and training on CC’s
global advocacy for the Open Heritage Statement.
Between all of
the week’s activities—which also included attendance at numerous
sessions and fruitful conversations as CC’s conference booth—it
was clear that top-of-mind for Wikimedians is that amidst the rapid
change brought about by AI, our shared values and collective power
that once helped shape the open web must now be used to ensure that
AI will serve humanity, not the other way around.
With
over 1,200 attendees, Wikimania gave us space to trade ideas, learn
from other open advocates, and think through emerging conversations
around AI. Throughout
the week, sessions and conversations highlighted both the plurality
of views and challenges we face in the current ecosystem, as well as
the opportunities to unite around shared goals, ensuring that open
knowledge can serve as an antidote to commercialization of the
commons.
Creative
Commons Salon: 25 Years of CC
We hosted a
pre-conference salon,
with approximately 30 attendees from Wikimedia Foundation, Arcadia,
Wiki Community, CC Chapters, and more. While we kept the session
playful and informal, it was a chance for us to share some updates on
our broader work and allow the many smart folks in the room to chat
amongst themselves during activities about the commons, CC’s 25
years, our values, and the connections we’ve made during our time
helping influence the open movement.
Co-facilitators—Elliot
Bledsoe, President Wikimedia Australia and Co-lead of Creative
Commons Australia; Melissa Hagemann, Director of BOAI Org; and
Patricia Díaz Rubio, Executive Director of Wikimedia Chile—each
spoke about their experiences becoming a part of the CC’s work at
various stages in their careers and across different global contexts.
Melissa has been
part of the open movement since 2001, the same year CC was founded.
She helped organize the meeting that led to the Budapest Open Access
Initiative, work that put her at the forefront of the knowledge
commons for over two decades before she joined CC’s board in 2025.
Elliot was a
student when he began asking questions about open sharing, and joined
a group doing the early work of porting the CC license to the
Australian jurisdictional context.
Patricia came to open
licensing by way of journalism, training as a social communicator at
the University of Chile before joining Wikimedia Chile in 2018 to
champion open content and heritage across the region.
An interesting
point that Elliot, Terri Janke—an Indigenous cultural and
intellectual property lawyer—and the CC Australia team made was
that for some people, AI using data without their consent or input is
the first time that they have experienced something like what many
First Nations and Indigenous communities have experienced for many
years even before Generative AI began ingesting training data.
Sharing &
Collective Action In the Age of AI
In this CC
hosted workshop, we started by imagining a more hopeful future where
AI better serves the public interest, picturing what that could look
like in 2035, then identified some of the problems that stand between
our current moment and that hopeful future. The two challenges that
emerged as the most pressing were the lack of attribution and
provenance in AI outputs; and the lack of choice for data stewards
and creators in how their works get used.
After this
exercise, participants split into two groups to begin ideating
solutions—from large idealistic social shifts to smaller, more
technical solutions—that would address the two most pressing
challenges. Ideas ranged from things like the international council
of commons arbitration to mitigate the creator choice challenge, to
other methods of ensuring source attribution and fairer compensation
and remuneration.
Anna Tumadóttir,
CC’s CEO, joined Stan Adams (moderator, WMF), Mark Graham (Wayback
Machine, Internet Archive), Monica Westin (Cambridge University
Press), and Alek Tarkowski (Open Future) for this discussion on the
impacts of crawling on human creativity and knowledge sharing, and
how organizations are experimenting with technical, policy, and
social responses to protect contributors and sustain participation.
The group
brought together a diverse set of organizations experiencing the
impacts of large-scale AI crawling from different vantage points, and
a key takeaway was just that: the views, experiences, and approaches
among longtime advocates vary widely. Working on solutions that serve
users globally will require multiple varied and nuanced options to
alleviate the technical, legal, and social concerns raised by AI.
Bridging
Institutions, Wikidata, and Generative AI: From Data Silos to Shared
Infrastructure
This
conversation brought together Dee Harris, CC’s Director of
Communications and Engagement alongside Denny Vrandečić (Wikidata
founder), Lydia Pintscher (Wikidata), João Alexandre Peschanski
(WMBR), Dr. Pierre-Carl Langlais (CTO, Pleias), and Mark Graham
(Director, Wayback Machine, IA)
Moderator Dr.
Shani Evenstein Sigalov opened the conversation with the story about
the Paris Codex, one of four surviving Maya books. It’s digitized
and has its own Wikidata entry, but its provenance, physical history,
and century of research never made it into the metadata or into
anything an AI system could draw on. Shani used this story to frame a
shared throughline about why and how institutional knowledge breaks
down on its way to AI.
From there, each
panelist held a piece of the bridge. Dee opened by talking about why
cultural heritage institutions stay locked between two failing
options: opening access risks being scraped into the ground by AI
bots, while closing it off means disappearing from the researchers
and public the collection was built to serve. João offered a
counter-example, a painting rediscovered in technical storage. That
framing carried into the rest of the panel, which picked up the same
throughline from Wikidata’s infrastructure limits through to what
AI builders actually need from institutional data to make the bridge
worth crossing.
Global
Advocacy: Capacity Building Training
Hosted by the
Wikimedia Foundation and Wikimedia Europe, this session opened with
Dee discussing the Open Heritage Coalition and the Open Heritage
Statement, with a focus on relationship maintenance with
institutions. Partway through, two of the Coalition’s workstream
chairs—Hardiansyah, Executive Director of Wikimedia Indonesia, and
Patricia Díaz Rubio, Executive Director of Wikimedia Chile—joined
the conversation sharing their own experiences building relationships
with institutions in their regions. Dee then walked through the
Coalition’s Advocacy Toolkit, including core tools like Spectrum of
Allies, stakeholder mapping, the Ladder of Engagement, and persuasive
messaging through the Sparks and Hooks methodology. The session
closed with a practical challenge for the Wikimedia audience: pick
one institution, place it on the ladder, and identify their next step
up this year.
The People
Across the
panels, the chats, the laughs, and the hard questions, Wikimania 2026
reminded us that twenty-five years on, our biggest asset for the next
twenty-five is the people who choose, again and again, to create the
future they want rather than wait for someone else to do it.
CC’s
25th anniversary celebrations continue with an upcoming workshop
on
finding and reusing CC-licensed content, legal
and
community
office
hours, and more. See all of our upcoming
events. We are also still accepting submissions for our 25th
anniversary zine. Submit
your
collages, creative writing, photos, music, and more before August 15!
Further
Reading
P.S. Check out
some photos from the conference on Wiki
Commons!
Dịch: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com
