Chủ Nhật, 29 tháng 12, 2024

Lễ công bố công khai Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu và dự án ALMASI

Public launch of the European Diamond Capacity Hub and the ALMASI Project

29/10/2024

Theo: https://www.coalition-s.org/public-launch-of-the-european-diamond-capacity-hub-and-the-almasi-project/

Bài được đưa lên Internet ngày: 29/10/2024

Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu - EDCH (European Diamond Capacity Hub) sẽ tổ chức buổi lễ thành lập công khai vào ngày 15/01/2025 ở Madrid, Tây Ban Nha. Sự kiện này sẽ được Quỹ Khoa học và Công nghệ Tây Ban Nha - FECYT (Spanish Foundation for Science and Technology) tổ chức, và sự kiện sẽ diễn ra tại Bảo tàng Quốc gia về Khoa học và Công nghệ (MUNCYT). Tại sự kiện này, các tính năng chính của EDCH sẽ được trình bày cùng với một loạt các cơ hội để tích cực tham gia và cộng tác.

Về Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu

EDCH có mục tiêu để củng cố cộng đồng Truy cập Mở Kim cương ở châu Âu bằng việc hỗ trợ cho các trung tâm năng lực của cơ sở, quốc gia và ngành của châu Âu và các nhà xuất bản Kim cương và các nhà cung cấp dịch vụ trong sứ mệnh của họ về xuất bản học thuật Truy cập Mở Kim cương. EDCH sẽ cung cấp cho các bên liên quan Kim cương đó các mô đun đào tạo về cộng tác, tính bền vững, các công cụ kỹ thuật, và các dịch vụ phạm vi rộng. EDCH vì thế sẽ đáp ứng nhu cầu xây dựng năng lực trong cộng đồng Truy cập Mở Kim cương đã được nêu trong Kế hoạch Hành động về Truy cập Mở Kim cương.

EDCH có vị trí ngang hàng với các trung tâm năng lực Truy cập Mở Kim cương khu vực khác trên toàn thế giới, tương tự như Redalyc–Amelica hoặc AJOL, và hy vọng truyền cảm hứng cho các khu vực khác để hỗ trợ cho ý tưởng về một Khung Truy cập Mở Kim cương toàn cầu mà UNESCO hiện đang khám phá thông qua một quy trình tham vấn.

Đã có sự gia tăng đáng kể trong hỗ trợ chính sách cho Truy cập Mở Kim cương. Kết luận của Hội đồng của Liên minh châu Âu tháng 5/2023 phản ánh sự đồng thuận giữa các quốc gia thành viên Liên minh châu Âu hướng tới ‘việc xuất bản học thuật chất lượng cao, minh bạch, mở, đáng tin cậy, và công bằng’, trong khi Kết luận của Hội đồng vào tháng 6/2022 đã kết nối khoa học mở với cải cách đánh giá nghiên cứu. Khuyến nghị Khoa học Mở của UNESCO tháng 11/2021 phản ánh sự đồng thuận tương tự ở mức toàn cầu.

Các thành phần ban đầu của EDCH đã được phát triển trong các khung CRAFT-OA và các dự án DIAMAS được Ủy ban châu Âu cấp vốn. EDCH đã nhận được hỗ trợ tài chính ban đầu từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc gia Pháp (ANR) và CNRS.

Bằng việc thành lập EDCH, OPERAS tiếp tục sứ mệnh của mình để thúc đẩy truyền thông học thuật mở và các mô hình xuất bản công bằng khắp Khu vực Nghiên cứu châu Âu, thúc đẩy các nỗ lực để biến Khoa học Mở thành hiện thực.

Về dự án ALMASI

EDCH sẽ được khởi xướng kết hợp với một sự kiện công khai vào ngày 14/01/2025 công bố dự án Căn chỉnh và Tương hỗ các dịch vụ xuất bản truy cập mở phi lợi nhuận trên phạm vi quốc tế - ALMASI (Aligning and Mutualizing Nonprofit Open Access Publishing Services Internationally) do Liên minh châu Âu cấp vốn. Dự án ALMASI tìm cách phát triển một hệ sinh thái truyền thông học thuật phi lợi nhuận, chất lượng cao, và bền vững trải rộng 3 khu vực: châu Phi, châu Âu, và Mỹ Latin. Sáng kiến dài 3 năm này, bắt đầu vào tháng 1/2025, thu hút 15 đối tác từ 3 châu lục, sẽ làm việc hướng đến:

  • Hiểu toàn cảnh hiện hành của xuất bản Truy cập Mở phi lợi nhuận ở 3 khu vực.

  • Đồng thiết kế và điều chỉnh các biện pháp cho các tiêu chuẩn chất lượng, tài nguyên học tập, và phát triển chính sách của cơ sở và quốc gia.

Dự án ALMASE được chương trình nghiên cứu và đổi mới Horizon Europe của Liên minh châu Âu cấp vốn theo hợp đồng trợ cấp Số 101188192. Để có thêm thông tin về dự án, xem: https://cordis.europa.eu/project/id/101188192

Chương trình và đăng ký sự kiện

Chương trình chi tiết của sự kiện thành lập cho cả dự án ALMASI và Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu (EDCH) là có ở đây: Lễ thành lập công khai Dự án ALMASI do Liên minh châu Âu cấp vốn và Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu - OPERAS. Sự kiện sẽ được tổ chức bằng tiếng Anh.

Các sự kiện đó là mở rộng rãi cho các đối tượng, bao gồm các nhà hoạch định chính sách, các nhà xuất bản học thuật, các ban biên tập, các nhà cung cấp dịch vụ, các thủ thư, các thành viên cộng đồng nghiên cứu, và bất kỳ ai có quan tâm về Truy cập Mở Kim cương. Trong khi tham dự là theo cá nhân, các phần giới thiệu từng ngày sẽ được phát luồng trực tiếp trên YouTube.

Đăng ký vẫn là mở cho tới ngày 12/12/2024, với các lựa chọn tham dự một hoặc cả hai sự kiện khởi xướng thành lập, thông qua mẫu biểu này. Đăng kỳ tham dự là miễn phí.

Liên hệ

------------------

Nguồn:

The European Diamond Capacity Hub (EDCH) will hold its public launch on 15 January 2025 in Madrid, Spain. The event will be hosted by the Spanish Foundation for Science and Technology (FECYT), and it will take place at the Museo Nacional de Ciencia y Tecnología (MUNCYT). At the event, key features of the EDCH will be presented, along with a range of opportunities for active participation and collaboration.

About the European Diamond Capacity Hub

The EDCH aims to strengthen the Diamond OA community in Europe by supporting European institutional, national and disciplinary capacity centres and Diamond publishers and service providers in their mission of Diamond OA scholarly publishing. The EDCH will provide these Diamond stakeholders with coordination, sustainability, training modules, technical tools, and services at scale. The EDCH thus answers the need for capacity building in the Diamond OA community that was expressed in the Action Plan for Diamond Open Access.

The EDCH takes its place alongside other regional Diamond OA capacity hubs worldwide, like Redalyc–Amelica or AJOL, and hopes to inspire other regions to support the idea of a global framework for  Diamond OA that UNESCO is currently exploring through a consultation process. 

There has been a marked increase in political support for Diamond Open Access. The Council of the European Union Conclusions of May 2023 reflect a consensus between EU Member States to move towards ‘high-quality, transparent, open, trustworthy, and equitable scholarly publishing’, while the Council Conclusions of June 2022 connected open science with research assessment reform. The UNESCO Recommendation on Open Science of November 2021 reflects a similar consensus at the global level.

The initial components of the EDCH were developed within the frameworks of the EC-funded CRAFT-OA and the DIAMAS projects. The EDCH has received initial financial support from the French National Research Agency (ANR) and the CNRS.

By hosting the EDCH, OPERAS continues its mission to promote open scholarly communication and equitable publishing models across the European Research Area, advancing efforts to make Open Science a reality.

About the ALMASI project

The EDCH will be launched in conjunction with a public event on 14 January 2025 announcing the EU-funded ALMASI project (Aligning and Mutualizing Nonprofit Open Access Publishing Services Internationally). The ALMASI project seeks to develop a nonprofit, high-quality, and sustainable scholarly communication ecosystem spanning three regions: Africa, Europe, and Latin America. This three-year initiative, starting in January 2025, involving 15 partners from across three continents, will work towards:

  • Understanding the current landscape of nonprofit OA publishing in the three regions.

  • Co-designing and aligning measures for quality standards, training resources, and institutional and national policy development.

The ALMASI project is funded by the European Union’s Horizon Europe research and innovation programme under grant agreement No 101188192. More about the project: https://cordis.europa.eu/project/id/101188192

Event programme & registration

The detailed programme of the launch event for both the ALMASI project and the European Diamond Capacity Hub (EDCH) is available here: Public Launch of the ALMASI EU funded Project and the European Diamond Capacity Hub – OPERAS. The event will be held in English.

The events are open to a broad audience, including decision makers, academic publishers, editors, service providers, librarians, research community members, and anyone interested in Diamond Open Access. While attendance is in-person, introductory parts of each day will be streamed live on YouTube.

Registration remains open until 12 December 2024, with options to attend either one or both launch events, via this form. There is no registration fee for attendance.

Contacts

------------------

Sources:

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Năm, 26 tháng 12, 2024

Các bài báo trước in được rà soát lại ngang hàng và mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển

Peer-reviewed preprints and the Publish-Review-Curate model

28/10/2024

Theo: https://www.coalition-s.org/blog/peer-reviewed-preprints-and-the-publish-review-curate-model/

Bài được đưa lên Internet ngày: 28/10/2024

Mô hình xuất bản khoa học truyền thống, được đặc trưng bởi các quyết định biên tập mang tính kiểm soát, đã bị chỉ trích ngày càng nhiều. Những người phản đối viện lý rằng mô hình này là quá chậm, mù mờ, không công bằng, thiếu trình độ, bị áp đảobởi một nhóm nhỏ các cá nhân, không hiệu quả, và thậm chí lỗi thời. Để đáp lại các chỉ trích đó, hai lựa chọn thay thế đã giành được thu hút được sự chú ý: các bài viết trước in được rà soát lại ngang hàng và mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển - PRC (Publish-Review-Curate) (Stern & O’Shea, 2019 và Liverpool, 2023). Cả hai mô hình chia sẻ hai bước chung:

Bước 1: Các tác giả quyết định khi nào để các bài báo của họ sẵn sàng công khai bằng việc ký gửi chúng như các bài báo trước in (preprint) lên các máy chủ preprint hoặc các kho lưu trữ mở của cơ sở.

Bước 2: Các bài báo trước in (preprint) sau đó chính thức được rà soát lại bằng các dịch vụ chuyên dụng (chẳng hạn như Review Commons, PREreview, Peer Community In (PCI), v.v.), và các bản rà soát lại được làm cho truy cập được công khai.

Mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển (PRC) bao gồm một bước bổ sung: giám tuyển. Ở phần sau đây, chúng tôi sẽ hiểu giám tuyển các bài báo như là một quy trình lựa chọn dẫn đến việc trình bày các bài báo trong một bộ sưu tập được một tạp chí hoặc dịch vụ khác tổ chức, một định nghĩa sát với từ điển tiếng Anh của Google được các ngôn ngữ Oxford cung cấp. Lưu ý là vài đồng nghiệp sử dụng định nghĩa giám tuyển mở rộng hơn, trải từ biên soạn đơn giản đến chứng thực các bài báo (Corker et al., 2024). Các dịch vụ giám tuyển nhất định (ví dụ, các tạp chí) lựa chọn và kết hợp các preprint được rà soát lại vào trong các bộ sưu tập được giám tuyển của họ, cung cấp cho chúng một lớp nhận dạng bổ sung mà các bản preprint không được giám tuyển không nhận được.

Các bản preprint được rà soát lại ngang hàng và mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển đang nhận được sự quan tâm ngày càng gia tăng từ nhiều bên liên quan: các nhà cấp vốn (như, Liên minh S), các tổ chức ủng hộ preprint (như, ASAPbio), các nhà xuất bản (chẳng hạn như các nhà xuất bản tham gia hội thảo ‘Hỗ trợ tính tương hợp của siêu dữ liệu rà soát lại ngang hàng các bản preprint’ được tổ chức trong các ngày 17-18/10 ở Hinxton Hall, Vương quốc Anh, được Europe PMC và ASAPbio đồng tổ chức), và cả các tạp chí (ví dụ, các tạp chí thân thiện với PCI).

Một ví dụ nổi bật của tổ chức áp dụng mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển (PRC) là eLife (Hyde et al., 2022). Trong mô hình này, các tác giả trước hết ký gửi các bản preprint của họ và sau đó gửi chúng tới eLife để rà soát lại ngang hàng. Sau một vòng rà soát lại và thu phí xuất bản, eLife, từ 2023, đã loại bỏ các quyết định chấp nhận/từ chối theo truyền thống. Thay vào đó, nó tập trung vào việc rà soát lại công khai và đánh giá biên tập định tính của các bản preprint. Bản preprint được xuất bản trên website của eLife như một “Preprint được Rà soát lại”, cùng với bản đánh giá biên tập và rà soát lại công khai.

Một so sánh khác thường được thực hiện với mô hình PRC là quy trình đánh giá Có Cộng đồng Ngang hàng - PCI (Peer Community In). Trong PCI, các tác giả xuất bản các bài báo và các bản preprint của họ vào các kho lưu trữ mở, gửi chúng tới một PCI theo chủ đề, và trải qua một hoặc nhiều vòng rà soát lại ngang hàng. Sau đó, họ nhận được quyết định biên tập cuối cùng (chấp nhận/từ chối). Các bài báo được chấp nhận được PCI khuyến nghị công khai, cùng với các bản rà soát lại ngang hàng, các quyết định biên tập, và các câu trả lời của tác giả. Quy trình của PCI phản ánh mô hình PRC, với giám tuyển - được sự chấp nhận bản precision và xuất bản văn bản khuyến nghị đánh dấu - sau quá trình rà soát lại ngang hàng. Tuy nhiên, PCI chỉ công khai các bản rà soát lại nếu bài báo được chấp nhận.

Sự mơ hồ trong các bản preprint được rà soát lại ngang hàng và mô hình PRC

Hai sự mô hồ chính làm mờ đi định nghĩa cuaur các bản preprint được rà soát lại ngang hàng và mô hình PRC:

1. Rà soát lại ngang hàng không nhất thiết là xác nhận

Việc rà soát lại ngang hàng thường bị lẫn lộn với một hệ thống xác nhận hoặc từ chối các bài báo. Tuy nhiên, trong hầu hết các dịch vụ preprint được rà soát lại ngang hàng, không quyết định chính thức nào (xác nhận/không xác nhận) được đưa ra, không giống như trong các tạp chí truyền thống. Một bản preprint trải qua rà soát lại ngang hàng không được phân loại như là “được xác nhận” hoặc “không được xác nhận” chỉ dựa vào các rà soát lại. Rà soát lại đơn giản cung cấp các quan điểm phản biện, cả tích cực và tiêu cực, và nó duy trì tùy thuộc vào độc giả diễn giải chúng. Ngoài ra, quy trình rà soát lại ngang hàng vốn dĩ không đảm bảo chất lượng của một bài báo. Nó cung cấp các ý kiến phản biện của những người rà soát lại nhưng không cung cấp sự xác nhận chắc chắn. Nó cung cấp cho độc qỉa các yếu tố phản biện tích cực và tiêu cực ít nhiều dựa trên sự hiểu biết ít nhiều toàn diện và ít nhiều đầy đủ. Nó không là sự xác nhận mà là ý kiến của một hoặc nhiều người rà soát lại về tất cả hoặc một phần của bài báo.

Độc giả thường không thể đưa ra kết luận về xác thực dựa trên các bản rà soát lại ngang hàng vì chúng thường phức tạp và dài dòng, khiến chúng khó hiểu đối với ít nhất một bộ phận độc giả. Chỉ những chuyên gia dành thời gian để làm như vậy mới có quyền truy cập chuyên môn hoàn toàn vào cuộc đối thoại giữa những người đánh giá và các tác giả. Ngoài ra, độc giả thường thiếu bối cảnh để đánh giá chất lượng của các bài rà soát lại, vì họ không thể đánh giá cách những người đánh giá được lựa chọn, chuyên môn của họ về chủ đề này hoặc các xung đột lợi ích tiềm ẩn của họ. Sự không rõ ràng này trái ngược với vai trò của biên tập viên, những người sở hữu thông tin này và đưa ra quyết định sáng suốt về việc xác thực.

Hệ quả là, việc liệt kê, công bố, và đánh dấu các bản preprint như là “được rà soát lại” có khả năng sẽ làm phát sinh các vấn đề mới, vì các độc giả có thể không có khả năng để diễn giải đúng các bản rà soát lại ngang hàng và có thể nghĩ sai rằng ‘được rà soát lại’ có nghĩa là ‘được xác thực’.

Liên quan đến định nghĩa của một bản preprint được rà soát lại ngang hàng, quan điểm của Liên minh S là thú vị. Nó nêu rằng:

“các ấn phẩm được rà soát lại ngang hàng' – được định nghĩa ở đây như là các tài liệu học thuật tuân thủ với quy trình rà soát lại ngang hàng tiêu chuẩn độc lập với tạp chí với sự xác thực rõ ràng hoặc ngầm định - được hầu hết các tổ chức của Liên minh S coi là có giá trị và tình trạng tương đương như là các ấn phẩm được rà soát lại ngang hàng sẽ được xuất bản trên một tạp chí hoặc một nền tảng được công nhận”

Liên minh S đã bổ sung một lưu ý để làm rõ “xác thực rõ ràng hoặc ngầm định” là gì:

“Một quy trình rà soát lại ngang hàng tiêu chuẩn được định nghĩa như là việc thu hút ít nhất hai chuyên gia rà soát lại tuân thủ các hướng dẫn COPE và không có xung đột lợi ích với (các) tác giả. Sự xác thực ngầm đã diễn ra khi những người rà soát lại nêu các điều kiện cần phải được thỏa mãn đối với một bài báo sẽ được xác thực. Một xác thực rõ ràng được biên tập viên, một ban biệt tập, hoặc cộng đồng giám sát quy trình rà soát lại đó thực hiện.”

Độ chính xác này của Liên minh S làm cho có thể chỉ ra các bài preprint được rà soát lại ngang hàng nào có “giá trị và tình trạng tương đương như là các ấn phẩm được rà soát lại ngang hàng được xuất bản trên một tạp chí hoặc một nền tảng được thừa nhận”.

2. Giám tuyển không nhất thiết là xác thực

Giám tuyển có thể được coi như là sự phân loại, lựa chọn tích cực và (ít nhiều) nêu bật các bài báo được rà soát lại. Giám tuyển thường liên quan đến lựa chọn định tính tích cực: một bài báo được lựa chọn để đưa vào một bộ sưu tập dựa trên những phẩm chất – thường là tích cực – của nó.

Giám tuyển đôi khi là hệ quả của một quá trình đánh giá có được từ rà soát lại ngang hàng. Nó hoặc là ở dạng xác thực (ví dụ, ấn phẩm kinh điển, khuyến nghị công khai bản preprint từ PCI) hoặc ở dạng các bài báo nổi bật đã được xác thực rồi (ví dụ, F1000prime, Faculty Opinion, các blog, tin tức & lượt xem, khuyến nghị bản preprint từ PCI, v.v.).

Tuy nhiên, về lý thuyết, giám tuyển có thể được triển khai mà không có xác thực trước hoặc đồng thời (xem Stern & O’Shea, 2019 và Corker et al., 2024). Giám tuyển có thể không luôn tuân theo quy trình rà soát lại ngang hàng dẫn tới xác thực hoặc có thể không tự động liên quan tới một quy trình xác thực.

Điều này có thể gây ra vấn đề nếu độc giả nghĩ sai rằng các bản preprint được rà soát lại ngang hàng được giám tuyển như vậy là các bản preprint được xác thực.

Xác thực nhị phân như một giải pháp

Không giống như nhiều người ủng hộ các bản preprint được rà soát lại ngang hàng và, thường thấy hơn, các chỉ trích của những người trông giữ hệ thống xuất bản truyền thống, tại PCI, chúng tôi bảo vệ xác thực nhị phân (binary validation) các bản preprint được rà soát lại ngang hàng, một quyết định rõ ràng chấp nhận/từ chối sau rà soát lại ngang hàng. Quan điểm của chúng tôi là pha giám tuyển của mô hình PRC có thể hưởng lợi từ quyết định biên tập tích cực. Cách tiếp cận này có một ưu điểm: nó gửi đi tín hiệu rõ ràng tới độc giả, khẳng định rằng một phần cộng đồng khoa học đã đánh giá và xác thực bài báo đó.

Không giống như nhiều người ủng hộ các bản preprint được rà soát lại ngang hàng, tại PCI, chúng tôi bảo vệ xác thực nhị phân các bản preprint được rà soát lại ngang hàng, một quyết định rõ ràng chấp nhận/từ chối sau rà soát lại ngang hàng. Chia sẻ trên X

Lưu ý rằng không phải tất cả các cộng đồng khoa học đều có cùng tiêu chí chấp nhận/từ chối. Một số cộng đồng có tiêu chí khoa học khắt khe hơn, chọn lọc hơn những cộng đồng khác. Điểm mạnh tối thiểu có thể chấp nhận được về bằng chứng khác nhau giữa các tạp chí khoa học. Những khác biệt này giải thích một phần lý do tại sao cùng một nghiên cứu có thể được công bố trên một tạp chí này nhưng không được công bố trên tạp chí khác, bất kể bất kỳ lập luận nào liên quan đến tính nguyên bản hoặc tác động của nghiên cứu. Ví dụ, các tạp chí mà có thể công bố sau khi được PCI Registered Reports (PCI RR) khuyến nghị có "Mức độ kiểm soát thiên vị tối thiểu cần thiết để bảo vệ chống lại việc quan sát dữ liệu trước đó" khác nhau.

Sự khác biệt về tính nghiêm ngặt khoa học này để có được sự xác thực không đặt ra câu hỏi về việc kiểm soát mà chỉ xác định rõ ràng và làm rõ nó. Các tiêu chí chỉ cần khách quan và minh bạch, như với các tạp chí thân thiện với PCI RR. Sự đa dạng và tính không đồng nhất của ngưỡng chấp nhận phản ánh sự đa dạng của các cộng đồng và cơ quan xác thực. Trong hệ sinh thái xuất bản cổ điển, sự đa dạng này được phản ánh qua sự đa dạng của các tạp chí khoa học. Các tác giả ít nhiều quen thuộc với sự đa dạng này và độc giả cũng quen thuộc một phần với nó. Trong hệ sinh thái Xuất bản-Rà soát lại-Giám tuyển dựa trên xác thực trước hoặc cùng lúc với quá trình giám tuyển, có thể mong đợi hoặc thậm chí mong muốn có sự đa dạng về ngưỡng để có được xác thực và do đó, giám tuyển.

Hai mô hình PRC với xác thực

Chúng tôi tin tưởng rằng mô hình Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển không thể đứng một mình: nó cần kết hợp một quyết định biên tập nhị phân, điều sẽ được thực hiện trước khi hoặc cùng lúc giám tuyển. Vì thế chúng tôi đề xuất hai hình thức của PRC, cả hai đều kết hợp bước xác thực dựa trên rà soát lại ngang hàng:

1. Xuất bản - Rà soát lại - Giám tuyển (= Xác thực): Trong mô hình này, bản thân giám tuyển hành động như là xác thực dựa trên rà soát lại ngang hàng. Điều này là những gì hầu hết các tạp chí khoa học làm. Ví dụ, một tạp chí có thể xuất bản một bản preprint được rà soát lại ngang hàng dựa trên rà soát lại ngang hàng được một dịch vụ khác tạo ra, như các tạp chí thân thiện với PCI hoặc các tạp chí liên quan đến Review Commons có thể làm.

2. Xuất bản - Rà soát lại (=>Xác thực)-Giám tuyển: Ở đây, rà soát lại ngang hàng dẫn tới xác thực trước bước giám tuyển. Giám tuyển cung cấp giá trị gia tăng cho bài báo đã nhận được rồi một quyết định chấp nhận (biên tập) dựa trên rà soát lại ngang hàng. Điều này là những gì F1000 đã thường làm hoặc những gì Nature (và các tạp chí khác) làm bằng việc xuất bản Tin tức & Lượt xem (News & Views) để nêu bật một bài báo đã được xuất bản rồi.

PRC trước sự chỉ trích của các mô hình xuất bản truyền thống

Cuối cùng, hãy đánh giá lại sự chỉ trích của mô hình xuất bản truyền thống - dài, mù mờ, không công bằng, không đủ tiêu chuẩn, độc quyền, không hiệu quả, và lỗi thời - trong bối cảnh của mô hình PRC với xác thực nhị phân:

  • Dài: Các bản preprint được xuất bản trước khi rà soát lại ngang hàng và xác thực, loại bỏ sự chậm trễ nơi các bài báo bị ẩn khỏi các độc giả trong quá trình đánh giá.

  • Mù mở: Các bản rà soát lại là có sẵn công khai, và các quyết định xác thực cũng có thể là minh bạch.

  • Không công bằng: Các tiêu chí đánh giá minh bạch, khách quan loại bỏ các lo ngại về tính công bằng.

  • Những người đánh giá không đủ tiêu chuẩn: Đảm bảo rằng các biên tập viên và người rà soát lại có năng lực giải quyết các chỉ trính đối với các đánh giá không đủ tiêu chuẩn.

  • Độc quyền: Rất nhiều biên tập viên, vì trường hợp này đi với các biên tập viên theo chủ đề của PCI, đảm bảo sự đa dạng các quan điểm.

  • Không hiệu quả: Trong khi không hệ thống là miễn nhiễm với các sai sót, tính minh bạch của việc rà soát lại và các đánh giá biên tập cho phép các độc giả xác định các khiếm khuyết tiềm tàng.

  • Lỗi thời: Thời gian sẽ trả lời liệu chúng tôi là đúng hay sai. Tuy nhiên, có một chỉ số khích lệ: tăng trưởng nhanh về sử dụng các Báo cáo được Đăng ký với quyết định nhị phân sau rà soát lại ngang hàng là dấu hiệu tích cực liên quan đến xác thực trong một hệ thống PRC.

Tóm lại, mô hình PRC, khi kết hợp với xác thực nhị phân, cung cấp một lựa chọn thay thế mạnh mẽ cho việc xuất bản truyền thống, giải quyết các chỉ trích chính của nó trong khi giữ lại các lợi ích của rà soát lại ngang hàng và giám tuyển.

-------------------------------------


Denis Bourguet

Denis Bourguet là nhà khoa học cao cấp tại Viện nghiên cứu nông học và môi trường quốc gia Pháp (INRAE). Ông làm việc tại Montpellier, Pháp, về sinh học tiến hóa về sự tiến hóa của khả năng kháng thuốc trừ sâu. Ông đồng sáng lập PCI vào cuối năm 2016 và đồng quản lý PCI kể từ đó.

The traditional scientific publication model, characterized by gate-keeping editorial decisions, has come under increasing criticism. Opponents argue that it is too slow, opaque, unfair, lacking in qualifications, dominated by a small group of individuals, inefficient, and even obsolete. In response to these critiques, two alternatives have gained traction: peer-reviewed preprints and the Publish-Review-Curate (PRC) model (Stern & O’Shea, 2019 and Liverpool, 2023). Both models share two common steps:

Step 1: Authors decide when to make their articles publicly available by depositing them as preprints on preprint servers or institutional open archives.
Step 2: These preprints are then formally reviewed by specialized services (such as Review Commons, PREreview, Peer Community In (PCI), etc.), and the reviews are made publicly accessible.

The Publish-Review-Curate model includes an additional step: curation. In the following, we will understand the curation of articles as a selective process leading to the presentation of articles in a collection organised by a journal or another service, a definition close to that of Google’s English dictionary provided by Oxford Languages. Note that some colleagues use a more extended definition for curation, ranging from simple compilation to certification of articles (Corker et al., 2024). Certain curation services (e.g., journals) select and incorporate reviewed preprints into their curated collections, providing them with an added layer of recognition that non-curated preprints do not receive.

Peer-reviewed preprints and the Publish-Review-Curate model are garnering increasing interest from various stakeholders: funders (e.g., cOAlition S), pro-preprint organizations (e.g., ASAPbio), publishers (such as those participating in the ‘Supporting interoperability of preprint peer review metadata’ workshop held on October 17 & 18 at Hinxton Hall, UK, co-organized by Europe PMC and ASAPbio), and even journals (e.g., PCI-friendly journals).

One notable example of an organisation that applies the Publish-Review-Curate (PRC) model is eLife (Hyde et al., 2022). In this model, authors first deposit their preprints and then submit them to eLife for peer review. After a round of reviews and the collection of a publication fee, eLife has, since 2023, removed the traditional accept/reject decisions. Instead, it focuses on public reviews and qualitative editorial assessments of preprints. The preprint is published on eLife’s website as a “Reviewed Preprint,” along with the editorial assessment and public reviews.

Another comparison often made with the PRC model is the Peer Community In (PCI) evaluation process. In PCI, authors publish their articles as preprints on open archives, submit them to a thematic PCI, and undergo one or more rounds of peer review. Afterwards, they receive a final editorial decision (accept/reject). Accepted articles are publicly recommended by PCI, along with peer reviews, editorial decisions, and author responses. PCI’s process mirrors the PRC model, with curation—marked by the preprint’s acceptance and publication of a recommendation text—following peer review. However, PCI only makes reviews public if the article is accepted.

Ambiguities in Peer-Reviewed Preprints and the PRC Model

Two key ambiguities blur the definition of peer-reviewed preprints and the PRC model:

1. Peer review is not necessarily validation

Peer review is often confused with a system of validating or rejecting articles. However, in most peer-reviewed preprint services, no formal decision (validation/non-validation) is made, unlike in traditional journals. A preprint undergoing peer review is not classified as “validated” or “not validated” based solely on reviews. Reviews simply offer critical perspectives, both positive and negative, and it remains up to the reader to interpret them. Additionally, the peer-review process does not inherently guarantee the quality of an article. It offers critical opinions by reviewers but does not provide a definitive validation. It provides the reader with positive and negative critical elements based on a more or less thorough and more or less complete expertise. It is not a validation but the opinion of one or more reviewers on all or part of the article. Readers often cannot draw conclusions about validation based on peer reviews because they are generally complex and lengthy, making them difficult to understand for at least part of the readership. Only experts who take the time to do so have complete expert access to the dialogue between reviewers and authors. In addition, readers often lack the context to judge the quality of reviews, as they are unable to evaluate how reviewers are selected, their expertise on the subject, or their potential conflicts of interest. This opacity contrasts with the role of editors, who do possess this information and make informed decisions on validation.

Consequently, listing, declaring, and marking preprints as “reviewed” will likely give rise to new problems, because readers may not be able to interpret peer reviews correctly and may mistakenly think that ‘reviewed’ means ‘validated’.

Concerning the definition of a peer reviewed preprint, cOAlition S position is interesting. It states that:

“peer reviewed publications' – defined here as scholarly papers that have been subject to a journal-independent standard peer review process with an implicit or explicit validation – are considered by most cOAlition S organisations to be of equivalent merit and status as peer-reviewed publications that are published in a recognised journal or on a platform”

cOAlition S added a note to clarify what is an “implicit or explicit validation”:

“A standard peer review process' is defined as involving at least two expert reviewers who observe COPE guidelines and do not have a conflict of interest with the author(s). An implicit validation has occurred when the reviewers state the conditions that need to be fulfilled for the article to be validated. An explicit validation is made by an editor, an editorial committee, or community overseeing the review process.”

This cOAlition S precision makes it possible to indicate which peer-reviewed preprints have “equivalent merit and status as peer-reviewed publications that are published in a recognised journal or on a platform.”

2. Curation is not necessarily validation

Curation can be viewed as a positive classification, selection and (more or less) highlighting of reviewed articles. Curation is generally associated with positive qualitative selection: an article is selected for inclusion in a collection based on its – generally positive – qualities. 

Curation is sometimes the consequence of an evaluation process resulting from peer review. It is either a form of validation (e.g. classic publication, public recommendation of preprint by PCI) or a form of highlighting articles that have already been validated (e.g. F1000prime then Faculty Opinion, blogs, news & views, recommendation of postprint by PCI, etc.).

In theory, however, curation can be carried out without prior or simultaneous validation (see Stern & O’Shea, 2019 and Corker et al., 2024). Curation may not always follow a peer-review process leading to validation or may not be automatically associated with a validation process.

This can cause a problem if the reader mistakenly thinks that such curated peer-reviewed preprints are validated preprints. 

Binary validation as a solution

Unlike many supporters of peer-reviewed preprints and, more generally, critics of gate-keeping of the traditional publication system, at PCI, we advocate for the binary validation of peer-reviewed preprints, a clear accept/reject decision after peer review. Our view is that the curation phase of the PRC model would benefit from a positive editorial decision. This approach has an advantage: it sends a clear signal to the reader, confirming that part of the scientific community has evaluated and validated the article.

Unlike many supporters of peer-reviewed preprints, at PCI, we advocate for the binary validation of peer-reviewed preprints, a clear accept/reject decision after peer review. Share on X

Note that not all scientific communities have the same acceptance/rejection criteria. Some communities have stricter, more selective scientific criteria than others. The minimum acceptable strength of evidence varies between scientific journals. These variations partly explain why the same study can be published in one journal but not in another, regardless of any arguments relating to the originality or impact of the study. For example, the journals in which it is possible to publish after a recommendation by PCI Registered Reports (PCI RR) have different “Minimum required level of bias control to protect against prior data observation”.

This variation in scientific stringency to obtain validation does not call gatekeeping into question but explicitly qualifies and nuances it. The criteria need only be objective and transparent, as with PCI RR-friendly journals. The diversity and heterogeneity of acceptance thresholds reflect a diversity of communities and validation bodies. In the classic publication ecosystem, this diversity is reflected by a diversity of scientific journals. Authors are more or less familiar with this diversity, and readers are partly familiar with it. In a Publish-Review-Curate ecosystem based on validation prior to or at the same time as curation, a diversity of thresholds can be expected or even desired to obtain validation and, therefore, curation.

Two models of PRC with validation

We believe that the Publish-Review-Curate model cannot stand by itself: it should incorporate a binary editorial decision, which should be made before or during curation. We therefore propose two forms of PRC, both of which incorporate a validation step based on peer reviews:

1. Publish-Review-Curate(=Validate): In this model, curation itself acts as validation based on peer reviews. This is what most scientific journals do. For example, a journal may publish a peer-reviewed preprint based on peer reviews produced by another service, as PCI-friendly journals or journals associated with Review Commons would do.
2. Publish-Review(=>Validate)-Curate: Here, peer reviews lead to validation before the curation step. Curation gives additional value to an article that has already received an (editorial) acceptance decision based on peer review. This is what F1000 used to do or what Nature (and other journals) do by publishing News & Views to highlight an already published article.

PRC in light of the criticism of traditional publication models 

Finally, let’s reassess the criticisms of the traditional publication model—long, opaque, unfair, unqualified, monopolized, inefficient, and obsolete—in the context of a PRC model with binary validation:

  • Length: Preprints are published before peer review and validation, eliminating the delays where articles remain hidden from readers during evaluation.

  • Opacity: Reviews are publicly available, and validation decisions can also be transparent.

  • Unfairness: Transparent, objective evaluation criteria remove concerns about fairness.

  • Unqualified evaluators: Ensuring that editors and reviewers are competent addresses the criticism of unqualified evaluations.

  • Monopolization: A larger pool of editors, as is the case with PCI’s thematic editors, ensures a diversity of perspectives.

  • Inefficiency: While no system is immune to errors, the transparency of reviews and editorial assessments allows readers to identify potential flaws.

  • Obsolescence: Time will tell whether we are right or wrong. However, there is an encouraging indicator: the rapid growth in the use of Registered Reports with a binary decision post peer-review is a positive signal concerning validation in a PRC system.

In sum, the PRC model, when combined with binary validation, offers a robust alternative to traditional publishing, addressing its key criticisms while retaining the benefits of peer review and curation.

-------------------------------------

Denis Bourguet

Denis Bourguet is a senior scientist at the French National Institute for Research in Agronomy and environment (INRAE). He works in Montpellier, France, in evolutionary biology on pesticide resistance evolution. He co-founded PCI in late 2016 and co-manages PCI since then.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Tư, 25 tháng 12, 2024

Suy ngẫm về Truy cập Mở Kim cương và Liên minh S

Reflections on Diamond Open Access and cOAlition S

25/10/2024

Theo: https://www.coalition-s.org/blog/reflections-on-diamond-open-access-and-coalition-s/

Bài được đưa lên Internet ngày: 25/10/2024

Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế và chủ đề năm nay “Cộng đồng hơn là thương mại hóa” cung cấp cho tôi cơ hội tuyệt vời để suy ngẫm về nhiều hành động mà Liên minh S đã tham gia trong vài năm qua trên con đường hướng đến Truy cập Mở (OA) Kim cương.

Truy cập Mở Kim cương thường được định nghĩa là mô hình truyền thông học thuật công bằng trong đó các tác giả và độc giả không phải trả phí để xuất bản hoặc để đọc. Nhưng điều đó còn nhiều hơn là một mô hình kinh doanh. Những gì thực sự làm cho điều đó khác là bản chất do cộng đồng dẫn dắt của nó: các cộng đồng học thuật sở hữu và kiểm soát tất cả các yếu tố của xuất bản học thuật liên quan đến nội dung. Truy cập Mở Kim cương vì thế thu hút cộng đồng học thuật vào trong tất cả các khía cạnh của sự sáng tạo và quyền sở hữu của các yếu tố liên quan đến nội dung[1], từ các tiêu đề tạp chí và nền tảng, ấn phẩm, rà soát lại, bài viết trước khi in (preprint), các quyết định, dữ liệu, và thư từ trao đổi với cơ sở dữ liệu của người đánh giá[2]. Phạm vi liên quan đến nội dung và tính độc lập về mặt học thuật này đảm bảo rằng các quyết định xuất bản sẽ được đưa ra dựa trên lợi ích học thuật chứ không phải lợi ích thương mại.

Từ nghiên cứu Kim cương đến Kế hoạch hành động

Vào năm 2020, khi Liên minh S xuất bản lời kêu gọi cho các đề xuất về Truy cập Mở Kim cương với sự hỗ trợ từ Science Europe, chúng tôi đã biết chúng tôi đang nói về điều gì đó quan trọng, nhưng chúng tôi đã không thể dự đoán trước được sự hỗ trợ khổng lồ sẽ bám theo. Cột mốc Nghiên cứu Tạp chí Truy cập Mở Kim cương - OADJS (Open Access Diamond Journals Study) là kết quả từ lời kêu gọi trong năm 2021[3] từng là đột phá khẩu chính đầu tiên. Nghiên cứu đó đã phát hiện bức tranh mạnh mẽ của các sáng kiến xuất bản do cộng đồng dẫn dắt từng vì thế bị cô lập, phân đoạn, và được cấp vốn không đúng mức. Nghiên cứu này tới lượt nó đã dẫn đến điều gì đó thậm chí còn quan trọng hơn: nó giúp làm nổi lên Kế hoạch hành động cho Truy cập Mở Kim cương vào năm 2022[4], một sáng kiến của Science Europe, Liên minh S, OPERAS, và Cơ quan Nghiên cứu Quốc gia Pháp (ANR) để tiếp tục phát triển và mở rộng một hệ sinh thái truyền thông học thuật Truy cập Mở Kim cương bền vững, do cộng đồng dẫn dắt. Kế hoạch hành động đó đã đề xuất điều chỉnh cho phù hợp và phát triển các tài nguyên chung cho toàn bộ hệ sinh thái Truy cập Mở Kim cương, bao gồm các tạp chí và nền tảng, cùng lúc tôn trọng sự đa dạng về văn hóa, ngôn ngữ và môn khoa học tạo nên sức mạnh của nó. Hơn 150 tổ chức đã phê chuẩn Kế hoạch hành động đó, tạo nên một cộng đồng để suy ngẫm và hành động xa hơn nữa.

Xây dựng tương lai bền vững: DIAMAS và CRAFT-OA

Phù hợp với các mục tiêu của Kế hoạch hành động, Horizon Europe đã cấp vốn cho 2 dự án chiến lược và bổ sung, với Liên minh S là đối tác trong cả 2 sáng kiến: dự án DIAMAS 3 triệu € đã bắt đầu lập bản đồ việc xuất bản của các cơ sở ở châu Âu, trong khi dự án CRAFT-OA 5 triệu € đã tập trung vào các hoạt động để cải thiện hạ tầng kỹ thuật và tổ chức của Truy cập Mở Kim cương. Cùng nhau, chúng đại diện cho khoản đầu tư 8 triệu € vào việc định hình lại truyền thông học thuật.

Với vai trò là người đồng lãnh đạo của dự án DIAMAS, cùng với Pierre Mounier từ OPERAS, tôi rất vinh dự được làm việc cùng với 23 tổ chức học thuật dịch vụ công từ 12 quốc gia châu Âu để nâng cao các tiêu chuẩn xuất bản học thuật, và nâng cao năng lực của cơ sở cho xuất bản Truy cập Mở Kim cương trong khi tôn trọng các nhu cầu đa dạng của các môn, quốc gia và ngôn ngữ khác nhau trong Khu vực Nghiên cứu châu Âu - ERA (European Research Area).

Tương tự, dự án CRAFT-OA, do Margo Bargheer từ thư viện Đại học Göttingen lãnh đạo, với 23 đối tác từ 14 quốc gia châu Âu và cộng tác với EOSC, làm việc để tạo ra bức tranh Truy cập Mở có khả năng phục hồi hơn bằng việc tập trung chuyên môn và tạo ra mạng lưới cộng tác.

Bước lớn tiếp theo: Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu (EDCH)

Vào ngày 15/01/2025, chúng tôi sẽ đạt được một cột mốc khác với sự khởi xướng của Trung tâm Năng lực Kim cương châu Âu – EDCH (European Diamond Capacity Hub) ở Madrid, tại tổng hành dinh của FECYT. Với sự hỗ trợ ban đầu từ Cơ quan Nghiên cứu Quốc gia Pháp (ANR) và Trung tâm Quốc gia về Nghiên cứu Khoa học (CNRS), EDCH nhằm củng cố cộng đồng Truy cập Mở Kim cương ở châu Âu bằng việc hỗ trợ cho các trung tâm năng lực các cơ sở, quốc gia và ngành, các nhà xuất bản và các nhà cung cấp dịch vụ Kim cương trong sứ mệnh xuất bản học thuật Truy cập Mở Kim cương của họ.

Tích hợp các kết quả của các dự án DIAMAS và CRAFT-OA, EDCH sẽ đảm bảo sự đồng vận, điều chỉnh phù hợp, và hỗ trợ cho các Trung tâm Năng lực Truy cập Mở Kim cương. Các trung tâm này bao gồm các nhà xuất bản và các nhà cung cấp dịch vụ Kim cương, các bên này tới lượt họ cung cấp các dịch vụ xuất bản cho các tạp chí và các máy chủ preprint Kim cương. EDCH sẽ giúp cho các Trung tâm xuất sắc đó bằng việc cung cấp các dịch vụ kỹ thuật, tuân thủ chất lượng, đào tạo các kỹ năng, các thực hành tốt nhất và tính bền vững. Tới lượt mình, các Trung tâm Năng lực sẽ cung cấp hạ tầng và chuyên môn thiết yếu mà các cộng đồng tạp chí, sách, preprint cần để xuất bản tác phẩm của họ thành công theo mô hình Truy cập Mở Kim cương.

Gia tăng xung lượng toàn cầu và công nhận Truy cập Mở Kim cương

Xung lượng xung quanh Truy cập Mở Kim cương không chỉ ở châu Âu. Vào năm 2023, Liên minh S đã đóng góp tích cực cho Hội nghị thượng đỉnh Truy cập Mở Kim cương Toàn cầu lần thứ nhất ở Toluca, Mexico. Cùng với ANR, Science Europe, và nhiều tổ chức khác, chúng tôi đã khởi xướng ý tưởng về một mạng lưới toàn cầu cho Truy cập Mở Kim cương. UNESCO đã ôm lấy ý tưởng này và bây giờ đang dẫn dắt tham vấn toàn cầu về việc triển khai nó. Khi chúng tôi chuẩn bị cho Hội nghị thượng đỉnh Toàn cầu lần 2 về Truy cập Mở Kim cương ở Cape Town, việc tập trung vào công bằng xã hội trong xuất bản học thuật, điều rõ ràng rằng Truy cập Mở Kim cương đã trở thành một phong trào toàn cầu.

Tất cả các hoạt động này đều diễn ra trong bối cảnh Truy cập Mở Kim cương ngày càng được công nhận là một giải pháp thay thế cho các mô hình xuất bản vốn dĩ không công bằng và ngày càng không bền vững. Khuyến nghị Khoa học Mở của UNESCO (2021), tuyên bố của các Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ các nước G7, và các kết luận của Hội đồng Liên minh châu Âu (2023) tất cả đều kêu gọi vì một hệ sinh thái xuất bản học thuật chất lượng cao, minh bạch, mở, đáng tin cậy và công bằng - điều rất bản chất của Truy cập Mở Kim cương. Sự nhấn mạnh chính sách này có cơ sở vững chắc vì việc tạo điều kiện và liên kết Truy cập Mở Kim cương sẽ đạt được một số mục tiêu mong muốn trong xuất bản Truy cập Mở.

Đầu tiên, nó đảm bảo tính công bằng bằng cách không tính phí đối với các tác giả hoặc độc giả. Nó cũng cho phép các nhà nghiên cứu giành lại quyền kiểm soát nội dung học thuật. Truy cập Mở Kim cương cũng cho phép các Tổ chức Cấp vốn Nghiên cứu (RFO) và các Tổ chức Thực hiện Nghiên cứu (RPO) kiểm soát chi phí xuất bản, tạo ra một giải pháp thay thế bền vững cho các khoản phí Truy cập Mở Vàng (Gold OA) đang tăng vọt ngoài tầm kiểm soát. Cuối cùng, Truy cập Mở Kim cương đảm bảo tính đa dạng và đa ngôn ngữ, vì nó xuất bản các đầu ra bằng nhiều ngôn ngữ và truyền thống nhận thức khác nhau[5].

[1] Gatti, R,, Rooryck, J., & Mounier, P. (to appear) Beyond “No fee”: why Diamond Open Access is much more than a business model. Ledizioni-LEDIPublishing
[2] See also Rooryck, J. (2023). Principles of Diamond Open Access Publishing: a draft proposal. The diamond papers. https://thd.hypotheses.org/35 
[3] Becerril, A., Bosman, J., Bjørnshauge, L., Frantsvåg, J. E., Kramer, B., Langlais, P.-C., Mounier, P., Proudman, V., Redhead, C., & Torny, D. (2021). OA Diamond Journals Study. Part 2: Recommendations. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.4562790 
[4] Ancion, Z., Borrell-Damián, L., Mounier, P., Rooryck, J., & Saenen, B. (2022). Action Plan for Diamond Open Access. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.6282403
[5] Pölönen, J. (2024) Diamond Open Access is fundamental for making multilingual scientific knowledge openly available, accessible and reusable for everyone. https://zenodo.org/records/11094709

----------------------------------


Johan Rooryck

Johan Rooryck là Giám đốc điều hành của Liên minh S và là giáo sư ngôn ngữ học tại Đại học Leiden. Ông là tổng biên tập của tạp chí Fair Open Access Glossa: một tạp chí ngôn ngữ học tổng quát từ năm 2016. Từ năm 1999 đến năm 2015, ông là biên tập viên điều hành của Lingua (Elsevier), khi Nhóm biên tập và Ban biên tập, cũng như cộng đồng độc giả và tác giả của tạp chí này quyết định rời Lingua để thành lập Glossa. Ông cũng là thành viên sáng lập và chủ tịch của Liên minh Truy cập Mở Công bằng (FOAA) và Ngôn ngữ học trong Truy cập Mở (LingOA). Ông là thành viên của Viện hàn lâm Europaea.

International Open Access week and this year’s theme “Community over Commercialization” provide me with an excellent opportunity to reflect on the many actions that cOAlition S has been involved in over the last few years in the journey towards Diamond Open Access (OA).

Diamond OA is often defined as an equitable model of scholarly communication where authors and readers are not charged fees for publishing or reading. But it’s more than a business model. What truly sets it apart is its community-driven nature: scholarly communities own and control all content-related elements of scholarly publishing. Diamond OA thus engages the scholarly community in all aspects of the creation and ownership of content-related elements[1], from journal and platform titles, publications, reviews, preprints, decisions, data, and correspondence to reviewer databases[2]. This content-related perimeter and scholarly independence ensure that academic interests – not commercial ones – guide publishing decisions.

From the Diamond Study to the Action Plan

In 2020, when cOAlition S published a call for proposals on Diamond OA with support from Science Europe, we knew we were onto something important, but we couldn’t have predicted the massive support that would follow.  The landmark Open Access Diamond Journals Study (OADJS) that resulted from the call in 2021[3] was a first major breakthrough. The study discovered a vibrant landscape of community-driven publishing initiatives that were nevertheless isolated, fragmented, and underfunded. This study in turn led to something even more important: it gave rise to the Action Plan for Diamond OA in 2022[4], an initiative of Science Europe, cOAlition S, OPERAS, and the French National Research Agency (ANR) to further develop and expand a sustainable, community-driven Diamond OA scholarly communication ecosystem. The Action Plan proposed to align and develop common resources for the entire Diamond OA ecosystem, including journals and platforms, while respecting the cultural, multilingual, and disciplinary diversity that constitutes its strength. Over 150 organisations endorsed the Action Plan, constituting a community for reflection and further action.

Building a sustainable future: DIAMAS and CRAFT-OA

In line with the Action Plan’s goals, Horizon Europe funded two strategic and complementary projects, with cOAlition S being a partner in both initiatives: the €3m DIAMAS project began mapping the institutional publishing in Europe, while the €5m CRAFT-OA project focused on activities to improve the technical and organisational infrastructure of Diamond OA. Together, they represent an €8m investment in reshaping scholarly communication.

As co-leader of the DIAMAS project, alongside Pierre Mounier from OPERAS, I am privileged to work together with 23 public service scholarly organisations from 12 European countries in raising academic publishing standards, and increasing institutional capacity for Diamond OA publishing while respecting the diverse needs of different disciplines, countries and languages in the European Research Area.

Similarly, the CRAFT-OA project, led by Margo Bargheer from the University of Göttingen library, with 23 partners from 14 European countries and in collaboration with EOSC, works to make the Open Access landscape more resilient by centralising expertise and creating a collaboration network.

The next big step: the European Diamond Capacity Hub (EDCH)

On the 15th of January 2025, we will reach another milestone with the launch of the European Diamond Capacity Hub (EDCH) in Madrid, at FECYT headquarters. With initial support from the French National Research Agency (ANR) and Centre national de la recherche scientifique (CNRS), the EDCH aims to strengthen the Diamond OA community in Europe by supporting European institutional, national and disciplinary capacity centres, Diamond publishers and service providers in their mission of Diamond OA scholarly publishing.

Integrating the results of the DIAMAS and CRAFT-OA projects, the EDCH will ensure synergies, align, and support Diamond OA Capacity Centers. Diamond OA Capacity Centers include Diamond publishers and service providers, who in turn provide publishing services to Diamond journals and preprint servers. The EDCH will help these Centers excel by providing technical services, quality alignment, training and skills, best practices and sustainability. In turn, the Capacity Centers will offer the essential infrastructure and expertise that journal, book, and preprint communities need to publish their work successfully under the Diamond OA model.

Growing global momentum and recognition of Diamond OA

The momentum around Diamond OA isn’t just European. In 2023, cOAlition S contributed actively to the First Global Diamond OA Summit in Toluca, Mexico. Together with ANR, Science Europe, and many other organisations, we launched the idea for a global network for Diamond OA. UNESCO embraced this idea and is now leading a worldwide consultation on its implementation. As we prepare for the Second Global Summit for Diamond OA in Cape Town, focusing on social justice in academic publishing, it is clear that Diamond OA has become a global movement. 

All of these activities are taking place against a background of increasing recognition of Diamond OA as an alternative to publishing models that are inherently inequitable and increasingly unsustainable. The UNESCO recommendation on Open Science (2021), the G7 Science and Technology Ministers declaration, and the Council of the European Union conclusions (2023) all call for a scholarly publishing ecosystem that is high-quality, transparent, open, trustworthy and equitable – the very essence of Diamond OA. This policy emphasis is well-founded as facilitating and aligning Diamond OA will achieve a number of desirable goals in OA publishing. First, it ensures equity by not charging fees to authors or readers. It also allows researchers to take back control of scholarly content. Diamond OA also allows Research Funding Organisations (RFOs) and Research Performing Organisations (RPOs) to control publication costs, creating a sustainable alternative to Gold OA fees that are spiralling out of control. Finally, Diamond OA ensures diversity and multilingualism, since it publishes outputs in a variety of languages and epistemic traditions.[5]

[1] Gatti, R,, Rooryck, J., & Mounier, P. (to appear) Beyond “No fee”: why Diamond Open Access is much more than a business model. Ledizioni-LEDIPublishing
[2] See also Rooryck, J. (2023). Principles of Diamond Open Access Publishing: a draft proposal. The diamond papers. https://thd.hypotheses.org/35 
[3] Becerril, A., Bosman, J., Bjørnshauge, L., Frantsvåg, J. E., Kramer, B., Langlais, P.-C., Mounier, P., Proudman, V., Redhead, C., & Torny, D. (2021). OA Diamond Journals Study. Part 2: Recommendations. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.4562790 
[4] Ancion, Z., Borrell-Damián, L., Mounier, P., Rooryck, J., & Saenen, B. (2022). Action Plan for Diamond Open Access. Zenodo. https://doi.org/10.5281/zenodo.6282403
[5] Pölönen, J. (2024) Diamond Open Access is fundamental for making multilingual scientific knowledge openly available, accessible and reusable for everyone. https://zenodo.org/records/11094709

----------------------------------

Johan Rooryck

Johan Rooryck is Executive Director of cOAlition S and a linguistics professor at Leiden University. He is the editor-in-chief of the Fair Open Access journal Glossa: a journal of general linguistics since 2016. From 1999 to 2015, he was the executive editor of Lingua (Elsevier), when its Editorial Team and Board, as well as its reader and author community, decided to leave Lingua to found Glossa. He also is a founding member and president of the Fair Open Access Alliance (FOAA) and Linguistics in Open Access (LingOA). He is a Member of the Academia Europaea.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Ba, 24 tháng 12, 2024

Trao đổi về Chuyển đổi số và Khung năng lực số cho công dân


Ngày 25/12/2024, Trường Đại học Quy Nhơn đã tổ chức cuộc trao đổi về Chuyển đổi số và Khung năng lực số cho công dân với sự tham gia của một số cán bộ của nhà trường.

Tự do tải về bài trình chiếu tại địa chỉ: https://www.dropbox.com/scl/fi/zgexdxc5jsksvyzsqhqwi/DigTrans_-_DigComp.pdf?rlkey=cvz2j6y7mdabbkq3w2e73dfpl&st=r6rczqh8&dl=0

X(Twitter): https://x.com/nghiafoss/status/1872081794901872673

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Hai, 23 tháng 12, 2024

Liên minh S công bố phát hành nghiên cứu độc lập về tác động của Kế hoạch S

cOAlition S announces the release of an independent study on the impact of Plan S

15/10/2024

Theo: https://www.coalition-s.org/coalition-s-announces-the-release-of-an-independent-study-on-the-impact-of-plan-s/

Bài được đưa lên Internet ngày: 15/10/2024

Liên minh S vui mừng thông báo phát hành một nghiên cứu độc lập, toàn diện đánh giá tác động của Kế hoạch S (Plan S) về bức tranh truyền thông học thuật. Được scidecode science consulting tiến hành, theo một quy trình đấu thầu, nghiên cứu này cung cấp đánh giá đầu tiên về tác động của Kế hoạch S 5 năm sau khi nó khởi xướng.

Với tiêu đề “Xúc tác cho cộng đồng Truy cập Mở: Một nghiên cứu về tác động của Kế hoạch S”, báo cáo kết hợp phân tích định lượng với sự thấu hiểu định tính từ các bên liên quan chính khắp hệ sinh thái xuất bản học thuật.

Các điểm nhấn chính

Các tác giả của nghiên cứu nêu bật rằng Kế hoạch S đã mở ra các con đường mới nhằm đạt được Truy cập Mở đầy đủ và tức thì, thành công trong việc đưa Truy cập Mở trở thành ưu tiên cao trong chương trình nghị sự của các nhà hoạch định chính sách và đưa các nhà xuất bản tới bàn để thương thảo với các cơ sở. Nghiên cứu nhấn mạnh hiệu quả tiềm tàng thay đổi cuộc chơi trong các chính sách Giữ lại Quyền của riêng họ. Báo cáo cũng lưu ý sự đóng góp cho xung lượng hiện hành xung quanh Truy cập Mở Kim cương, và vai trò của Liên minh S trong việc nâng cao nhận thức về các bất bình đẳng của các mô hình xuất bản lấy phí dựa trên bài báo.

Các tác giả lưu ý có lẽ còn quá sớm để đánh giá đầy đủ tác động có tính định lượng của Kế hoạch S, khi mà nhiều chính sách chỉ có hiệu lực vào năm 2021 hoặc sau đó, và họ khuyến nghị xem xét lại nghiên cứu trong 5-10 năm. Tuy nhiên, quan sát thấy sự tiến bộ đáng kể trong việc thúc đẩy Truy cập Mở đầy đủ và tức thì kể từ khi Kế hoạch S lần đầu được công bố và vai trò ảnh hưởng của liên minh đối với các nhà cấp vốn nghiên cứu, họ khuyến nghị tiếp tục Liên minh S sau 2025. Các tác giả cũng nhấn mạnh rằng bất kỳ chuyển đổi có ý nghĩa nào hướng đến việc thúc đẩy bền vững, kham được và công bằng hơn sẽ đòi hỏi sự cộng tác giữa tất cả các tác giả trong hệ sinh thái này.

→ Nghiên cứu đầy đủ, cùng với bộ dữ liệu cơ bản của nó, có thể truy cập được qua Zenodo tại địa chỉ https://doi.org/10.5281/zenodo.13738479

Liên minh S đã ủy quyền nghiên cứu độc lập này để đánh giá khách quan tác động của Kế hoạch S. Bất chấp phạm vi đầy thách thức và các khó khăn hiện hữu liên quan đến việc đánh giá tác động một sự can thiệp chính sách đã có trong một khung thời gian ngắn, sự thấu hiểu có được từ phân tích của scidecode science consulting, phản hồi của các bên liên quan và các khuyến nghị sau đó sẽ giúp thông tin cho các kế hoạch tương lai của chúng tôi và các nỗ lực liên tục nhằm đạt được truy cập mở đầy đủ và tức thì tới các ấn phẩm nghiên cứu.

----------------------------------

Nghiên cứu tác động được Liên minh châu Âu cấp vốn thông qua dự án OA-Advance. Quan điểm và ý kiến được thể hiện chỉ là của (các) tác giả và không nhất thiết phản ánh quan điểm và ý kiến của Liên minh châu Âu hay của Liên minh S. Liên minh châu Âu cũng như cơ quan trao trợ cấp không thể chịu trách nhiệm về chúng.

cOAlition S is pleased to announce the release of an independent, comprehensive study assessing the impact of Plan S on the scholarly communication landscape. Conducted by scidecode science consulting, following a tender process, this study provides the first assessment of the impact of Plan S five years after its launch.

Titled “Galvanising the Open Access Community: A Study on the Impact of Plan S”, the report combines quantitative analysis with qualitative insights from key stakeholders across the academic publishing ecosystem.

Key highlights

The authors of the study highlight that Plan S has opened new avenues for achieving full and immediate Open Access, successfully placing Open Access high on policymakers’ agendas and bringing publishers to the negotiating table with institutions. The study underscores the potentially game-changing effect of the rights retention strategy, which institutions have since expanded into their own Rights Retention Policies. It also notes the contribution to the current momentum around Diamond Open Access, and the role of cOAlition S in raising awareness of the inequities of article-based charges publishing models.

The authors note that it may be too early to fully assess Plan S’s quantitative impact, as many policies only took effect in 2021 or later, and they recommend revisiting the study in 5-10 years. However, observing significant progress in the push towards full and immediate Open Access since Plan S was first announced and the influential role of the alliance of research funders, they recommend continuing cOAlition S beyond 2025. The authors also emphasize that any meaningful transition towards more sustainable, affordable and equitable publishing will require collaboration among all actors in this ecosystem.

→ The full study, along with its underpinning dataset, can be accessed via Zenodo at https://doi.org/10.5281/zenodo.13738479

cOAlition S commissioned this independent study to objectively assess the impact of Plan S. Despite the challenging scope and the inherent difficulties associated with assessing the impact a policy intervention has had in a short timeframe, the insights gleaned from the analysis of scidecode science consulting, the stakeholder feedback and subsequent recommendations will help inform our future plans and the ongoing efforts to achieve full and immediate open access to research publications.

----------------------------------

The impact study was funded by the European Union via the OA-Advance project. Views and opinions expressed are however those of the author(s) only and do not necessarily reflect those of the European Union or cOAlition S. Neither the European Union nor the granting authority can be held responsible for them.

Dịch: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Khóa Thực hành khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở tại Trường Đại học Quy Nhơn, 23 và 24/12/2024


Trong khuôn khổ Dự án 6 - Chương trình IUC-QNU, Trường Đại học Quy Nhơn tổ chức khóa Thực hành khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (TNGDM) cho các cán bộ và giảng viên của nhà trường trong các ngày 23 và 24/12/2024.


Tự do tải về bài trình chiếu cho khóa học tại địa chỉ DOI: 10.5281/zenodo.10851272

X(Tweet): https://x.com/nghiafoss/status/1871105679379087388

Xem thêm:

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Thứ Năm, 19 tháng 12, 2024

‘Báo cáo: Khung Phương pháp luận Tinh gọn. Kết quả dự án 1 Nhiệm vụ 2’ - bản dịch sang tiếng Việt


Là bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu do Dự án Du lịch Kỹ thuật số, Xanh, Sáng tạo - DGI Tourism (Digital, Green, Innovative Tourism) xuất bản năm 2022 với sự hỗ trợ của Ủy ban châu Âu.

“Kết luận

Phân tích cho thấy nhu cầu mạnh mẽ trong việc phát triển một khung phương pháp luận tinh gọn cho việc cung cấp đào tạo VET tinh gọn và dễ thích nghi.

Khung phương pháp luận của DGI Tourism sẽ áp dụng DigCompOrg, phương pháp TQM và khung GreenComp bằng cách sử dụng những lợi ích này, tập trung vào du lịch kỹ thuật số, xanh và bền vững.

Trong sản phẩm này, ba phương pháp có liên quan đến phạm vi của dự án DGI Tourism đã được phân tích kỹ lưỡng. DigCompOrg tập trung vào chiều kỹ thuật số, phương pháp TQM bao gồm các khía cạnh tinh gọn và sáng tạo của dự án và khung GreenComp đảm bảo chiều xanh.”

Tự do tải về bản dịch sang tiếng Việt của tài liệu có 35 trang tại địa chỉ: https://www.dropbox.com/scl/fi/3vk5ppr9qc9zb70e3il0a/PR1-Task-2-Lean-Methodological-Framework-EN-_Vi-04122024.pdf?rlkey=yh2r8c01s7opjei3fe29lopp4&st=kiy2q358&dl=0

Xem thêm:

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com