Advancing Open Source AI: Definitions, Standards, and Global Implementation for a Sustainable Future
Trí tuệ nhân tạo nguồn mở (Open Source AI) đang phát triển nhanh chóng, đi kèm với những nỗ lực toàn cầu nhằm thiết lập các chính sách, tiêu chuẩn và chiến lược triển khai rõ ràng.
Tác giả: Amreen Taneja (Trưởng bộ phận Tiêu chuẩn DPG tại DPGA), Stefano Maffulli (Giám đốc Điều hành tại Open Source Initiative - OSI) và David Manset (Điều phối viên cấp cao về Hệ sinh thái Mã nguồn mở - OSEE tại ITU/BDT).
AI Nguồn Mở đang phát triển nhanh chóng, đi kèm với những nỗ lực toàn cầu nhằm thiết lập các chính sách, tiêu chuẩn và chiến lược triển khai rõ ràng. Bài viết này đề cập Mđến ba sáng kiến có mối liên hệ chặt chẽ đang định hình tương lai của AI Nguồn Mở: quy trình xây dựng Định nghĩa AI Nguồn Mở (OSAID phiên bản 1.0) của tổ chức Open Source Initiative (OSI); quy trình đồng thiết kế nhằm mở rộng Tiêu chuẩn Hàng hóa Công cộng kỹ thuật số (DPG) để định nghĩa rõ hơn về AI Nguồn ở; và công tác của Văn phòng Chương trình Nguồn Mở (OSPO) thuộc ITU về việc xây dựng mô hình triển khai tham chiếu dành cho các quốc gia thuộc nhóm các nước Bán cầu Nam. Bằng cách phối hợp các nỗ lực này, cộng đồng quốc tế có thể xây dựng một hệ sinh thái AI mang tính bao trùm, có đạo đức và có tác động tích cực, phục vụ cả đổi mới sáng tạo lẫn lợi ích công cộng.
Định nghĩa AI Nguồn Mở (phiên bản 1.0) của OSI: Một cách tiếp cận hợp tác
OSI – tổ chức được công nhận rộng rãi trong việc thiết lập các tiêu chuẩn nguồn mở toàn cầu – đã công bố phiên bản 1.0 của Định nghĩa AI Mã nguồn mở (OSAID). Sáng kiến này nhằm mang lại sự rõ ràng và cấu trúc cụ thể cho khái niệm AI Nguồn Mở, đồng thời thiết lập các nguyên tắc cho các dự án AI, trong đó chú trọng tính minh bạch, sự cởi mở trong quá trình phát triển và việc tuân thủ các giấy phép nguồn mở.
Phiên bản 1.0 đã được phát hành vào ngày 28 tháng 10 và đang tích cực tìm kiếm sự ủng hộ từ cộng đồng. Mục tiêu là đảm bảo định nghĩa này mang tính bao trùm và có khả năng thích ứng với nhu cầu của các bên liên quan đa dạng, đặc biệt là từ các quốc gia thuộc Nam bán cầu, nơi cần cân nhắc đến những bối cảnh kinh tế - xã hội và công nghệ khác biệt. Mặc dù quy trình đồng thiết kế đã kết thúc, phương pháp hợp tác của OSI vẫn mời gọi các nhà phát triển, nhà hoạch định chính sách, tổ chức và cộng đồng địa phương cùng đóng góp vào giai đoạn tiếp theo: phê duyệt và xây dựng các hướng dẫn vận hành để đánh giá hệ thống AI. Bằng cách kết hợp nhiều quan điểm đa dạng, OSI hướng tới việc xây dựng một khuôn khổ vừa hỗ trợ đổi mới sáng tạo, vừa phù hợp với các giá trị về tính bao trùm và phát triển AI có trách nhiệm. Thông tin chi tiết ở đây.
Mở rộng Tiêu chuẩn DPG cho AI Nguồn Mở: Hướng tới một Khuôn khổ Thống nhất
Song song đó, Liên minh Hàng hóa Công kỹ thuật số (DPGA) đang cập nhật Tiêu chuẩn DPG để phản ánh tốt hơn các đặc thù của hệ thống AI nguồn mở. DPG là các giải pháp nguồn mở được thiết kế nhằm giải quyết những nhu cầu phát triển cấp thiết, đặc biệt là tại các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình. Nhận thức được tiềm năng mang tính chuyển đổi của AI trong việc đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDG), nỗ lực này sẽ giúp đảm bảo rằng các giải pháp AI thuộc khuôn khổ DPG tuân thủ các nguyên tắc về tính mở, tính bao trùm và trách nhiệm.
Cộng đồng Thực hành (CoP) về AI dưới dạng DPG — một nhóm chuyên gia do Ban Thư ký DPGA và UNICEF điều phối — đã tích cực tham gia xây dựng các khuyến nghị nhằm cập nhật Tiêu chuẩn DPG. Các khuyến nghị này bao gồm việc bổ sung những tiêu chí cụ thể về tính minh bạch của AI, chính sách dữ liệu và các thực hành AI có đạo đức, qua đó đảm bảo rằng các DPG dựa trên nền tảng AI được phát triển theo hướng có trách nhiệm và bao trùm. CoP đã thảo luận về nhiều phương pháp tiếp cận khác nhau, chẳng hạn như phân cấp độ tính mở cho các thành phần AI (như mô hình, dữ liệu và mã nguồn), nhưng cuối cùng đã chọn cách tiếp cận nhị phân để phân biệt rõ ràng giữa AI nguồn mở và AI độc quyền.
Các khuyến nghị của Cộng đồng Thực hành (CoP) không chỉ dừng lại ở việc định nghĩa thế nào là tính mở. Chúng còn bao gồm các yêu cầu về nguyên tắc "không gây hại" (do no harm), chẳng hạn như bắt buộc đánh giá rủi ro đối với các mô hình AI, cung cấp bằng chứng kiểm thử về định kiến và tính công bằng, cũng như đánh giá tác động môi trường bằng các công cụ như CodeCarbon. Các biện pháp này nhằm mục đích đưa quá trình phát triển AI vào khuôn khổ các tiêu chuẩn đạo đức toàn cầu, đảm bảo công nghệ AI ưu tiên lợi ích công cộng, lợi ích xã hội và tính bền vững. Nỗ lực này nhấn mạnh tầm quan trọng của sự minh bạch, chính sách đạo đức và tính bao trùm, đồng thời kêu gọi sự tham gia sâu rộng hơn từ cộng đồng quốc tế để hoàn thiện và triển khai Tiêu chuẩn DPG.
Các khuyến nghị của CoP về AI hiện đang được Hội đồng Tiêu chuẩn DPG xem xét trong một quy trình đánh giá độc lập, tuân thủ các hướng dẫn của Chính sách Tiêu chuẩn DPG. Quy trình này đánh giá kỹ lưỡng các thay đổi được đề xuất dựa trên tính khả thi về mặt kỹ thuật và sự phù hợp với các mục tiêu chiến lược của DPGA. Sau khi hoàn tất đánh giá, các cập nhật từ Hội đồng sẽ được công bố trên GitHub để lấy ý kiến công chúng, cho phép các bên liên quan đóng góp phản hồi. Sau khi xem xét các ý kiến này, Hội đồng Tiêu chuẩn sẽ hoàn thiện các cập nhật cho Tiêu chuẩn DPG. Khi đã hoàn tất, Tiêu chuẩn DPG cập nhật sẽ được triển khai, đảm bảo các bên liên quan có thể tiếp cận phiên bản mới nhất để tham khảo và áp dụng.
Một đề xuất thay đổi cơ bản như vậy—hiện đang mở lấy ý kiến công chúng trên GitHub—đưa ra các thành phần bắt buộc đối với các hệ thống AI muốn đạt chứng nhận DPG; cụ thể là tiếp tục yêu cầu dữ liệu huấn luyện phải ở dạng mở để hệ thống AI được công nhận là DPG. Đề xuất này vẫn mở cho ý kiến đóng góp từ công chúng đến ngày 4 tháng 12 năm 2024; sau thời gian này, các ý kiến từ cộng đồng sẽ được đưa vào quy trình ra quyết định cuối cùng. Khi được hoàn thiện, tiêu chuẩn cập nhật này sẽ giúp đảm bảo các AI đạt chuẩn DPG tuân thủ các nguyên tắc về tính mở và minh bạch, qua đó tăng cường hơn nữa tác động và khả năng tiếp cận AI vì lợi ích công cộng. Thông tin chi tiết có thể được tìm thấy tại đây.
Triển khai Tham chiếu của ITU OSPO dành cho các nước Nam bán cầu: Xây dựng các giải pháp thiết thực
Bổ sung cho những nỗ lực của OSI và DPGA, Văn phòng Chương trình Nguồn Mở (OSPO) của ITU đang phát triển triển khai tham chiếu cho AI nguồn mở được thiết kế đặc biệt cho các quốc gia Nam bán cầu. Sáng kiến này là một phần trong sứ mệnh rộng lớn hơn của ITU nhằm nâng cao năng lực kỹ thuật số ở các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình, giúp công nghệ AI dễ tiếp cận hơn, có thể mở rộng và có tác động hơn đối với các cộng đồng có nhu cầu.
Việc triển khai tham chiếu của ITU OSPO nhằm mục đích cung cấp một kế hoạch chi tiết thực tế để triển khai các hệ thống AI trong các lĩnh vực khác nhau như chăm sóc sức khỏe, nông nghiệp, giáo dục và cơ sở hạ tầng. Nó ưu tiên khả năng chi trả, khả năng thích ứng và khả năng mở rộng, đảm bảo rằng các giải pháp AI được điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu và thách thức cụ thể của các khu vực này. Bằng cách tập trung vào các nguyên tắc nguồn mở, sáng kiến của ITU không chỉ dân chủ hóa việc tiếp cận công nghệ AI mà còn đảm bảo rằng các giải pháp này được phát triển với sự cân nhắc về tính minh bạch và đạo đức.
Nhóm làm việc đằng sau sáng kiến này bao gồm hơn 50 chuyên gia từ hơn 10 tổ chức quốc tế, cơ quan Liên hợp quốc và cộng đồng địa phương, phản ánh nỗ lực chung nhằm xây dựng các hệ thống AI đóng vai trò là DPG. Sáng kiến này được liên kết chặt chẽ với Định nghĩa AI nguồn mở của OSI và các tiêu chuẩn cập nhật của DPGA, đảm bảo tính nhất quán và mạch lạc trong khung Chính sách AI. Cách tiếp cận liên kết này cho phép thực hiện một chiến lược hài hòa, cho phép các quốc gia ở phía nam bán cầu áp dụng và điều chỉnh các công nghệ AI một cách hiệu quả, góp phần tạo nên một hệ sinh thái AI toàn cầu toàn diện hơn.
Để tìm hiểu thêm về sáng kiến này, xem Hội thảo trực tuyến về AI cho Tốt tại đây
Video: Hội thảo trên web: AI nguồn mở (tạo sinh) cho đổi mới dịch vụ công
Tham gia Phong trào vì AI nguồn mở toàn diện
Khi những sáng kiến này tiến triển, điều quan trọng là cộng đồng toàn cầu phải tham gia và đóng góp. Cho dù bạn là nhà phát triển, nhà hoạch định chính sách, học giả hay thành viên của cộng đồng địa phương, ý kiến đóng góp của bạn đều có giá trị trong việc định hình một tương lai nơi công nghệ AI mang lại lợi ích cho tất cả mọi người, đặc biệt là những người ở các khu vực có nguồn lực hạn chế và ít người đại diện.
Định nghĩa về AI Nguồn Mở (Open Source AI Definition) của OSI vẫn đang mở để lấy ý kiến công chúng, nhằm tiếp nhận các đề xuất giúp hoàn thiện khung định nghĩa này sao cho vững chắc và có khả năng áp dụng trong nhiều bối cảnh khác nhau. Việc DPGA mở rộng tiêu chuẩn DPG cũng hoan nghênh các quan điểm đa dạng nhằm đảm bảo quá trình phát triển AI tuân thủ các nguyên tắc đạo đức và bền vững trên toàn cầu. Ngoài ra, dự án triển khai tham chiếu của ITU OSPO cũng kêu gọi sự hợp tác để xây dựng các giải pháp AI thực tiễn, đáp ứng những nhu cầu đặc thù của các quốc gia Nam bán cầu.
Hướng tới một nền tảng AI đạo đức và bao trùm
Những nỗ lực do OSI, DPGA và ITU dẫn dắt là các phần kết nối của một phong trào lớn hơn nhằm xây dựng hệ sinh thái AI nguồn mở thống nhất và mang tính bao trùm. Thông qua việc xác định các tiêu chuẩn rõ ràng, xây dựng khung đạo đức và triển khai các giải pháp thực tiễn, các tổ chức này đang mở đường cho sự phát triển của AI—một công nghệ không chỉ thúc đẩy đổi mới sáng tạo mà còn hài hòa với các giá trị về lợi ích xã hội, tính bền vững và khả năng tiếp cận bình đẳng.
Con đường phía trước đòi hỏi sự hợp tác. Bằng cách tham gia vào các quy trình này và đóng góp chuyên môn, các bên liên quan từ mọi lĩnh vực có thể chung tay xây dựng một hệ sinh thái AI phục vụ nhân loại một cách công bằng, đảm bảo rằng công nghệ AI trao quyền cho các xã hội giải quyết những nhu cầu phát triển cấp thiết nhất. Đây chính là thời điểm để cùng tham gia và định hình tương lai của AI nguồn mở vì lợi ích chung của tất cả mọi người.
Open source AI is evolving rapidly, with global efforts to establish clear Policy, standards, and implementation strategies.
By Amreen Taneja, DPG Standards Lead at DPGA, Stefano Maffulli, Executive Director at Open Source Initiative (OSI), and David Manset, Senior Coordinator Open Source Ecosystem Enabler (OSEE) at ITU/BDT
Open source AI is evolving rapidly, with global efforts to establish clear Policy, standards, and implementation strategies. This blog explores three interconnected initiatives shaping the future of open source AI: the Open Source Initiative’s (OSI) ongoing Open Source AI Definition (OSAID in version 1.0); the co-design process to extend Digital Public Goods (DPG) Standard to better define open source AI; and the ITU’s Open Source Program Office (OSPO) work on a reference implementation for the global south. By aligning these efforts, the international community can build an inclusive, ethical, and impactful AI ecosystem that serves both innovation and public good.
The OSI’s Open Source AI Definition (version 1.0): A Collaborative Approach
The OSI, recognized for setting global open source standards, has released version 1.0 of its Open Source AI Definition (OSAID). This initiative aims to provide clarity and structure around what constitutes open source AI, establishing principles for AI projects that emphasize transparency, openness in development, and adherence to open source licenses.
The version 1.0 was released on October 28 and actively seeks community support. The goal is to ensure the definition remains inclusive and adaptable to the needs of diverse stakeholders, particularly from the global south, where different socio-economic and technological contexts must be considered. Whereas the co-design process ended, OSI’s collaborative approach invites developers, policymakers, organizations, and local communities to contribute to the next phase in endorsing and developing operating manuals to evaluate AI systems. By integrating a wide range of perspectives, OSI aims to build a framework that supports innovation while aligning with the values of inclusivity and responsible AI development. More information can be found here.
Extending the DPG Standard for Open Source AI: Toward a Unified Framework
In parallel, the Digital Public Goods Alliance (DPGA), is updating the DPG Standard to better account for open source AI systems. DPGs are open source solutions designed to address critical development needs, particularly in low and middle-income countries. Recognizing AI’s transformative potential for achieving the Sustainable Development Goals (SDGs), this work will help ensure that AI solutions within the DPG framework adhere to the principles of openness, inclusivity, and responsibility.
The Community of Practice (CoP) on AI as DPGs, an expert group facilitated by the DPGA Secretariat and UNICEF, has been actively engaged in creating recommendations for updating the DPG Standard. Their recommendations include incorporating specific criteria for AI transparency, data Policy, and ethical AI practices, ensuring that AI-based DPGs are developed responsibly and inclusively. The CoP has debated various approaches, such as tiered openness levels for AI components (i.e., models, data, and code), but ultimately focused on a binary approach to distinguish open source from proprietary AI.
The CoP’s recommendations extend beyond defining openness. They also include “do no harm” requirements, such as mandatory risk assessments for AI models, evidence of testing for bias and fairness, and environmental impact evaluations using tools like CodeCarbon. These measures aim to align AI development with global ethical standards, ensuring AI technologies prioritize public interest, societal benefits and sustainability. This effort emphasizes the importance of transparency, ethical Policy, and inclusivity, inviting further participation from the international community to refine and implement the DPG Standard.
The AI CoP recommendations are currently under assessment by the DPG Standard Council for an independent review process that adheres to DPG Standard Policy guidelines. This process rigorously evaluates proposed changes for technical feasibility and alignment with DPGA’s strategic goals. Following this review, updates from the Council will be published on GitHub for public comment, allowing stakeholders to provide feedback. After considering these suggestions, the Standard Council will finalize the updates to the DPG Standard. Once finalized, the updated DPG Standard will be implemented, ensuring stakeholders have access to the latest version for reference and adoption.
One such fundamental change proposal, which is currently open for public comment on GitHub, introduces mandatory components for AI systems seeking DPG recognition, specifically, to continue requiring open training data for AI systems to be considered DPGs. This proposal remains open for public comment until December 4, 2024, after which community input will be incorporated into the final decision-making process. Once finalized, this updated standard will help ensure that AI DPGs adhere to principles of openness and transparency, further strengthening the impact and accessibility of AI for public good. More information can be found here.
ITU OSPO’s Reference Implementation for the Global South: Building Practical Solutions
Complementing the efforts of OSI and DPGA, the ITU’s Open Source Program Office (OSPO) is developing a reference implementation for open source AI specifically designed for the Global South. This initiative is part of ITU’s broader mandate to enhance digital capacity in low and middle-income countries, making AI technologies more accessible, scalable, and impactful for communities in need.
The ITU OSPO’s reference implementation aims to provide a practical blueprint for deploying AI systems in diverse sectors such as healthcare, agriculture, education, and infrastructure. It prioritizes affordability, adaptability, and scalability, ensuring that AI solutions are tailored to meet the specific needs and challenges of these regions. By focusing on open source principles, the ITU’s initiative not only democratizes access to AI technology but also ensures that these solutions are developed with transparency and ethical considerations.
The working group behind this initiative includes 50+ experts from 10+ international organizations, UN agencies, and local communities, reflecting a collective effort to build AI systems that serve as DPGs. The initiative is closely aligned with the OSI’s Open Source AI Definition and DPGA’s updated standards, ensuring consistency and coherence in the AI Policy framework. This interconnected approach allows for a harmonized strategy, enabling countries in the global south to adopt and adapt AI technologies effectively, contributing to a more inclusive global AI ecosystem.
To learn more about the initiative, watch this AI for Good Webinar here
Video: Webinar: Open Source (generative) AI for Public Services Innovation
Join the Movement for Inclusive Open Source AI
As these initiatives progress, it is crucial for the global community to engage and contribute. Whether you are a developer, policymaker, academic, or member of a local community, your input is valuable in shaping a future where AI technology benefits all, particularly those in under-resourced and underrepresented regions.
The OSI’s OS AI Definition remains open for public comment, inviting suggestions that can make the framework robust and applicable across different contexts. The DPGA’s extension of the DPG standard welcomes diverse perspectives to ensure that AI development aligns with ethical and sustainable practices globally. Additionally, the ITU OSPO’s reference implementation seeks collaborative efforts to build practical AI solutions that respond to the unique needs of the global south.
A Unified Path Toward Ethical and Inclusive AI
The efforts led by the OSI, DPGA, and ITU are interconnected pieces of a larger movement toward a unified and inclusive open source AI ecosystem. By defining clear standards, developing ethical frameworks, and creating practical implementations, these organizations are paving the way for AI that not only supports innovation but also aligns with the values of social good, sustainability, and accessibility.
The path forward is collaborative. By engaging in these processes and contributing expertise, stakeholders from all sectors can help build an AI ecosystem that serves humanity equitably, ensuring that AI technologies empower societies to address their most pressing development needs. Now is the time to get involved and help shape the future of open source AI for the betterment of all.
Dịch: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Lưu ý: Chỉ thành viên của blog này mới được đăng nhận xét.