Hiển thị các bài đăng có nhãn OC. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn OC. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Năm, 25 tháng 5, 2023

Nhóm các Nhà cấp vốn Nghiên cứu Mở (ORFG) trả lời cho yêu cầu thông tin về Kế hoạch Truy cập Công khai của Viện Y học Quốc gia (Mỹ)

ORFG Responds to NIH Public Access Plan RFI

April 17, 2023

Theo: https://www.orfg.org/news/2023/4/17/orfg-responds-to-nih-public-access-plan-rfi

Bài được đưa lên Internet ngày: 17/04/2023

Nhóm các Nhà cấp vốn Nghiên cứu Mở (ORFG) vui mừng gửi câu trả lời cho “Yêu cầu Thông tin về Kế hoạch của Viện Y học Quốc gia (NIH) để Cải thiện Truy cập Công khai tới các Kết quả Nghiên cứu được NIH Hỗ trợ”. Như được nêu chi tiết trong công văn chính thức (bản dịch sang tiếng Việt) của chúng tôi, ORFG tin tưởng kế hoạch phác thảo của NIH đề cập một cách hiệu quả mong muốn được nêu của chính phủ liên bang cùng phát triển các chiến lược truy cập công khai thực tế theo một cách thức minh bạch và toàn diện. Bản thân kế hoạch đó xác định các cơ chế chia sẻ kịp thời các xuất bản phẩm học thuật và dữ liệu nghiên cứu. Kế hoạch phác thảo đó được xuất bản một cách khôn ngoan dựa vào các kinh nghiệm NIH học được thông qua cả việc quản trị dài lâu của họ PubMed Central và triển khai gần đây của họ Chính sách Quản lý và Chia sẻ Dữ liệu 2023.

Trong phản hồi của chúng tôi, ORFG khuyến khích NIH đưa ra hướng dẫn rõ ràng cho những người nhận trợ cấp về các yêu cầu cấp phép mở để hệ thống hóa và tối đa hóa các quyền sử dụng lại; các mã nhận diện thường trực (PIDs) và siêu dữ liệu; và các con đường công bằng để tuân thủ chính sách thông qua các ký gửi vào kho và giữ lại các quyền.

Chúng tôi đánh giá cao cơ hội bình luận về kế hoạch phác thảo của NIH, và chúng tôi hướng tới việc cung cấp phản hồi cho các cơ quan bổ sung thêm khi họ triển khai các câu trả lời của họ cho bản ghi nhớ của Nelson.

The Open Research Funders Group (ORFG) is pleased to submit a response to the National Institutes of Health’s “Request for Information on the NIH Plan to Enhance Public Access to the Results of NIH-Supported Research”. As detailed in our formal submission, the ORFG believes the NIH’s draft plan effectively addresses the federal government’s stated desire to co-develop practical public access strategies in a transparent and inclusive manner. The plan itself identifies mechanisms for the timely sharing of scholarly publications and research data. The draft plan wisely builds upon the lessons learned by NIH through both their long-term stewardship of PubMed Central and their recent rollout of the 2023 Data Management and Sharing Policy. 

In our feedback, the ORFG encourages the NIH to include clear guidance to grantees on open licensing requirements to codify and maximize reuse rights; persistent identifiers (PIDs) and metadata; and equitable routes to policy compliance via repository deposits and rights retention.

We appreciate the opportunity to comment on the NIH’s draft plan, and we look forward to providing feedback to additional agencies as they roll out their responses to the Nelson memo.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , ,

Thứ Năm, 28 tháng 12, 2017

Tổng kết các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong năm 2017



Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa sau năm 2017:
A. Tài liệu về khoa học mở - truy cập mở, dữ liệu mở và giáo dục mở
  1. ‘Chỉ dẫn Mở ra: Sử dụng Dữ liệu Mở để Chống Tham nhũng’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Hiến chương Dữ liệu Mở (Open Data Charter) cùng các đối tác là Minh bạch Mexico (Transparencia Mexicana), Đối tác Giao kết Mở (Open Contracting Partnership) và Dữ liệu Mở vì Mạng Phát triển (Open Data for Development Network) xuất bản, lần đầu tiên xuất hiện trên Internet vào ngày 17/05/2017. Tài liệu có ý định là một phần của công việc đang phát triển có sử dụng dữ liệu mở để đấu tranh chống tham nhũng. Bản dịch tiếng Việt có 60 trang. Tải về:
  1. ‘Ấn bản lần 4 Báo cáo toàn cầu của ODB’ (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu được Open Data Barometer (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) xuất bản tháng 05/2017, nó đánh giá xếp hạng 115 quốc gia trên thế giới về Dữ liệu Mở ở 3 khía cạnh: (1) Tính sẵn sàng; (2) Triển khai; (3) Ảnh hưởng. Bản dịch tiếng Việt có 43 trang. Tải về:
  1. ‘Ấn bản lần 3 Báo cáo toàn cầu của ODB’ (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu được Open Data Barometer (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) xuất bản tháng 04/2016, nó đánh giá xếp hạng 92 quốc gia trên thế giới về Dữ liệu Mở ở 3 khía cạnh: (1) Tính sẵn sàng; (2) Triển khai; (3) Ảnh hưởng. Bản dịch tiếng Việt có 69 trang. Tải về:
  1. ‘PHẦN B: PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐÁNH GIÁ TÍNH SẴN SÀNG CỦA DỮ LIỆU MỞ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phần tiếp sau trong bộ công cụ đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở của Nhóm làm việc về dữ liệu chính phủ mở của Ngân hàng Thế giới - WB (World Bank) nhằm giúp cho các quốc gia xây dựng chính sách dữ liệu mở dựa vào phương pháp luận với 8 chiều để đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở ở quốc gia mình. Bản dịch tiếng Việt có 49 trang. Tải về:
  1. ‘PHẦN A: CHỈ DẪN CHO NGƯỜI SỬ DỤNG ĐÁNH GIÁ TÍNH SẴN SÀNG DỮ LIỆU MỞ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phần đầu trong bộ công cụ đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở của Nhóm làm4 việc về dữ liệu chính phủ mở của Ngân hàng Thế giới - WB (World Bank) nhằm chỉ dẫn cho các quốc gia xây dựng chính sách dữ liệu mở dựa vào phương pháp luận với 8 chiều để đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở ở quốc gia mình. Bản dịch tiếng Việt có 31 trang. Tải về:
  1. ‘Chia sẻ tác phẩm của bạn theo truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 5, cũng là quyển cuối cùng trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch có 52 trang. Tải về:
  1. ‘Đo đếm đánh giá nghiên cứu’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 4 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 163 trang. Tải về:
  1. ‘Các quyền sở hữu trí tuệ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 3 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 60 trang. Tải về:
  1. ‘Các khái niệm về tính mở và truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 2 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 102 trang. Tải về:
  1. ‘Truyền thông hàn lâm’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển đầu tiên trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 95 trang. Tải về:
  1. ‘Tài nguyên giáo dục mở: Từ cam kết tới hành động’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Khối Thịnh vượng chung về Học tập - COL (Commonwealth of Learning) vừa xuất bản sau sự kiện Hội nghị Thế giới lần thứ 2 (Lần thứ nhất đã được tổ chức tại Paris, Pháp trong các ngày 20-22/06/2012) về OER (2nd World OER Congress) vừa diễn ra tại Ljubljana, Slovenia vào các ngày 18-20/09/2017. Bản dịch sang tiếng Việt có 27 trang. Tải về:
  1. ‘Chỉ dẫn chính sách để phát triển và thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của tác giả Alma Swan, do UNESCO xuất bản năm 2012. Bản dịch sang tiếng Việt có 157 trang. Tải về:
  1. 'Tính tương hợp và truy xuất’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ cuối cùng trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 224 trang. Tải về:
  1. ‘Tối ưu hóa tài nguyên’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 3 trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 102 trang. Tải về:
  1. ‘Hạ tầng truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 2 trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 138 trang. Tải về:
  1. ‘Giới thiệu truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển đầu tiên trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 127 trang. Tải về:
  1. ‘Đại học và nhà quản trị có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 7 trang. Tải về:
  1. ‘Các nhà cấp vốn có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Các thủ thư có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Giáo viên có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘#GoOpen gói khởi xướng của khu trường’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Văn phòng Công nghệ Giáo dục, Bộ Giáo dục Mỹ, phiên bản v1.3, xuất bản tháng 03/2017. Tài liệu đã được thiết kế để cung cấp các câu hỏi chỉ dẫn đặc thù, các thực hành tốt nhất, các ví dụ của các khu trường của các trường phổ thông trong hệ thống K-12 ở khắp nước Mỹ, và các bước thực hành để nắm lấy #GoOpen. Bản dịch sang tiếng Việt có 61 trang. Tải về:
  1. ‘Lộ trình Trích dẫn Dữ liệu cho các Kho Dữ liệu Hàn lâm’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Martin Fenner et al, đưa ra lộ trình thực tế cho các kho dữ liệu hàn lâm để triển khai trích dẫn dữ liệu tuân thủ với Tuyên bố Chung về các Nguyên tắc Trích dẫn Dữ liệu - JDDCP (Joint Declaration of Data Citation Principles) (Nhóm Tổng hợp về Trích dẫn Dữ liệu - Data Citation Synthesis Group, 2014). Lộ trình đưa ra 11 khuyến cáo đặc biệt, được nhóm thành 3 pha triển khai: a) Các bước được yêu cầu cần thiết để hỗ trợ cho JDDCP; b) các bước được khuyến cáo để tạo thuận lợi cho các tiến trình công việc xuất bản bài báo/dữ liệu; và c) các bước tùy chọn để tiếp tục cải thiện sự hỗ trợ trích dẫn dữ liệu được các kho dữ liệu cung cấp. Bản dịch sang tiếng Việt có 24 trang. Tải về:
  1. ‘Lộ trình Trích dẫn Dữ liệu cho các Nhà xuất bản Khoa học’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Helena Cousijn et al, đưa ra lộ trình thực tế cho các nhà xuất bản hàn lâm để triển khai trích dẫn dữ liệu tuân thủ với Tuyên bố Chung về các Nguyên tắc Trích dẫn Dữ liệu – JDDCP (Joint Declaration of Data Citation Principles), bản tóm tắt và hài hòa hóa các khuyến cáo của các cơ quan chủ chốt ra chính sách về khoa học. Bản dịch tiếng Việt có 20 trang. Tải về:
  1. ‘Mây mù, gia tăng FAIR; xem lại các nguyên tắc chỉ dẫn Dữ liệu FAIR cho Đám mây Khoa học Mở châu Âu’ - Bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Barend Mons et al, xem xét lại và căn chỉnh lại nội hàm của các nguyên tắc Tìm thấy được, Truy cập được, Tương hợp được, Sử dụng lại được - FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) với mục đích để mọi người, đặc biệt là các nhà nghiên cứu và các nhà khoa học, hiểu được đúng về các nguyên lý đó, để họ có thể đưa ra các dữ liệu nghiên cứu có tính FAIR trong tương lai, để không chỉ cho người đọc được, mà quan trọng bậc nhất và trên hết, là để máy có thể hiểu được và hành động được với các dữ liệu FAIR đúng nghĩa đó một cách độc lập - không có sự can thiệp của con người. Bản dịch tiếng Việt có 17 trang. Tải về:
  1. ‘PHỤ LỤC - CHO THỎA THUẬN XUẤT BẢN TRUY CẬP MỞ’ - BẢN DỊCH SANG TIẾNG VIỆT, là tài liệu hướng dẫn của chương trình Horizon 2020 của Ủy ban châu Âu để làm PHỤ LỤC cho cho thỏa thuận xuất bản truy cập mở cho một bên là (các) tác giả của các bài báo nghiên cứu và một bên là nhà xuất bản với mục đích để (các) tác giả giữ lại bản quyền tác giả để làm thỏa mãn yêu cầu về truy cập mở của Ủy ban châu Âu khi thỏa thuận với nhà xuất bản để xuất bản các bài báo khoa học có sử dụng nguồn kinh phí từ dự án Horizon 2020 của Ủy ban châu Âu. Bản dịch tiếng Việt có 3 trang. Tải về:


Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa đầu năm 2017:
A. Tài liệu về khoa học mở - truy cập mở và dữ liệu mở - dữ liệu mở liên kết
  1. ‘Chương trình làm việc 2016-2017 của Horizon 2020 - 16. Khoa học với và vì xã hội’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu do Ủy ban châu Âu xuất bản năm 2017. Nó liệt kê, mô tả ngắn gọn, kể cả các thông tin cấp vốn cho từng hạng mục công việc của EC trong các năm 2016-2017 theo chương trình Khoa học Mở - Truy cập Mở Horizon 2020 dành cho các nhà nghiên cứu của các Quốc gia Thành viên của Liên minh châu Âu (EU) và cả cho các nhà nghiên cứu nằm bên ngoài EU. Bản dịch tiếng Việt có 104 trang. Tải về:
  1. ‘Giấy phép để xuất bản’ - bản dịch sang tiếng Việt, là mẫu giấy phép để xuất bản từ Hộp công cụ về Bản quyền của JISC/SURF, nó giúp các nhà khoa học không trao bản quyền tác giả cho các nhà xuất bản khi làm việc với các nhà xuất bản để đăng các bài báo của mình, để làm thỏa mãn các yêu cầu về Khoa học Mở và Truy cập Mở. Bản dịch tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Nghiên cứu các mô hình kinh doanh cho Dữ liệu Chính phủ Mở Liên kết (BM4LOGD)’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của các tác giả Phil Archer et al, do Ủy ban châu Âu xuất bản ngày 12/11/2013. Tài liệu đưa ra các ví dụ điển hình về 14 cơ quan của các nước thành viên Liên minh châu Âu và tổ chức thế giới sử dụng Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data) và Dữ liệu Chính phủ Mở Liên kết - LOGD (Linked Open Government Data) trong các hệ thống thông tin của mình để cung cấp các dịch vụ chính phủ điện tử (CPĐT) cho các khách hàng, đặc biệt là dịch vụ tích hợp dữ liệu một cách mềm dẻo khi các dữ liệu nằm rải rác khắp nơi trên Internet và với các định dạng khác nhau. Bản dịch sang tiếng Việt có 290 trang. Tải về:
  1. ‘Dữ liệu Mở Liên kết: Những điều cơ bản - Ấn bản Môi giới Tri thức Khí hậu’, các tác giả Florian Bauer (REEEP) và Martin Kaltenböck (Công ty Web Ngữ nghĩa), xuất bản năm 2016, là tài liệu chỉ dẫn khởi đầu nhanh cho những người ra quyết định và các nhà môi giới tri thức khí hậu tìm cách để bắt kịp tốc độ với khái niệm Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data). Bản dịch tiếng Việt có 85 trang. Tải về:
B. Tài liệu về quản lý thư viện điện tử, sách điện tử và phần cứng nguồn mở
  1. ‘Chỉ dẫn làm quen nhanh với Calibre’ - bản dịch sang tiếng Việt. Calibre được đánh giá là giải pháp thư viện điện tử toàn diện, đặc biệt cho những người sử dụng đầu cuối. Bản dịch sang tiếng Việt của sách chỉ dẫn sẽ tạo thuận lợi để có nhiều người sử dụng được hơn. Bản dịch tiếng Việt có 17 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
  2. 'Nguồn mở trong thư viện: Chỉ dẫn cho những người yêu sách với tư duy mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, Opensource.com xuất bản năm 2014. Bản dịch của tài liệu có 22 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
  3. ‘Bit và Bu lông: Quá khứ, hiện tại và tương lai của phần cứng mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, Opensource.com xuất bản năm 2014. Bản dịch của tài liệu có 56 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
C. Gần 200 đầu sách, tài liệu dịch đã được đưa lên Internet cho tới hết năm 2016 trở về trước ở các đường liên kết:


Hà Nội, ngày 29/12/2017
Blogger: Lê Trung Nghĩa
Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , , , , , ,

Thứ Sáu, 20 tháng 10, 2017

‘Chia sẻ tác phẩm của bạn theo truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt




Chào mừng các sự kiện MỞ lớn trong tháng 10/2017 với chủ đề:
‘Tất cả về Truy cập Mở - All About Open Access’!


Đây là quyển thứ 5, cũng là quyển cuối cùng trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước.
“Ở cuối của quyển này, bạn được kỳ vọng có khả năng để:
  • Hiểu quy trình xuất bản có liên quan trong phổ biến các tác phẩm hàn lâm;
  • Chọn các tạp chí và kho truy cập mở thích hợp để chia sẻ các kết quả nghiên cứu;
  • Sử dụng phương tiện xã hội để thúc đẩy công việc nghiên cứu và xây dựng uy tín cá nhân”.


Bạn có thể tải về bản dịch tiếng Việt có 52 trang tại địa chỉ:




Blogger: Lê Trung Nghĩa
Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , , ,

Thứ Năm, 19 tháng 10, 2017

Xử lý vấn đề bản quyền tác giả để tuân thủ chính sách khoa học mở và truy cập mở ở Liên minh châu Âu và gợi ý đề xuất cho Việt Nam


Lê Trung Nghĩa, letrungnghia.foss@gmail.com
Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Quốc gia về Công nghệ Mở
Bộ Khoa học và Công nghệ
Bài cho Hội thảo: “Triển khai tài nguyên giáo dục mở trong giáo dục đại học: bản quyền và giấy phép mở - Implementation of Open Educational Resources in Higher Education: Copyright and Open Licence”, 19/10/2017 tại Hà Nội.
Kỷ yếu Hội thảo, trang 86-91.


Tóm tắt:
Làm thế nào tác giả của bài báo nghiên cứu khoa học khi đăng trên một tạp chí khoa học nào đó, vừa phải tuân thủ với chính sách truy cập mở của nhà nước, vừa phải tuân thủ với các quy định của nhà xuất bản của tạp chí đó, trong khi vẫn tôn trọng tất cả các quy định về bản quyền tác giả theo luật định. Châu Âu và thế giới làm được, Việt Nam vì sao không?


Sơ bộ về chính sách khoa học mở và truy cập mở của Ủy ban châu Âu
Chính sách khoa học mở và truy cập mở hiện hành[1], [2], [3], [6] của Ủy ban châu Âu - EC (European Commission) đòi hỏi tất cả các kết quả nghiên cứu khoa học được cấp tiền từ EC (thông qua các chương trình như FP7[8] và H2020[9]) - được hiểu là lấy tiền từ những người đóng thuế của các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu - đều phải là truy cập mở cho tất cả mọi người theo các nguyên tắc có khả năng tìm thấy được, truy cập được, tương hợp được và sử dụng lại được - FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable).
Bản chất của chính sách khoa học mở và truy cập mở là nó biến hệ thống truyền thông khoa học từ người sử dụng trả tiền sang hệ thống truyền thông khoa học tác giả trả tiền[5]. Sự thay đổi này làm cho tất cả các bên có liên quan trong hệ thống truyền thông khoa học phải thay đổi theo cả về các quy trình xuất bản cũng như mô hình kinh doanh để thích nghi được.
EC đã đầu tư thông qua chương trình FP7[8] trong giai đoạn 2007-2013 và chương trình H2020[9] trong giai đoạn 2014-2020 để hiện thực hóa chính sách này. Chỉ riêng với chương trình H2020, EC đã, đang và sẽ đầu tư số tiền gần 80 tỷ euro[10] cho tới năm 2020 để hiện thực hóa chính sách này, theo công bố trên trang H2020.
Một trong số các dòng tiền đầu tư từ H2020 là để trang trải cho các khoản phí xử lý bài báo – APC (Article Processing Charges)[7], hoặc đôi khi còn được gọi là các khoản phí xử lý cho tác giả - APC (Author Processing Charges). Các khoản phí này sẽ được EC cấp trực tiếp và/hoặc gián tiếp (qua các đơn vị nghiên cứu) cho các tác giả để thanh toán tiền cho nhà xuất bản để đăng các bài báo khoa học trên các tạp chí.
Thông thường, tùy thuộc vào thời điểm các khoản phí APC được chuyển cho và các yêu cầu của nhà xuất bản, bài báo có thể được đăng và/hoặc được truy cập tức thì hoặc bị/được cấm vận trong một khoảng thời gian nhất định, thường tối thiểu là từ 6 tháng cho tới tối đa là 24 tháng trong các kho của nhà xuất bản[4], [11], [12], tùy theo từng trường hợp. Các khái niệm về truy cập mở vàng - Gold OA (Gold Open Access) và truy cập mở xanh - Green OA (Green Open Access) được sinh ra để xử lý các tình huống có và/hoặc không có APC sao cho việc truy cập mở tới các bài báo là kết quả của nghiên cứu sẽ luôn là ưu tiên cao nhất.[7], [11], [12].
Khuyến cáo của EC cho các nhà khoa học khi làm việc với các nhà xuất bản để đăng các bài báo khoa học
Các nhà khoa học tham gia trong các dự án nghiên cứu có sử dụng tiền do EC cấp chính là những người có trách nhiệm và nghĩa vụ vừa phải tuân thủ với chính sách truy cập mở của EC, vừa phải tuân thủ với các quy định của nhà xuất bản của tạp chí đó, trong khi vẫn tôn trọng tất cả các quy định về bản quyền tác giả theo luật định.
Để giúp cho các nhà khoa học có thể làm thỏa mãn được tất cả các yêu cầu nêu trên, EC đã ban hành văn bản mẫu cụ thể, chi tiết cùng với các giải thích có liên quan tới cấp phép để xuất bản (License to publish).
  1. Các lý do chính EC giải thích khi đưa ra giấy phép để xuất bản[13]:
“Khi bài báo được chấp nhận để xuất bản trong tạp chí, thì nhà xuất bản cần sự cho phép từ tác giả để xuất bản.
Trong hầu hết các trường hợp, các tác giả trao sự cho phép bằng việc ký chuyển bản quyền cho nhà xuất bản đó. Điều này trao cho nhà xuất bản đó toàn bộ các quyền và sự kiểm soát đối với bài báo đó. Hệ quả là, nếu tác giả muốn sử dụng lại bài báo đó vào một giai đoạn nào đó sau này, như làm cho tác phẩm đó sẵn sàng theo truy cập mở, thì anh/chị ta sẽ phải hỏi sự cho phép từ nhà xuất bản đó để làm thế.
Như một sự lựa chọn thay thế, các tác giả có thể trao cho nhà xuất bản đó một Giấy phép để Xuất bản (License to Publish). Với thỏa thuận này, các tác giả có thể giữ lại bản quyền và quyền ký gửi bài báo trong kho truy cập mở, trong khi cung cấp cho nhà xuất bản đó các quyền cần thiết để xuất bản bài báo đó”.
  1. Giải thích chi tiết hơn và mẫu giấy phép để xuất bản[14], [15]. Mẫu này gồm 11 điều, đi kèm theo phụ lục[16], nó hướng dẫn chi tiết và cụ thể để (các) tác giả bài báo khoa học KHÔNG ký chuyển giao quyền tác giả cho nhà xuất bản nhưng vẫn đảm bảo cho các nhà xuất bản các quyền để xuất bản bài báo đó, đồng thời các tác giả giữ lại các quyền cần thiết để tuân thủ với các yêu cầu của chính sách truy cập mở của EC, trong khi vẫn tôn trọng tất cả các quy định về bản quyền tác giả theo luật định.
Gợi ý đề xuất cho Việt Nam
Các lý luận về bản quyền tác giả và sở hữu trí tuệ ở Việt Nam cần có sự thay đổi để không chỉ là các lý luận “vị nghệ thuật”, mà nên biến nó thành “vị nhân sinh”, phù hợp với sự phát triển của thời đại, như những gì các quốc gia tiên tiến đã làm theo hướng khoa học mở và truy cập mở, mà ví dụ điển hình chính là cách mà EC khuyến cáo cho các nhà khoa học châu Âu về cấp phép để xuất bản nhằm đáp ứng được yêu cầu về truy cập mở của EC nhưng vẫn làm thỏa mãn được các yêu cầu của các nhà xuất bản trong khi vẫn tôn trọng tất cả các quy định về bản quyền tác giả theo luật định. Bằng cách này, các học giả về luật, đặc biệt là luật sở hữu trí tuệ của Việt Nam, sẽ tìm được cách thức sáng tạo để giúp Việt Nam tham gia nhanh chóng vào phong trào khoa học mở, truy cập mở và nhiều phong trào mở khác hiện đang trở thành xu thế của thế giới, đồng thời cảnh giác với những “tư vấn”, bất kể là từ trong nước hay ngoài nước, đi ngược lại với xu thế mở này của thế giới.
Để có thể có tri thức đầy đủ và rộng mở để phục vụ cho phát triển đất nước, Việt Nam cần nhanh chóng có chính sách về truy cập mở, sao cho tiền của người đóng thuế sẽ được trực tiếp và/hoặc gián tiếp cấp cho các nhà nghiên cứu thông qua các đề tài, dự án của nhà nước để trang trải các phí APC khi đăng các bài báo khoa học, đặc biệt trên (các) tạp chí chấp nhận đăng các bài báo theo truy cập mở trong nước (hiện chưa có) và ngoài nước (hiện có rất, rất, rất nhiều). Hiện tại, Việt Nam mới chỉ có chính sách liên quan tới chuyển giao, đánh giá, quản lý quyền sở hữu, quyền sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước[17], [18], [19]. Đây có lẽ là vấn đề đổi mới cấp bách đối với các chính sách khoa học ở Việt Nam hiện nay.
Trước mắt, nên có một đề tài hoặc dự án nghiên cứu về thực trạng truy cập mở ở Việt Nam với sự tham gia của các bên có liên quan[5] như đại diện của các bên cấp vốn nghiên cứu, đại diện các nhà xuất bản, đại diện cộng đồng nghiên cứu (các viện nghiên cứu, các trường đại học[20],…), đại diện các thư viện nhằm tìm cách mở rộng truy cập tới các xuất bản phẩm được rà soát lại ngang hàng từ các đề tài - dự án nghiên cứu có sử dụng tiền của người đóng thuế Việt Nam và hài hòa hóa các lợi ích của tất cả các bên liên quan và giúp đưa ra các khuyến cáo cho nhà nước để xây dựng chính sách truy cập mở cho Việt Nam.
Trong trung và dài hạn, nên dừng hoàn toàn việc dùng tiền của người dân đóng thuế để mua sắm các tư liệu không thật cần thiết, sử dụng tiền đó để đầu tư cho các tài nguyên truy cập mở, các tài nguyên được cấp phép mở, như là biện pháp tiên quyết để đầu tư cho tương lai.
Thông tin và tài liệu tham chiếu
[1] Thông cáo báo chí của Ủy ban châu Âu (EC) ngày 27/05/2016 về khoa học mở. https://www.dropbox.com/s/dz8s4lju0chdcs6/press-release-all-european-scientific-articles-to-be-freely-Vi-30052016.pdf?dl=0
[2] Jamil Salmi. Nghiên cứu về Khoa học mở - Ảnh hưởng, hàm ý và các lựa chọn chính sách. EC xuất bản tháng 8/2015. https://www.dropbox.com/s/ub0r40yk9w6ybdq/Study_on_open_science-impact_implications_and_policy_options-salmi_072015-Vi-24062016.pdf?dl=0
[3] Ủy ban châu Âu (EC). Khuyến cáo của Ủy ban ngày 17/07/2012 về truy cập tới và lưu giữ thông tin khoa học. EC xuất bản 17/07/2012. https://www.dropbox.com/s/uw0mz20x70w666y/recommendation-access-and-preservation-scientific-information_en-Vi-20052016.pdf?dl=0
[4] Maria Monica TARAZONA RUA, Daniel SPICHTINGER, Celina RAMJOUE, Jean-Francois DECHAM biên soạn. Truy cập tới và lưu giữ thông tin khoa học ở châu Âu - Báo cáo về triển khai của Ủy ban Khuyến cáo (C2012) 4890 bản cuối cùng. EC xuất bản năm 2015 https://www.dropbox.com/s/kgjkja22itmkqtv/npr_report-Vi-06061016.pdf?dl=0
[5] Janet Finch et al. Khả năng truy cập, tính bền vững, sự xuất sắc: làm thế nào để mở rộng truy cập tới các xuất bản phẩm nghiên cứu - Báo cáo của Nhóm làm việc về mở rộng truy cập tới các phát hiện nghiên cứu được xuất bản. Xuất bản tháng 6/2012. https://www.dropbox.com/s/a33nqbqxz31s3ck/finch-report-final-Vi-30082016.pdf?dl=0
[6] Khoa học Mở (Truy cập Mở).
[8] Truy cập Mở trong Chương trình Khung Nghiên cứu 7 (FP7). http://vnfoss.blogspot.com/2017/05/truy-cap-mo-trong-chuong-trinh-khung.html
[9] Truy cập Mở trong Horizon 2020.
[11] Chính sách của RCUK về truy cập mở và chỉ dẫn hỗ trợ. Hội đồng nghiên cứu của Vương quốc Anh (RCUK) xuất bản 2013. https://www.dropbox.com/s/uyi0xhn9dufim4k/RCUKOpenAccessPolicy-Vi-03082016.pdf?dl=0
[12] Chính sách truy cập mở theo Khung Xuất sắc Nghiên cứu sau 2014. HEFCE của Vương quốc Anh xuất bản năm 2014, được cập nhật vào tháng 7/2015. https://www.dropbox.com/s/o2hyd6snt0v1j65/HEFCE2014_07_updated%20July%202015-Vi-30072016.pdf?dl=0
[13] Các vấn đề về bản quyền
[14] Giấy phép để xuất bản là gì?
[15] Tài liệu mẫu ‘Giấy phép để xuất bản’. JISC/SURF xuất bản tháng 10/2006. https://www.dropbox.com/s/020m2pu44b6i1r2/licence_to_publish-Vi-30052017.pdf?dl=0
[16] ‘Phụ lục - cho thỏa thuận xuất bản truy cập mở’. Hướng dẫn của chương trình Horizon 2020, Ủy ban châu Âu, xuất bản ngày 20/03/2017.
[17] Thông tư số: 15/2014/TT-BKHCN, ngày 13/06/2014 của Bộ Khoa học và Công nghệ: ‘Quy định trình tự, thủ tục giao quyền sở hữu, quyền sử dụng kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước’. https://www.dropbox.com/s/p67627eoz518eql/15.2014.TT.BKHCN.pdf?dl=0
[18] Thông tư liên tịch số: 39/2014/TTLT-BKHCN-BTC, ngày 17/12/2014 của Liên Bộ Khoa học và Công nghệ và Tài chính: ‘Quy định việc định giá kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tài sản trí tuệ sử dụng ngân sách nhà nước’. https://www.dropbox.com/s/p6jj64fzka4d1cb/39.2014.TTLT.BKHCN.BTC.pdf?dl=0
[19] Thông tư liên tịch số: 16/2015/TTLT-BKHCN-BTC, ngày 10/09/2015 của Liên Bộ Khoa học và Công nghệ và Tài chính: ‘Hướng dẫn việc quản lý, xử lý tài sản được hình thành thông qua việc triển khai thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách nhà nước’.
[20] Tham khảo chính sách truy cập mở của đại học Harvard với bản liệt kê 8 đường liên kết trong bài: “Các thực hành tốt cho các chính sách truy cập mở của đại học” tại địa chỉ: https://vnfoss.blogspot.com/2017/08/cac-thuc-hanh-tot-cho-cac-chinh-sach.html
[21] Thông tin về khoa học mở và truy cập mở trên blog của Lê Trung Nghĩa. http://vnfoss.blogspot.com/2016/05/khoa-hoc-mo-open-science.html


Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , , ,
Đăng ký: Bài đăng (Atom)