Thứ Hai, 17 tháng 4, 2023

‘Triển khai các nguyên tắc dữ liệu FAIR: Vai trò của các thư viện’ - bản dịch sang tiếng Việt


Là tài liệu của Hiệp hội Thư viện Nghiên cứu châu Âu - LIBER (Ligue des Bibliothèques Européennes de Recherche - Association of European Research Libraries) xuất bản, giấy phép mở Creative Commons Ghi công (CC BY 4.0 Quốc tế).

Tài liệu đưa ra định nghĩa FAIR một cách ngắn gọn bằng hình ảnh, chỉ ra vì sao FAIR là quan trọng, và hướng dẫn các thư viện cách thức bắt đầu với FAIR thông qua các hoạt động để hiện thực hóa các nguyên tắc FAIR đó vào thực tế nhằm đáp ứng các yêu cầu của Khoa học Mở, một xu thế không thể đảo ngược của thế giới ngày nay.

Tải về bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 4 trang tại địa chỉ: https://www.dropbox.com/s/c2qtw41dxdnsgq3/LIBER-FAIR-Data_Vi-15042023.pdf?dl=0

Xem thêm:

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Chủ Nhật, 16 tháng 4, 2023

Dự án DIAMAS khởi xướng khảo sát về Truy cập Mở Kim cương và việc xuất bản của cơ sở

DIAMAS project launches survey on Open Access Diamond and Institutional Publishing landscape

31/03/2023

Theo: https://www.coalition-s.org/diamas-project-launches-survey-on-open-access-diamond-and-institutional-publishing-landscape/

Bài được đưa lên Internet ngày: 31/03/2023

Khảo sát Bối cảnh Truy cập Mở Kim cương và việc xuất bản của cơ sở vừa được khởi xướng và nhằm giành được sự thấu hiểu về cách để việc xuất bản của cơ sở được tổ chức và cách thách thức nào hiện nó đối mặt. Nó dành cho các nhà xuất bản ở cơ sở và các nhà cung cấp dịch vụ của cơ sở và sẽ mở cho tới ngày 30/04/2023. Khảo sát này là quan trọng vì nó có thể giúp phát triển các tài nguyên, công cụ, chính sách, và chiến lược sẽ hỗ trợ cho các nhà xuất bản của cơ sở và các bên liên quan của họ. Vì thế, nếu bạn là một nhà cung cấp dịch vụ xuất bản của cơ sở - IPSP (Institutional Publishing Services Provider) từ Khu vực Nghiên cứu châu Âu, thì điều này là cơ hội của bạn để tiếng nói của bạn được lắng nghe.

Khảo sát được DIAMAS, một dự án do Liên minh châu Âu cấp vốn tiến hành, nó tập trung vào việc xây dựng năng lực về xuất bản truy cập mở của cơ sở khắp châu Âu, theo đó Liên minh S là một đối tác. Dựa vào các kết quả khảo sát, DIAMAS sẽ tạo đăng ký của “các nhà cung cấp dịch vụ xuất bản của cơ sở”, thông qua việc ánh xạ bối cảnh, vì thế xây dựng một cộng đồng sẵn sàng để chia sẻ kiến thức và cộng tác. Ngoài ra, dự án sẽ phát triển một loạt các thực hành tốt nhất, các khuyến nghị chính sách, và các hướng dẫn để giúp củng cố cộng đồng đó và thiết lập các tiêu chuẩn chất lượng dựa vào bằng chứng.

Nếu bạn có quan tâm tham gia, bạn có thể thấy tất cả các thông tin bạn cần trên website của DIAMAS, bao gồm cả một bài đăng giải thích các Nhà cung cấp Dịch vụ Xuất bản của Cơ sở là gì và vì sao họ là quan trọng cho DIAMAS. Để hỗ trợ cho những người trả lời, DIAMAS tổ chức một loạt các phiên SURVEY-A-THONS. Các phiên đó sẽ trao cho những người tham gia nhiều chi tiết hơn và hướng dẫn để hoàn thành khảo sát. Cuối cùng, bạn có thể tải về phiên bản PDF để xem trước tất cả các câu hỏi trước khi thực hiện khảo sát.

The OA Diamond and Institutional Publishing Landscape Survey has just been launched and aims to gain insights into how Institutional Publishing is organised and what challenges it currently faces. It addresses institutional publishers and institutional service providers and will remain open until 30 April. The survey is important as it can help in the development of resources, tools, policies, and strategies that will support Institutional Publishers and their associated stakeholders. So, if you’re an Institutional Publishing Services Provider (IPSP) from the European Research Area, this is your chance to have your voice heard.

The survey is conducted by DIAMAS, an EU-funded project focused on capacity-building for institutional open access publishing across Europe, of which cOAlition S is a partner. Based on the survey results, DIAMAS will create a registry of “institutional publishing service providers” through landscape mapping, thus building a community ready to share knowledge and collaborate. Furthermore, the project will develop a series of best practices, policy recommendations, and guidelines to help strengthen the community and set evidence-based quality standards.

If you are interested in participating, you can find all the information you need on the DIAMAS website, including a blog post explaining what Institutional Publishing Service Providers (IPSPs) are and why they are important for DIAMAS. To support respondents, DIAMAS is hosting a series of SURVEY-A-THONS. These sessions will give participants more details and guidance about completing the survey. Finally, you can download a PDF version to preview all the questions before taking the survey.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Năm, 13 tháng 4, 2023

Liên minh S hỗ trợ các nỗ lực để cải thiện khung bản quyền cho nghiên cứu

cOAlition S supports efforts to improve copyright framework for research

09/03/2023

Theo: https://www.coalition-s.org/coalition-s-supports-efforts-to-improve-copyright-framework-for-research/

Bài được đưa lên Internet ngày: 09/03/2023

Giữ lại bản quyền nằm trong cốt lõi của Kế hoạch S ngay từ đầu. Nguyên tắc đầu tiên của nó là các tác giả hoặc các cơ sở của họ giữ lại bản quyền cho tác phẩm của họ. Chiến lược Giữ lại Bản quyền nhằm đảm bảo rằng các tác giả giữ lại các quyền của họ và tuân thủ với các chỉ thị của các nhà cấp vốn về truy cập mở tức thì theo các giấy phép mở trong đồng thời xuất bản ở nơi họ lựa chọn.

Liên minh S chào mừng các chiến lược giữ lại các quyền khác nhau được các nhà cấp vốn và các cơ sở nghiên cứu áp dụng, cũng như các nỗ lực nhằm cải thiện pháp luật bản quyền cho nghiên cứu. Chúng bao gồm sự giới thiệu Các quyền Xuất bản Thứ cấp trong pháp luật bản quyền quốc gia, và công việc chính sách Khu vực Nghiên cứu châu Âu để xác định các rào cản để truy cập và sử dụng lại các xuất bản phẩm khoa học trong pháp luật bản quyền của Liên minh châu Âu và đề xuất các biện pháp pháp lý và không pháp lý.

Liên minh S cũng đang hỗ trợ khai phá Quyền Xuất bản Thứ cấp của Liên minh châu Âu, cải thiện hướng tới truy cập mở bền vững triệt để ở phạm vi quốc tế, ví dụ, việc cấp phép theo luật định, và các gợi ý cho các mệnh đề bắt buộc đối với các thỏa thuận xuất bản khoa học thông qua luật hợp đồng, các quyền làm lại bắt buộc, hài hòa hóa quyền sở hữu ban đầu của Liên minh châu Âu, và các chỉ thị và các ngoại lệ và giới hạn mạnh hơn cho nghiên cứu (xem https://data.europa.eu/doi/10.2777/891665 và https://zenodo.org/record/7148721).

Copyright retention has been at the core of Plan S since its inception. Its first principle is that authors or their institutions retain copyright to their work. The Rights Retention Strategy aims to ensure that authors retain their rights and comply with funders´ mandates of immediate open access under open licenses while publishing in the venue of their choice.

cOAlition S welcomes the various rights retention strategies adopted by research funders and institutions, as well as efforts to improve copyright legislation for research. These include the introduction of Secondary Publication Rights in national copyright legislation, and the European Research Area policy work to identify barriers to access to and reuse of scientific publications in EU copyright legislation and propose legislative and non-legislative measures.

cOAlition S is also supportive of exploring an EU Secondary Publication Right, advancing towards sustainable universal open access on an international scale, e.g. statutory licensing, and suggestions for mandatory clauses for scientific publishing agreements via contract law, mandatory reversion rights, EU harmonisation of first ownership, and mandatory and stronger exceptions and limitations for research (see: https://data.europa.eu/doi/10.2777/891665 and https://zenodo.org/record/7148721).

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Tư, 12 tháng 4, 2023

Quốc hội (Mỹ) giới thiệu dự luật xử lý chi phí sách giáo khoa đại học

Congress Introduces Bill to Tackle College Textbook Costs

Tuesday, March 28, 2023 News

Theo: https://sparcopen.org/news/2023/congress-introduces-bill-to-tackle-college-textbook-costs/

Bài được đưa lên Internet ngày: 28/03/2023

Pháp luật sẽ tạo ra chương trình để tiết kiệm hàng triệu USD cho sinh viên

Washington, D.C. (28/03/2023) — SPARC, một tổ chức biện hộ phi lợi nhuận làm việc để làm cho giáo dục và nghiên cứu là mở và công bằng, hôm nay đã hoan nghênh sự giới thiệu Luật Sách giáo khoa Đại học Kham được ở Quốc hội Mỹ. Dự luật này có thể giải quyết một yếu tố chính nhưng thường bị bỏ qua trong chi phí giáo dục đại học - chi phí sách giáo khoa - bằng việc thiết lập một chương trình trợ cấp để tạo lập và sử dụng các sách giáo khoa miễn phí, được cấp phép mở, đồng thời tăng cường các yêu cầu công khai giá liên bang đối với các nhà xuất bản và tổ chức sách giáo khoa. Nếu được thông qua, chương trình này có thể được xây dựng dựa vào thành công của Thí điểm Sách giáo khoa Mở đã được dự kiến sẽ tiết kiệm cho sinh viên khoảng 250 triệu đô la kể từ khi được tạo ra vào năm 2018.

“Chi phí sách giáo khoa là một rào cản bị bỏ qua để có được bằng đại học”, Nicole Allen, Giám đốc Giáo dục Mở của SPARC, nói. Các tư liệu khóa học có ý nghĩa để giúp cho các sinh viên học, nhưng rất thường thấy chi phí gây cản đường. Bằng việc hỗ trợ tạo lập và sử dụng tài nguyên giáo dục mở, dự luật này sẽ cung cấp tiết kiệm có ý nghĩa, dài hạn cho sinh viên. Chúng tôi cảm ơn Thượng nghị sỹ Durbin, Smith, King and Sinema, và Hạ nghị sỹ Neguse vì sự lãnh đạo của họ trong vấn đề quan trọng này.

Tài nguyên giáo dục mở (OER) là các tư liệu giáo dục được phân phối miễn phí với quyền hợp pháp để tự do sử dụng, chia sẻ, và xây dựng dựa vào nội dung đó.

Luật Sách giáo khoa Đại học Kham đã được thượng nghị sỹ Dick Durbin (D-IL), Angus King (I-ME), Tina Smith (D-MN), và Kyrsten Sinema (I-AZ) và hạ nghị sỹ Joe Neguse (D-CO) giới thiệu cả cho cả 2 viện của Quốc hội. Dự luật sẽ:

  • Ủy quyền một chương trình trợ cấp, tương tự với chương trình Thí điểm Sách giáo khoa Mở theo đó Quốc hội đã dành 47 triệu USD, để hỗ trợ các dự án ở các trường cao đẳng và đại học để tạo lập và mở rộng việc sử dụng các sách giáo khoa mở với ưu tiên cho các chương trình nào sẽ đạt được tiết kiệm cao nhất cho sinh viên;

  • Đảm bảo rằng bất kỳ sách giáo khoa mở hay tư liệu giáo dục nào được tạo ra bằng việc sử dụng các vốn cấp của chương trình sẽ là truy cập được miễn phí và dễ dàng tới công chúng;

  • Yêu cầu các thực thể nào nhận được vốn cấp phải hoàn thành một báo cáo về tính hiệu quả của chương trình trong việc đạt được tiết kiệm cho sinh viên;

  • Cải thiện và cập nhật các yêu cầu hiện có đối với các nhà xuất bản và các cơ sở cung cấp thông tin về chi phí sách giáo khoa, bao gồm các yêu cầu mới mở ra cho sinh viên về cách làm thế nào các công ty cung cấp các tư liệu kỹ thuật số có thể sử dụng dữ liệu sinh viên; và

  • Yêu cầu Văn phòng Kiểm toán Chính phủ báo cáo cho Quốc hội với bản cập nhật về xu thế giá thành của sách giáo khoa đại học.

Luật Sách giáo khoa Đại học Kham được đã được xem xét trong 5 kỳ Quốc hội gần đây nhất, chỉ ra sự hỗ trợ to lớn cho vấn đề chi phí sách giáo khoa và sách giáo khoa mở như là một giải pháp. Trong khi triển vọng của dự luật đã gắn liền với quy trình tái ủy quyền của Luật Giáo dục Đại học rộng lớn hơn, các nhà tài trợ đã làm việc để cung cấp các kết quả tức thì cho sinh viên bằng việc đảm bảo vốn cấp thường niên cho chương trình trợ cấp Thí điểm Sách giáo khoa Mở kể từ năm 2018. Được Bộ Giáo dục Mỹ phân bổ, Thí điểm Sách giáo khoa Mở đã cấp vốn cho 18 dự án trong vòng 5 năm qua, ước tính tiết kiệm cho sinh viên 250 triệu USD - một sự hoàn vốn đầu tư liên bang đáng kể.

“Việc giảm chi phí sách giáo khoa sẽ làm gia tăng truy cập tới giáo dục đại học ngay bây giờ”, Allen nói. “Không giống như nhiều thách thức khác chúng ta đối mặt, có một giải pháp ở đầu ngón tay của chúng ta với tài nguyên giáo dục mở. Dự luật này sẽ tăng tốc nhận thức và áp dụng các tư liệu mở để tiết kiệm hàng triệu USD cho sinh viên”.

Sử dụng tài nguyên giáo dục mở đã liên tục gia tăng, khi nhiều hơn các cơ sở cung cấp hỗ trợ. Một nghiên cứu năm 2022 của Bay View Analytics thấy rằng 67% giảng viên có vài mức nhận thức về tài nguyên giáo dục mở, và 31% các giảng viên giảng dạy các khóa học giới thiệu đã chỉ định tài nguyên giáo dục mở trong ít nhất một khóa học của họ. Cũng có bằng chứng mạnh mẽ rằng sử dụng tài nguyên giáo dục mở có thể làm gia tăng tỷ lên hoàn thành khóa học một cách đáng kể đồng thời duy trì hiệu suất học tập.

Giá thành sách giáo khoa đại học đã tăng gấp hơn 2 lần trong vòng 2 thập kỷ qua theo Chỉ số Giá Tiêu dùng, và ngân sách trung bình của sinh viên cho các sách giáo khoa và đồ dùng học tập trong một cơ sở công lập 4 năm là 1.240 USD theo College Board (Ban lãnh đạo Đại học). Các khảo sát đã thấy rằng gần 2/3 sinh viên bỏ qua việc mua các tư liệu cần thiết vì chi phí quá cao, thậm chí dù hầu hết nói họ thừa nhận làm như vậy có thể gây hại cho các điểm số của họ. Theo một báo cáo năm 2016 của U.S. PIRG, ước tính 3,15 tỷ USD trợ cấp tài chính cho sinh viên ở mức địa phương, bang hoặc liên bang được chi tiêu hàng năm vào sách giáo khoa.

###

SPARC là tổ chức tư vấn phi lợi nhuận làm việc để làm cho nghiên cứu và giáo dục là mở và công bằng theo thiết kế. Đại diện cho hơn 250 thành viên thư viện học thuật và nghiên cứu, công việc của SPARC được xây dựng dựa vào cơ sở rằng việc chia sẻ kiến thức là một quyền con người. Như một chất xúc tác cho hành động, SPARC Làm việc ở mức địa phương, quốc gia và quốc tế để thay đổi các chính sách, giáo dục và thúc đẩy các bên liên quan, và ươm tạo các dự án cải thiện thế giới nơi bất kỳ ai cũng có thể tham gia đầy đủ trong các hệ thống nghiên cứu và giáo dục. Xem thêm sparcopen.org.

Legislation Would Create Program to Save Students Millions

Washington, D.C. (March 28, 2023) — SPARC, a non-profit advocacy organization working to make education and research open and equitable, today applauded the reintroduction of the Affordable College Textbook Act in the U.S. Congress. The bill would address a key but often overlooked factor in the cost of higher education—the cost of textbooks—by establishing a grant program for the creation and use of free, openly licensed textbooks, while also strengthening federal price disclosure requirements for textbook publishers and institutions. If passed, the program would build on the success of the Open Textbook Pilot which is already projected to save students an estimated $250 million since its creation in 2018.

“Textbook costs are an overlooked barrier to getting a college degree,” said Nicole Allen, Director of Open Education for SPARC. “Course materials are meant to help students learn, but too often the expense stands in the way. By supporting the creation and use of open educational resources, this bill will deliver meaningful, long-term savings for students. We are grateful to Senators Durbin, Smith, King and Sinema, and Representative Neguse for their leadership on this important issue.

Open educational resources (OER) are educational materials that are distributed at no cost with legal permission to freely use, share, and build upon the content.

The Affordable College Textbook Act was introduced into both chambers of Congress by Senators Dick Durbin (D-IL), Angus King (I-ME), Tina Smith (D-MN), and Kyrsten Sinema (I-AZ) and Representative Joe Neguse (D-CO). The bill would:

  • Authorize a grant program, similar to the Open Textbook Pilot program for which Congress already has appropriated $47 million, to support projects at colleges and universities to create and expand the use of open textbooks with priority for those programs that will achieve the highest savings for students;

  • Ensure that any open textbooks or educational materials created using program funds will be free and easily accessible to the public;

  • Require entities who receive funds to complete a report on the effectiveness of the program in achieving savings for students;

  • Improve and update existing requirements for publishers and institutions that provide information on textbook costs, including new disclosure requirements to students on how companies providing digital materials may use student data; and

  • Require the Government Accountability Office to report to Congress with an update on the price trends of college textbooks.

The Affordable College Textbook Act has been considered in the last five Congresses, showing significant support for the issue of textbook costs and open textbooks as a solution. While the bill’s prospects have been tied to the broader Higher Education Act reauthorization process, the sponsors have worked to deliver immediate results for students by securing annual funding for the Open Textbook Pilot grant program since 2018. Distributed by the U.S. Department of Education, the Open Textbook Pilot has funded 18 projects over five years, which are projected to save students an estimated $250 million—a substantial return on federal investment.

“Reducing textbook costs will increase access to higher education right now,” said Allen. “Unlike so many other challenges we face, there is a solution at our fingertips with open educational resources. This bill will accelerate the awareness and adoption of open materials to save students millions.”

The use of open educational resources has continued to grow, as more institutions provide support. A 2022 study by Bay View Analytics found that 67% of faculty have some level of awareness of OER, and that 31% of faculty teaching introductory courses have assigned OER in at least one of their courses. There is also strong evidence that the use of OER can significantly increase course completion rates while maintaining learning performance.

College textbook prices have more than doubled in the last two decades according to the Consumer Price Index, and the average student budget for books and supplies at a four-year public institution is $1,240 according to the College Board. Surveys have found that nearly two-thirds of students skip buying required materials because the cost is too high, even though most said they recognize doing so could hurt their grades. According to a 2016 report by U.S. PIRG, an estimated $3.15 billion in local, state and federal student financial aid is spent annually on textbooks.

###

SPARC is a non-profit advocacy organization working to make research and education open and equitable by design. Representing more than 250 academic and research library members, SPARC’s work is built on the premise that sharing knowledge is a human right. As a catalyst for action, SPARC works at the local, national and international level to change policies, educate and activate stakeholders, and incubate projects that advance a world where everyone can fully participate in research and education systems. Learn more at sparcopen.org

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Ba, 11 tháng 4, 2023

Dự án thuật ngữ tôn trọng dành cho người bản địa được khởi xướng ở Canada

Respectful Terminologies Project for Indigenous People Launches in Canada

Monday, March 6, 2023 News

Theo: https://sparcopen.org/news/2023/respectful-terminologies-project-for-indigenous-people-launches-in-canada/

Bài được đưa lên Internet ngày: 06/03/2023

Những nỗ lực giúp các thư viện, kho lưu trữ và viện bảo tàng thay thế các thuật ngữ có hại bằng ngôn ngữ phù hợp liên quan đến Người bản địa đang thu hút được sự chú ý.

Ở Canada, Dự án thuật ngữ tôn trọng (Respectful Terminologies Project) gần đây đã đảm bảo cấp vốn hạt giống để bắt đầu tạo lập một nền tảng mở, trên trực tuyến các từ vựng được ưu tiên để mô tả con người, địa điểm, di sản, truyền thống, kiến thức, và văn hóa Bản địa. Mục tiêu là để thay thế ngôn ngữ không nhạy cảm về văn hóa bắt nguồn trong chủ nghĩa thực dân bằng các mô tả thích hợp hơn phản ánh các cộng đồng đa dạng.

Dự án của Liên minh Kiến thức và Ngôn ngữ Bản địa Quốc gia - NIKLA (National Indigenous Knowledge and Language Alliance) được đồng lãnh đạo bởi Stacy Allison-Cassin, một công dân của Tộc người Métis của Ontario và trợ lý giáo sư ở Đại học Dalhousieở Nova Scotia, và Camille Callison, thành viên của Tộc người Tahltan và là thủ thư Đại học ở Đại học Fraser Valley ở British Columbia.

“Là một thủ thư và người làm catalog, trước đó, tôi đã thấy bất bình với các cách thức tiêu chuẩn của việc phân loại và làm tài liệu các tư liệu văn hóa - sự bất lực để thể hiện, ví dụ, các hạng mục tới từ truyền thống nói”, Allison-Cassin nói. “Sự khó chịu này đã dẫn tới công việc qua vài năm về các cơ chế tiến hành các thực hành có tính mô tả công bằng và công tâm hơn, và đặc biệt xem xét các cộng đồng Bản địa”.

Stacy Allison-Cassin

Việc chuyển đổi các thuật ngữ Bản địa từng là sự say mê dài hạn đối với Callison, người nói dự án này là một phần của sáng kiến bao quát.

“Nhiều người đang làm việc về điều này đồng thời khắp đất nước”, Callison nói. “Một phần trọng tâm của chúng tôi là không làm việc trong môi trường khép kín nữa, mà tạo ra một nỗ lực phối hợp chuyên dành để đảm bảo rằng điều này hướng tới tương lai”.

Dự án này sẽ thu hút tư vấn mở rộng với các cộng đồng Bản địa khác nhau, điều ở Canada bao gồm 3 nhóm chính: First Nations, Inuit, và người Métis. Ý tưởng là để xây dựng các mối quan hệ và công việc trong cộng tác để khai phá ngôn ngữ có tính mô tả nhiều hơn và thích hợp hơn.

Ví dụ, “người Bản địa - Bắc Mỹ” được ưu tiên hơn so với tiêu đề các chủ đề của thư viện có lỗi và đã lỗi thời về “Người da đỏ của Bắc Mỹ”. Các khái niệm có vấn đề khác bao gồm “Chuyện thần thoại của người da đỏ” hoặc “dân gian” (folklore) để sáng tạo các câu chuyện và các tham chiếu tới các thuật ngữ có hại cho phụ nữ Bản địa. Các thuật ngữ cho các Dân tộc là kết quả của viện đổi tên thuộc địa hoặc sử dụng sai khác cần phải được thay thế bằng các thuật ngữ các Tộc người gọi bản thân họ như một phần của thực hành hỗ trợ cho quyền tự quyết của người Bản địa.

Các cán bộ thư viện sử dụng các danh sách các thuật ngữ được phê chuẩn để chỉ đối tượng hoặc chủ đề cuốn sách xác định cách để cuốn sách đó có thể được tìm thấy trong một tìm kiếm ở thư viện. Thuật ngữ thường phản ánh các thành kiến về chủng tộc và văn hóa của những người đã tạo ra hệ thống thông tin đó. Nhiều thủ thư thừa nhận các thuật ngữ đó có thể ảnh hưởng tới khả năng tiếp cận và đại diện, cũng như gây tổn thương cho các nhóm bên ngoài quan điểm chi phối đó.

Camille Callison

Trong nỗ lực thay đổi các thực hành đố từ đầu, dự án cũng sẽ khai phá các nguyên tắc tôn trọng trong môi trường đa ngôn ngữ. Allison-Cassin nói cần có sự hỗ trợ cho quy trình công việc của cộng đồng và xem xét tính công bằng từ góc độ tiếp cận tài liệu.

Dù nằm ở Canada, các kết quả sẽ là hữu ích ở nước Mỹ và bất kỳ nơi nào vì ngành ký ức văn hóa giải quyết các vấn đề đó. Gần đây, Thư viện Quốc hội đã công bố một dự án làm lại các thuật ngữ tham chiếu tới Người Bản địa.

Vốn cấp hạt giống này sẽ cho phép thuê người đứng đầu dự án chiến lược và khả năng tập hợp ban cố vấn Bản địa, một nhóm cố vấn kỹ thuật trong vài phiên được tạo thuận lợi cho việc lập kế hoạch và phản hồi về những gì được kỳ vọng sẽ được phát triển cho một dự án dài 6 năm.

Sau giai đoạn gây vốn ban đầu này, kế hoạch là chuyển sang phát triển nền tảng và sau đó sang một mô hình bền vững.

Dự án bắt đầu với 400.000 đô la Canada hỗ trợ ban đầu từ vài tổ chức: Thư viện và Kho lưu trữ Canada (LAC), Mạng Thông tin Di sản Canada (CHIN), Hiệp hội Thư viện Nghiên cứu Canada (CARL), Hội đồng Thư viện Đô thị Canada (CULC), Mạng Tri thức Nghiên cứu Canada (CKRN), Lưu trữ Internet Canada và OCLC. Khi công việc tiếp tục, NIKLA đang tìm kiếm những đóng góp và cộng tác bổ sung. Để biết thêm hoặc hỗ trợ sáng kiến này, hãy tới trang của dự án của NIKLA ở đây.

“Dự án có trọng tâm nhằm vào các mối quan hệ, tôn trọng, tôn kính, trách nhiệm, và sự tôn kính cho mọi chúng sinh”, Callison nói. “Chúng tôi hy vọng mang thay đổi có tính biến đổi tới các thực hành có tính mô tả bằng cách tập trung vào những cách tồn tại và làm việc - mang lại sự thay đổi cấu trúc thực chất và lâu dài cũng tập trung vào các thế hệ tương lai”.

Efforts to help libraries, archives, and museums replace harmful terms with appropriate language in reference to Indigenous People are gaining traction.

In Canada, the Respectful Terminologies Project recently secured seed funding to begin creating an open, online platform of preferred vocabulary to describe Indigenous people, places, heritage, traditions, knowledge, and culture. The aim is to replace culturally insensitive language rooted in colonialism with more appropriate descriptions that reflect the diverse communities.

The project of the National Indigenous Knowledge and Language Alliance (NIKLA) is co-lead by Stacy Allison-Cassin, a citizen of the Métis Nation of Ontario and assistant professor at Dalhousie University in Nova Scotia, and Camille Callison, member of the Tahltan Nation and university librarian at the University of the Fraser Valley in British Columbia.

“As a librarian and cataloger, early on, I became frustrated with the standard ways of classifying and documenting cultural materials — the inability to express, for example, items that come from oral tradition,” Allison-Cassin said. “It was this frustration that has led to work over several years on mechanisms to make descriptive practices more equitable and just, and specifically looking at Indigenous communities.”

Transforming Indigenous terminologies has been a long-time passion for Callison, who says this project is one part of an overarching initiative.

“Many people are working on this simultaneously across the country,” Callison said. “Part of our focus is to not work in silos anymore, but to create a concerted effort that is dedicated to ensuring that this moves forward into the future.”

The project will involve extensive consultation with the various Indigenous communities, which in Canada includes three main groups: First Nations, Inuit, and Métis people. The idea is to build relationships and work in collaboration to explore language that is more descriptive and appropriate. 

For instance, “Indigenous peoples–North America” is preferred to the outdated and erroneous library subject heading of “Indians of North America.” Other problematic terms include “Indian mythology” or “folklore” for creation stories and references to harmful terms that objectify Indigenous women. Terms for Nations that are the result of colonial renaming or other misuse need to be replaced with terms Nations call themselves as part of a practice that supports Indigenous self-determination.

Library workers use lists of approved terms to indicate the subject or topic of the book that determine how the book can be found in a library search.  Terminology often reflects racial and cultural biases of those who created the information system. Many librarians acknowledge these terms can affect accessibility and representation, as well as perpetuate trauma to groups outside of that dominant perspective.



In attempting to change these practices from the beginning, the project will also explore respectful principles in a multilingual environment. There needs to be support for community workflows and consideration of equity from the perspective of access to materials, Allison-Cassin said.

Although based in Canada, the results will be useful in the United States and elsewhere as cultural memory sectors address these issues. Recently, the Library of Congress announced a project to revise terms that refer to Indigenous Peoples.

The seed funding will allow the hiring of a strategic project lead and the ability to bring together an Indigenous advisory circle, a technical advisory group in several facilitated sessions for planning and feedback in what is expected to be up to a six-year project.

After this initial fundraising stage, the plan is to move to platform development and then a sustainable model.

The project begins with nearly $400,000 Canadian dollars in initial support from several organizations: Library and Archives Canada (LAC), the Canadian Heritage Information Network (CHIN), the Canadian Association of Research Libraries (CARL), the Canadian Urban Library Council (CULC), the Canadian Research Knowledge Network (CKRN), the Internet Archive Canada and OCLC. As the work continues, NIKLA is seeking additional contributions and collaborations. To learn more or support the initiative, go to the project page of the NIKLA here.

“The project is centered on relationships, respect, relevance, responsibility, and a reverence for all beings,” Callison said. “We hopeto bring transformative change to descriptive practices by centering these ways of being and working — bringing substantive and lasting structural change that is also focused on future generations.”

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Hai, 10 tháng 4, 2023

‘Chi phí của Truy cập Mở và Truy cập Đóng: Sử dụng Kết quả Nghiên cứu của Phần Lan như một ví dụ’ - bản dịch sang tiếng Việt


Là tài liệu của các tác giả Jyrki Ilva, Markku Antero Laitinen, và Jarmo Saarti, xuất bản trên LIBER QUARTERLY, Tạp chí của Hiệp hội các Thư viện Nghiên cứu châu Âu, Tập 26, No.1 (2016) | e-ISSN: 2213-056X, giấy phép CC BY 4.0 Quốc tế; DOI: 10.18352/lq.10137.

Mục tiêu của tài liệu này “là để đánh giá các công cụ và dữ liệu thống kê mà các thư viện của Phần Lan hiện có để so sánh các chi phí có liên quan tới các chế độ phổ biến khác nhau các xuất bản phẩm khoa học.”

Tự do tải về bản dịch sang tiếng Việt có 18 trang tại địa chỉ: https://www.dropbox.com/s/1zlzv6amjrdj6d7/The-Costs-of-Open-and-Closed-Access_Vi-03042023.pdf?dl=0

Xem thêm:

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Chủ Nhật, 9 tháng 4, 2023

Sách Punctum giúp xây dựng hệ thống hợp lý hóa để lưu trữ sách chuyên khảo truy cập mở

Punctum Books Helps Build Streamlined System for Archiving Open Access Monographs

Wednesday, February 22, 2023 News

Theo: https://sparcopen.org/news/2023/punctum-books-helps-build-streamlined-system-for-archiving-open-access-monographs/

Bài được đưa lên Internet ngày: 22/02/2023


Kể từ khi nó được hình thành vào năm 2011, các sách punctum đã từng là một nhà xuất bản truy cập mở - OA (Open Access) học thuật và xếp hàng đợi, cam kết định hình lại cách thức việc sản xuất kiến thức được chia sẻ trong và ngoài giới hàn lâm.

Bây giờ, nó cũng là tay chơi chính trong phát triển công nghệ để làm cho dễ dàng hơn cho các nhà xuất bản để lưu trữ các sách chuyên khảo truy cập mở.

Ý tưởng đằng sau phong trào truy cập mở là nghiên cứu học thuật là hàng hóa công cộng nên được làm cho sẵn sàng cho bất kỳ ai nhằm loại bỏ vài rào cản công nghệ và tài chính để nghiên cứu và đẩy nhanh giáo dục và nghiên cứu khắp thế giới. Các sách chuyên khảo truy cập mở là các xuất bản phẩm học thuật dạng dài được phát hành trong phạm vi công cộng theo một giấy phép Creative Commons hoặc tương tự, cho phép các độc giả truy cập tự do không mất tiền tới chúng. Các tác giả của các xuất bản phẩm truy cập mở giữ lại quyền đối với tác phẩm của họ.

“Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng kiến thức được nhà nước cấp vốn nên là sẵn sàng công khai”, Vincent W.J. van Gerven Oei, đồng giám đốc của nhà xuất bản không vì lợi nhuận cùng với Eileen A. Fradenburg Joy, nói. “Đây là một cam kết về ý thức hệ - và, đối với chúng tôi, điều này từng là kim chỉ nam trong tất cả công việc xuất bản của chúng tôi”.

Gần đây, punctum đã xuất bản toàn bộ danh mục của nó với gần 400 cuốn sách tới bộ sưu tập trên trực tuyến của Internet Archive. Nó bao gồm các cuốn sách về các nghiên cứu xếp hàng đợi, các nghiên cứu về phim ảnh và đa phương tiện, các nghiên cứu Anthropocene, công việc và các tiêu đề phục hồi làm việc với thời trung cổ.

Hợp lý hóa việc xuất bản truy cập mở

Nhà xuất bản đã không chỉ làm cho các hạng mục của mình sẵn sàng tự do không mất tiền, nó cũng từng là một phần của nỗ lực phát triển một hệ thống quản lý và phổ biến siêu dữ liệu mở - được biết đến như là Thoth – để khuyến khích các nhà xuất bản truy cập mở khác làm tương tự.

Hệ thống ký gửi được tự động hóa đó đã được xây dựng như một phần của dự án Hạ tầng Xuất bản Mở Sách chuyên khảo do Cộng đồng dẫn dắt (COPIM), một quan hệ đối tác quốc tế của các nhà nghiên cứu, các trường đại học, các thủ thư, các nhà xuất bản sách và các nhà cung cấp hạ tầng truy cập mở. Nền tảng nguồn mở, được Arcadia và Research England cấp vốn, được thiết kế để hợp lý hóa việc chia sẻ sách truy cập mở.

 

Vincent W.J. van Gerven Oei, đồng giám đốc, sách punctum

“Chúng tôi đã muốn làm cho việc quản lý siêu dữ liệu thuận tiện hơn, đặc biệt cho các nhà xuất bản mức độ nhỏ”, Van Gerven Oei nói. “Các hệ thống đó đưa các xuất bản phẩm kỹ thuật số vào thế giới là rất mù mờ và khó điều hướng. Chúng tôi đã phát triển một công cụ làm cho mọi điều dễ dàng hơn. Chúng tôi hy vọng rằng bằng việc chào dịch vụ này khả năng khám phá các sách truy cập mở sẽ tốt hơn nhiều”.

Cùng với punctum, các nhà xuất bản truy cập mở khác do giới học thuật dẫn dắt như Open Book Publishers (Nhà xuất bản Sách Mở) đang sử dụng Thoth để quản lý siêu dữ liệu hàng ngày của họ. Van Gerven Oei nói sẽ không bao giờ có một giải pháp duy nhất nào cho thách thức phân phối đối với các nhà xuất bản mở nhỏ, nhưng anh ấy hy vọng nỗ lực này sẽ chuyển hướng lưu lượng truy cập tới Kho lưu trữ.

“Internet Archive, như là một kho trung tâm không chỉ cho các xuất bản phẩm mà còn cho toàn bộ lịch sử của Internet, là quan trọng sống còn”, Van Gerven Oei nói. “Tôi hạnh phúc rằng Internet Archive là một trong những kho đầu tiên được kết nối tới công việc với Thoth của chúng tôi”.

Ngoài ra, punctum đang làm việc với các thư viện khác để phát triển hạ tầng mở do cộng đồng sở hữu để chào một lựa chọn thay thế cho các hạ tầng xuất bản thương mại.

[Xem bài đăng trên blog COPIM gần đây về kinh nghiệm và việc lưu trữ được tự động ở Internet Archive].

“Chúng tôi coi các thư viện là đồng minh của mình trong cuộc đấu tranh vì kiến thức mở”, Van Gerven Oei nói. “Kiến thức là hàng hóa công cộng hoàn toàn không nên là doanh nghiệp tư nhân”.

Quan hệ đối tác Thư viện - Nhà xuất bản

Các nhà sáng lập punctum tin tưởng nhà xuất bản này có bổn phận đạo đức phải cung cấp các tư liệu của nó tự do không mất tiền và cho phép các tác giả chia sẻ, pha trộn, và sử dụng lại.

Được kết hợp và có trụ sở ở Santa Barbara, California, punctum có quan hệ đối tác với Thư viện Đại học California, Santa Barbara (UCSB).

Cùng nhau, họ đã tiến hành một dự án thí điểm 2 năm từ 2018-2020 để kiểm tra mô hình xuất bản sách truy cập mở không có phí cho khoa học xã hội và nhân văn.

“Mục tiêu từng là để phát triển các thực hành, các giao thức và hạ tầng tốt nhất, kỹ thuật và khác, xung quanh danh mục kỹ thuật số của punctum, và tạo ra một Chương trình Thành viên Thư viện”, Lidia Uziel, thủ thư Đại học về tài nguyên nghiên cứu và truyền thông học thuật ở Thư viện UCSB, nói. Mục đích từng là để hỗ trợ cho các hoạt động của punctum trong khi cải thiện lợi ích của thư viện trong việc xuất bản sách Truy cập Mở không phí.

“Đây từng là sự cộng tác tự nhiên cho thư viện”, Uziel nói. “Đại học California, Santa Barbara cam kết mở ra sự uyên thâm được các nhà nghiên cứu UCSB tạo ra sẵn sàng tự do không mất tiền cho cộng đồng học thuật toàn cầu. Việc tạo ra hàng hóa theo cam kết này đòi hỏi đầu tư thời gian, nỗ lực, và tiền bạc hướng tới việc chuyển đổi hệ thống xuất bản học thuật rất đóng hiện hành cho cả các tạp chí và sách”.

Nhiều thành viên giảng viên xuất bản với punctum, vì các giá trị được chia sẻ. Cộng đồng UCSB và punctum đều hồ hởi cam kết với sứ mệnh của thư viện nghiên cứu nhà nước và với xuất bản và khoa học mở bền vững về kinh tế, do cộng đồng dẫn dắt và do cộng đồng sở hữu. Dự án này là cơ hội cho cộng đồng thư viện, các sinh viên, và các giảng viên để học về xuất bản truy cập mở thông qua góc nhìn của dự án thí điểm và quan hệ đối tác với punctum.

Quan hệ đối tác là đôi bên cùng có lợi, khi nó cũng là cơ hội cho punctum để mở rộng mạng lưới phân phối của nó.

“Quan hệ đối tác với UCSB từng là phao cứu sinh”, Van Gerven Oei nói. “Để đưa các cuốn sách vào thế giới - từ nhà xuất bản tới các độc giả - là không dễ dàng. Thư viện UCSB đã giúp chúng tôi hiểu bức tranh, tìm kiếm các liên minh, và để cho các bản ghi siêu dữ liệu được định hình. Đổi lại, chúng tôi đã cung cấp cho các sinh viên và giảng viên kiến thức về xuất bản truy cập mở”.

Một trong những kết quả đầu ra của dự án thí điểm là việc tạo ra Chương trình Hỗ trợ Thành viên Thư viện của punctum. Nó bây giờ làm việc với các thư viện khác khắp trên thế giới về xuất bản truy cập mở.

“Các cộng đồng thư viện và học thuật từ lâu đã bênh vực cho truy cập không hạn chế tới tư liệu học thuật. Phong trào khoa học mở như tổng thể đang giành được xung lượng, không chỉ ở nước Mỹ, mà còn trên trường quốc tế”, Uziel nói. “Xuất bản truy cập mở sẽ tiếp tục phát triển nhờ việc triển khai các chính sách truy cập mở bởi các nhà cấp vốn và các cơ sở và phát triển các mô hình xuất bản mới đổi mới sáng tạo và các nền tảng nguồn mở tạo thuận lợi cho việc xuất bản nội dung truy cập mở với các chi phí được giảm thiểu. Các tổ chức thư viện quốc gia và quốc tế đang thông qua các chính sách và các sáng kiến truy cập mở, và việc xuất bản truy cập mở đang ngày càng được tích hợp vào các hoạt động tiêu chuẩn của thư viện.”

Con đường phía trước

Kinh nghiệm về cách để phổ biến các cuốn sách kỹ thuật số bẩm sinh đang diễn ra khắp tất cả các ngành xuất bản, với các nỗ lực như các cuốn sách của punctum giúp tạo ra sự thay đổi có hệ thống khắp một ngành mà về lịch sử đã ưu tiên cho việc thương mại hơn là truy cập, theo Maria Bustillos, biên tập viên của nhà xuất bản The Brick House.

“Những người nghĩ tự do tất cả có liên quan trong trong cùng một dự án xây dựng văn hóa dân chủ, bình đẳng, dù họ là các thủ thư, nhân viên hàn lâm, các độc giả, sinh viên, nhà báo, nghệ sỹ hay các tác giả”, cô nói. “Tất cả chúng ta càng sớm hợp lực để mở rộng và bảo vệ những điều chung toàn cầu bao nhiêu, thế giới của chúng ta sẽ càng tốt hơn bấy nhiêu”.

Van Gerven Oei nói ông lạc quan về tương lai của truy cập mở, nhưng có các nhu cầu về thiện chí chính sách và chính trị để hỗ trợ kiến thức như là hàng hóa công cộng. Trong khi chờ đợi, ông thấy tiềm năng trong việc cung cấp truy cập trên trực tuyến tới các sách chuyên khảo truy cập mở.

“Chúng tôi có sự hiểu biết sâu sắc và tình yêu đối với tất cả các dạng kho lưu trữ”, Van Gerven Oei nói. “Từ thời điểm Internet Archive tồn tại, chúng tôi đã là những người hâm mộ lớn của sự dẫn dắt và ủng hộ doanh nghiệp đó tất cả mọi điều của nó. Chúng tôi rất hạnh phúc đóng góp thậm chí nhiều dữ liệu hơn và trở thành nguồn sống cho các nhà lưu trữ trong tương lai”.

Đăng chéo với Internet Archive.

Since its founding in 2011, punctum books has been an independent, scholar- and queer-led open access (OA) press committed to reshaping the way knowledge production is shared in academia and beyond.

Now, it is also a key player in the development of technology that’s making it easier for publishers to archive open-access monographs. 

The idea behind the open access movement is that scholarly research is a public good that should be made available to everyone in order to remove some of the technological and financial barriers to research and to accelerate education and research across the planet. Open access monographs are long-form scholarly publications released in the public domain under a Creative Commons or comparable license, which allows readers to freely access them without paywall. Authors of open access publications retain the copyright to their work.

“We strongly believe that publicly funded knowledge should be publicly available,” said Vincent W.J. van Gerven Oei, co-director of the non-profit publisher, along with Eileen A. Fradenburg Joy. “This is an ideological commitment — and, for us, this has been a guiding light in all our publishing work.” 

Recently, punctum published its entire catalogue of close to 400 books to the Internet Archive’s online collection. It includes books about queer studies, film and media studies, Anthropocene studies, recuperative work and titles dealing with the Medieval period. 

Streamlining open access publishing

Not only did the publisher make its items freely available, it was also part of an effort to develop an open metadata management and dissemination system – known as Thoth – to encourage other open access publishers to do the same.

The automated deposit system was built as part of the Community-led Open Publication Infrastructures for Monographs (COPIM) project, an international partnership of researchers, universities, librarians, open access book publishers and infrastructure providers. The open source platform, funded by Arcadia and Research England, is designed to streamline the sharing of open access books.

Vincent W.J. van Gerven Oei, co- director, punctum books

“We wanted to make the management of metadata more convenient, especially for small-scale publishers,” Van Gerven Oei said. “The systems to get digital publications into the world are very opaque and difficult to navigate. We developed a tool that makes everything easier. We hope that by offering this service the discoverability of open access books will be much better.”

Along with punctum, other scholar-led, open access publishers such as Open Book Publishers are using Thoth for their daily metadata management. Van Gerven Oei said there is never going to be one single solution to the distribution challenge for small open publishers, but he hopes this effort will redirect traffic to the Archive.

“The Internet Archive, as a central repository not only for publications but for the entire history of the internet, is of vital importance,” Van Gerven Oei said. “I am happy that the Internet Archive is one of the first repositories connected to our work with Thoth.”

In addition, punctum is working with other libraries to develop open community-owned infrastructure to offer an alternative to commercial publishing infrastructures.

[See recent COPIM blog post about the experimentation with automated archiving at Internet Archive.]

“We see libraries as our allies in our fight for open knowledge,” Van Gerven Oei said. “Knowledge is a public good that should not be a private enterprise at all.”

The Library-Publisher partnership

The founders of punctum believe the press has a moral obligation to provide its materials for free and allow authors to share, remix, and reuse. 

Incorporated and based in Santa Barbara, California, punctum has a partnership with the University of California, Santa Barbara (UCSB) Library. 

Together, they conducted a two-year pilot project from 2018-2020 to test a no-fees open access book publishing model for the humanities and social sciences. 

“The goal was to develop best practices protocols and infrastructure, technical and otherwise, around punctum’s digital catalog, and create a Library Membership Program,” said Lidia Uziel, associate university librarian for research resources and scholarly communication at UCSB Library. The objective was to support punctum’s operations while advancing the library’s interest in no-fee OA book publishing.  

“It was a natural collaboration for the library,” said Uziel. “The University of California, Santa Barbara is very committed to opening up scholarship created by UCSB researchers to be freely available to the scholarly community globally. Making good on this commitment requires the investment of time, effort, and money toward transforming the current, very closed, scholarly publishing system for both journals and books.”

Many faculty members publish with punctum, because of shared values. UCSB community and punctum are both passionately committed to the mission of the public research library and to scholar-led, community-owned, and economically sustainable open science and publishing. The project was an opportunity for the library community, students, and faculty to learn about open access publishing through the lens of the pilot project and the partnership with punctum.

The relationship was mutually beneficial, as it was also a chance for punctum to broaden its distribution network.

“The partnership with UCSB has been a lifesaver,” Van Gerven Oei said. ”To get books out into the world – from publisher to readers – it’s not easy. UCSB Library helped us in understanding the landscape, finding allies, and getting metadata records in shape. In turn, we have provided students and faculty with knowledge of OA publishing.”

One of the outcomes of the pilot was the creation of punctum’s Supporting Library Membership Program.  It now works with other libraries around the world on open access publishing.

“The library and scholarly communities have long advocated for free and unrestricted access to scholarly literature. The open science movement as a whole is gaining momentum, not only in the U.S., but also internationally,” Uziel said. “Open access publishing will continue to grow thanks to the implementation of OA policies by funders and institutions and the development of new innovative publishing models and open source platforms that facilitate the publication of OA content at a reduced cost. National and International Library Organizations are endorsing the OA policies and initiatives, and open access publishing is increasingly integrated into the standard library operations.”

The road ahead

Experimentation on how to disseminate born-digital books is happening across all sectors of publishing, with efforts like punctum books helping make systemic change across a field that has historically prioritized commerce over access, according to Maria Bustillos, editor of The Brick House.

“Free-thinking people are all involved in the same democratic, egalitarian project of building culture, whether they are librarians, academics, readers, students, journalists, artists or authors,” she said. “The sooner we all join forces to expand and protect the global commons, the better our world will be.”

Van Gerven Oei said he’s optimistic about the future of open access, but there needs to be policy and political will to support knowledge as a public good. In the meantime, he sees potential in providing online access to open access monographs.

“We have a deep understanding and love for all the forms of archives,” Van Gerven Oei said. “From the moment that the Internet Archive existed, we have been great fans of its omnivorous drive and applaud the enterprise. We are very happy to contribute even more data and become sustenance for future archivists.”

Crosspost with Internet Archive.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com