Thứ Sáu, 26 tháng 1, 2018

Nhận diện các đề tài - dự án “MỞ” từ kinh phí của nhà nước

Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng điện tử ngày 22/01/2018 tại địa chỉ: http://tiasang.com.vn/-quan-ly-khoa-hoc/Nhan-dien-cac-de-tai--du-an-%E2%80%9CMO%E2%80%9D--tu-kinh-phi-cua-nha-nuoc-11161


Khi mà MỞ trở thành xu thế tất yếu trên thế giới ngày nay, thì việc có nhiều đề tài - dự án có liên quan tới nghiên cứu, phát triển và triển khai theo hướng mở được xây dựng ở nhiều nơi là điều có thể nhìn thấy trước được, nhất là trong khu vực nhà nước, từ nguồn kinh phí của nhà nước. Tuy nhiên, bên cạnh những đề tài - dự án tuân thủ triết lý và các nguyên tắc của MỞ, chắc chắn cũng sẽ có nhiều đề tài - dự án ăn theo chữ MỞ hợp thời trang đó, dù chúng chẳng MỞ chút nào.
Thế nào là dự án MỞ thật?
Bên dưới đây sẽ nêu ra các đặc tính của MỞ mà bạn rất dễ để nhận diện các đề tài - dự án có là MỞ hay không thông qua việc đọc nội dung các tài liệu của đề tài - dự án có sử dụng ngân sách của nhà nước, về bản chất là sử dụng tiền của những người dân đóng thuế.
Khái niệm về tính mở
Hình 1. Các khía cạnh của tính mở1
  1. Tính mở được thể hiện trong các lĩnh vực xã hội khi mà mọi người đều được: (1) tự do sử dụng; (2) tự do đóng góp; (3) tự do chia sẻ (các) sản phẩm của đề tài - dự án.
  2. Tính mở được thể hiện trong lĩnh vực kỹ thuật - công nghệ khi các chức năng của sản phẩm dựa vào các tiêu chuẩn mở và phần mềm nguồn mở (PMNM). Để có thể hiểu về tiêu chuẩn mở và phần mềm tự do nguồn mở một cách đơn giản, chúng có thể được trình bày như sau:
    1. Tiêu chuẩn (hoặc định dạng) mở là tiêu chuẩn (hoặc định dạng) mà nếu một tệp điện tử nào đó áp dụng nó, thì việc thao tác trên tệp điện tử đó sẽ không phụ thuộc vào phần mềm tạo ra chính tệp điện tử đó. Ví dụ: Nếu bạn sử dụng một tệp điện tử có phần mở rộng là .xls thì bạn phụ thuộc vào phần mềm ứng dụng Microsoft Excel để mở nó, và như vậy thì định dạng .xls không phải lả định dạng mở.
    2. PMNM là phần mềm mà:
      • Nếu bạn sử dụng nó, thì bạn có các quyền tự do để: (1) sử dụng vì bất kỳ mục đích gì; (2) phân phối cho bất kỳ ai bạn muốn;
      • Nếu bạn phát triển nó, thì bạn có các quyền tự do để: (3) tùy biến - sửa đổi để đáp ứng được nhu cầu của bạn, và để có thể tùy biến - sửa đổi được, bạn cần có mã nguồn, dù phần mềm đó do bất kỳ ai trên thế giới này tạo ra; (4) tự do phân phối lại phần mềm phái sinh bạn đã sửa đổi từ phần mềm gốc ban đầu.
  3. Tính mở như là đặc tính nguồn tài nguyên, ví dụ như tài nguyên truy cập mở và/hoặc tài nguyên giáo dục mở, thì chúng được đối xử như là:
    1. Hàng hóa công cộng, nghĩa là ai cũng có thể tự do truy cập và sử dụng chúng.
    2. Nguồn của các hàng hóa mở, nghĩa là ai cũng có khả năng để tùy biến - sửa đổi chúng để tạo ra các hàng hóa mở mới.

Mô hình phát triển của nguồn mở
Nếu bạn tạo ra một tài nguyên được gọi là tài nguyên mở, thì tài nguyên đó chỉ là sự khởi đầu vòng đời sử dụng của nó, vì bắt đầu từ đây, bất kỳ ai cũng có khả năng để phát hiện,sử dụng, tùy biến sửa đổi và tái mục đích nó để tạo ra các sản phẩm mở mới. Điều này là đúng không chỉ cho các tài nguyên mở, như tài nguyên truy cập mở và/hoặc tài nguyên giáo dục mở, mà cũng đúng cho các PMNM, như được nêu ở trên. Điều này là hoàn toàn khác với tài nguyên và/hoặc sản phẩm đóng, khi mà không ai khác ngoài một nhóm nhỏ những người đã tạo ra nó (thường là các lập trình viên và/hoặc một vài thành viên của một công ty duy nhất) được phép tùy biến sửa đổi và tái mục đích sản phẩm (nếu có) để tạo ra các sản phẩm mới, điều hạn chế đi rất nhiều khả năng để đổi mới sáng tạo.


Mô hình phát triển của PMNM
Hình 2. Mô hình điển hình của dự án phát triển PMNM2
Hình 2 là mô hình điển hình của dự án phát triển PMNM được giới thiệu chi tiết trong bài ‘Mô hình phát triển và ứng dụng phần mềm tự do nguồn mở bền vững6‘. Mô hình này nhấn mạnh bước ‘Đóng góp các thay đổi cho dự án ngược lên dòng trên’ là bước đặc biệt của mô hình phát triển PMNM, khi mà các mã nguồn được phát triển ở địa phương (ví dụ như từ các lập trình viên trong các công ty phần mềm của Việt Nam) được chuyển ngược về với dự án gốc của thế giới để có được sự hỗ trợ của các lập trình viên trong cộng đồng thế giới cho phần mềm được các lập trình viên địa phương tùy biến và được tích hợp vào phần mềm gốc của thế giới cho các phiên bản sau. Điều này cũng sẽ dẫn tới việc mã nguồn PHẢI luôn được đặt trên Internet (chứ không chỉ duy nhất được đặt trong các máy chủ của công ty phát triển phần mềm Việt Nam) để bất kỳ ai cũng có thể tải chúng về được. Để dễ hiểu, ta nói: Mã nguồn của một dự án PMNM do các lập trình viên Việt Nam phát triển, các lập trình viên, ví dụ, ở châu Phi PHẢI có khả năng truy cập tới nó và tải nó về được!!!
Nếu bạn tự nhận mình đang phát triển PMNM, từ đầu hoặc dựa vào (các) PMNM đã có sẵn, thì không có chuyện mã nguồn phát triển và/hoặc tùy biến đó chỉ có trong (các) máy chủ của công ty bạn, mà chỉ các thành viên trong công ty của bạn mới có thể truy cập được tới chúng. Việc phát triển KHÔNG TUÂN THỦ với mô hình này, từ chuyên môn gọi là rẽ nhánh (Forking), đồng nghĩa với việc các lập trình viên Việt Nam chỉ tải mã nguồn của phần mềm gốc về, đóng nó lại rồi tự phát triển với nhau, trong hầu hết các trường hợp là hành động tự sát vì mất phương hướng sau một khoảng thời gian đủ dài để phần mềm rẽ nhánh đó khác xa với phần mềm gốc ban đầu, gây hại cho công ty phát triển và cho những người sử dụng phần mềm tự phát triển đó, vì không còn được các lập trình viên của cộng đồng phần mềm đó trên thế giới hỗ trợ nữa, trong khi kiến trúc và thiết kế của phần mềm đó là do các lập trình viên của thế giới sáng tạo ra, duy trì, cập nhật, nâng cấp và phát triển tiếp.
Lưu ý là, bạn cần phân biệt rõ giữa sử dụng PMNM và phát triển PMNM. Trong khi sử dụng PMNM không đòi hỏi người sử dụng có bất kỳ bổn phận nào thì phát triển PMNM đòi hỏi các lập trình viên có bổn phận phải tuân thủ giấy phép được gắn với PMNM đó và trong hầu hết các trường hợp, các lập trình viên đều phải mở mã nguồn trên Internet khi phân phối PMNM hoặc phần mềm phái sinh từ PMNM gốc ban đầu.


Mô hình phát triển các tài nguyên mở
Các tài nguyên mở trong phần này ngụ ý:
  1. Tài nguyên truy cập mở;
  2. Tài nguyên giáo dục mở (OER); và
  3. Dữ liệu mở.
Hình 3. Vòng đời của tài nguyên giáo dục không mở (trái) và của OER (phải)3
Nếu bạn sử dụng OER, bạn thường có nhu cầu sửa đổi nó cho các mục đích công việc khác nhau của bạn, ví dụ như thêm, bớt, sửa đổi các nội dung của OER gốc ban đầu và/hoặc kết hợp với các OER khác để tạo ra một OER mới, hay còn được gọi là OER phái sinh, và vì thế OER gốc ban đầu cần được cấp phép mở, như vài giấy phép trong hệ thống Creative Commons, sao cho người sử dụng có được các quyền tự do để thực hiện các hành động đó, như những hành động được nêu trong Hình 3 ở trên.
Hình 4. Ví dụ về mô hình phát triển OER - Sách giáo khoa mở4
Hình 4 là ví dụ về mô hình phát triển OER điển hình, hướng tới việc tạo ra các sách giáo khoa mở sao cho các học sinh - sinh viên không mất chi phí để có được chúng. Dù đi theo con đường nào, thì OER được sử dụng cũng luôn phải có khả năng sửa đổi được và/hoặc kết hợp được với các OER khác để tạo ra các OER phái sinh cũng có các khả năng tương tự.


Mô hình cấp phép
Cách dễ nhất để phân biệt giữa các phần mềm và/hoặc tài nguyên mở và không mở là thông qua việc nhận diện giấy phép được cấp cho phần mềm và/hoặc tài nguyên đó.
Đối với PMNM
Có hơn 70 loại giấy phép PMNM khác nhau, các giấy phép phổ biến có thể thấy trên trang của Sáng kiến Nguồn Mở - OSI (Open Source Initiative7). Vì vậy:
  • Khi sử dụng PMNM, bạn nên tìm hiểu giấy phép của PMNM bạn sử dụng để không bị người khác gây thiệt thòi cho bạn đối với các quyền tự do bạn được hưởng từ PMNM đó.
  • Đặc biệt là khi phát triển phần mềm dựa vào (các) PMNM khác, bạn có bổn phận PHẢI biết giấy phép của PMNM gốc để biết và tuân thủ các quyền và nghĩa vụ của bạn khi tùy biến thích nghi PMNM gốc đó.
  • Nếu bạn tùy biến thích nghi các PMNM gốc mang các giấy phép “copyleft” như GPL, LGPL, AGPL… thì bạn có bổn phận PHẢI công bố mã nguồn khi phân phối phần mềm, kể cả là bạn phát triển từ đầu hay tùy biến thích nghi PMNM có sẵn.
Nếu bạn nói hệ thống của bạn là PMNM, thì hệ thống đó PHẢI được cấp giấy phép mở tương ứng, không có ngoại lệ.
Đối với tài nguyên truy cập mở, tài nguyên giáo dục mở và dữ liệu mở
Các tài nguyên này, gọi chung là tài nguyên mở, tất cả đều được cấp phép mở.
Thậm chí, trang của Bộ Giáo dục Mỹ còn gọi rõ tài nguyên giáo dục mở là tài nguyên giáo dục được cấp phép mở (Openly Licensed Educational Resources8). Có nghĩa là, các tài nguyên, để được gọi là OER, PHẢI được cấp phép mở.
Có nhiều hệ thống cấp phép mở cho các tài nguyên này, nhưng phổ biến nhất là các giấy phép của hệ thống Creative Commons9, gọi tắt là CC.
Nếu bạn sử dụng hệ thống CC để cấp phép mở cho các tài nguyên, thì:
  • Chỉ các giấy phép CC BY, CC BY-SA và CC0 là phù hợp để cấp phép cho dữ liệu để trở thành dữ liệu mở. Nói cách khác, dữ liệu sẽ KHÔNG LÀ MỞ nếu không được cấp các giấy phép nêu trên hoặc các giấy phép tương đương từ các hệ thống giấy phép khác CC.
  • Ngày nay, các giấy phép như CC BY-ND và CC BY-NC-ND được coi là không phù hợp để cấp phép cho tài nguyên giáo dục mở (OER).
Hình 5. OER và các giấy phép Creative Commons thích hợp5
  • Kể cả trường hợp truy cập mở đơn giản nhất, khi người sử dụng chỉ có mỗi quyền truy cập tới tài nguyên để xem và tải nó về từ Internet, thì tài nguyên đó vẫn cần phải có giấy phép mở, như CC BY-NC-ND, để trở thành tài nguyên truy cập mở rõ ràng.
Nếu bạn nói tài nguyên trong hệ thống của bạn là tài nguyên mở, thì nó cần phải tuân thủ các nguyên tắc cấp phép ở trên.


Mô hình kinh doanh
Cách khác để phân biệt giữa MỞ và ĐÓNG, là nhìn vào mô hình kinh doanh của chúng.
Bạn sẽ dễ nhận thấy, mô hình kinh doanh của thế giới nguồn đóng toàn bộ đều theo kiểu ăn bánh trả tiền. Có nghĩa là, các công ty nguồn đóng thường bán trực tiếp sản phẩm họ làm ra để kiếm tiền.
Trong khi đó, các mô hình kinh doanh của nguồn mở đều là kiếm tiền dựa vào việc cung cấp các DỊCH VỤ xung quanh sản phẩm của chung cộng đồng, không bán trực tiếp các sản phẩm của chung cộng đồng. Ví dụ: Bạn không bán bộ phần mềm văn phòng nguồn mở Libre Office vì bộ phần mềm này là của chung cộng đồng Libre Office toàn thế giới và bất kỳ lúc nào, bất kỳ ai cũng có thể tải về toàn bộ mã nguồn của Libre Office từ Internet. Các công ty muốn kiếm tiền với Libre Office sẽ kiếm tiền bằng cách cung cấp các dịch vụ xung quanh sản phẩm Libre Office, như các dịch vụ đào tạo, huấn luyện, tích hợp hệ thống phần mềm Libre Office vào các hệ thống phần mềm sẵn có của các khách hàng..., ví dụ thế. Ngược lại, bạn sẽ phải bỏ tiền để mua bộ phần mềm văn phòng Microsoft Office để sử dụng một cách hợp pháp.
Giấy phép của bài viết: CC BY 4.0 Quốc tế10.
----------
2. Quỹ Linux xuất bản tháng 01/2012 , ‘Ngược lên dòng trên: Tăng cường cho sự phát triển nguồn mở’,https://www.dropbox.com/s/ao6fprcmn3uzexx/lf_upstreaming_os_dev-Vi-31012012.pdf?dl=0
3. ‘Rà soát lại mới nhất các vấn đề chất lượng có liên quan tới tài nguyên giáo dục mở’, trang 2
10. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/


Blogger: Lê Trung Nghĩa
letrungnghia.foss@gmail.com


Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , ,

Thứ Năm, 28 tháng 12, 2017

Tổng kết các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong năm 2017



Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa sau năm 2017:
A. Tài liệu về khoa học mở - truy cập mở, dữ liệu mở và giáo dục mở
  1. ‘Chỉ dẫn Mở ra: Sử dụng Dữ liệu Mở để Chống Tham nhũng’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Hiến chương Dữ liệu Mở (Open Data Charter) cùng các đối tác là Minh bạch Mexico (Transparencia Mexicana), Đối tác Giao kết Mở (Open Contracting Partnership) và Dữ liệu Mở vì Mạng Phát triển (Open Data for Development Network) xuất bản, lần đầu tiên xuất hiện trên Internet vào ngày 17/05/2017. Tài liệu có ý định là một phần của công việc đang phát triển có sử dụng dữ liệu mở để đấu tranh chống tham nhũng. Bản dịch tiếng Việt có 60 trang. Tải về:
  1. ‘Ấn bản lần 4 Báo cáo toàn cầu của ODB’ (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu được Open Data Barometer (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) xuất bản tháng 05/2017, nó đánh giá xếp hạng 115 quốc gia trên thế giới về Dữ liệu Mở ở 3 khía cạnh: (1) Tính sẵn sàng; (2) Triển khai; (3) Ảnh hưởng. Bản dịch tiếng Việt có 43 trang. Tải về:
  1. ‘Ấn bản lần 3 Báo cáo toàn cầu của ODB’ (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu được Open Data Barometer (Hàn thử biểu Dữ liệu Mở) xuất bản tháng 04/2016, nó đánh giá xếp hạng 92 quốc gia trên thế giới về Dữ liệu Mở ở 3 khía cạnh: (1) Tính sẵn sàng; (2) Triển khai; (3) Ảnh hưởng. Bản dịch tiếng Việt có 69 trang. Tải về:
  1. ‘PHẦN B: PHƯƠNG PHÁP LUẬN ĐÁNH GIÁ TÍNH SẴN SÀNG CỦA DỮ LIỆU MỞ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phần tiếp sau trong bộ công cụ đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở của Nhóm làm việc về dữ liệu chính phủ mở của Ngân hàng Thế giới - WB (World Bank) nhằm giúp cho các quốc gia xây dựng chính sách dữ liệu mở dựa vào phương pháp luận với 8 chiều để đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở ở quốc gia mình. Bản dịch tiếng Việt có 49 trang. Tải về:
  1. ‘PHẦN A: CHỈ DẪN CHO NGƯỜI SỬ DỤNG ĐÁNH GIÁ TÍNH SẴN SÀNG DỮ LIỆU MỞ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phần đầu trong bộ công cụ đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở của Nhóm làm4 việc về dữ liệu chính phủ mở của Ngân hàng Thế giới - WB (World Bank) nhằm chỉ dẫn cho các quốc gia xây dựng chính sách dữ liệu mở dựa vào phương pháp luận với 8 chiều để đánh giá tính sẵn sàng dữ liệu mở ở quốc gia mình. Bản dịch tiếng Việt có 31 trang. Tải về:
  1. ‘Chia sẻ tác phẩm của bạn theo truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 5, cũng là quyển cuối cùng trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch có 52 trang. Tải về:
  1. ‘Đo đếm đánh giá nghiên cứu’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 4 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 163 trang. Tải về:
  1. ‘Các quyền sở hữu trí tuệ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 3 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 60 trang. Tải về:
  1. ‘Các khái niệm về tính mở và truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 2 trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 102 trang. Tải về:
  1. ‘Truyền thông hàn lâm’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển đầu tiên trong bộ sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 95 trang. Tải về:
  1. ‘Tài nguyên giáo dục mở: Từ cam kết tới hành động’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Khối Thịnh vượng chung về Học tập - COL (Commonwealth of Learning) vừa xuất bản sau sự kiện Hội nghị Thế giới lần thứ 2 (Lần thứ nhất đã được tổ chức tại Paris, Pháp trong các ngày 20-22/06/2012) về OER (2nd World OER Congress) vừa diễn ra tại Ljubljana, Slovenia vào các ngày 18-20/09/2017. Bản dịch sang tiếng Việt có 27 trang. Tải về:
  1. ‘Chỉ dẫn chính sách để phát triển và thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của tác giả Alma Swan, do UNESCO xuất bản năm 2012. Bản dịch sang tiếng Việt có 157 trang. Tải về:
  1. 'Tính tương hợp và truy xuất’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ cuối cùng trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 224 trang. Tải về:
  1. ‘Tối ưu hóa tài nguyên’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 3 trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 102 trang. Tải về:
  1. ‘Hạ tầng truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển thứ 2 trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 138 trang. Tải về:
  1. ‘Giới thiệu truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là quyển đầu tiên trong bộ 4 quyển sách chỉ dẫn về truy cập mở do UNESCO xuất bản năm 2015 cho các trường thư viện trên toàn thế giới để hướng tới truy cập mở đối với các tài liệu và, ngày càng gia tăng, cả dữ liệu nghiên cứu, đặc biệt là các nghiên cứu được cấp vốn nhà nước. Bản dịch sang tiếng Việt có 127 trang. Tải về:
  1. ‘Đại học và nhà quản trị có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 7 trang. Tải về:
  1. ‘Các nhà cấp vốn có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Các thủ thư có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Giáo viên có thể làm gì để thúc đẩy truy cập mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu phát tay sử dụng trong Tuần lễ Truy cập Mở Quốc tế (International Open Access Week). Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘#GoOpen gói khởi xướng của khu trường’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Văn phòng Công nghệ Giáo dục, Bộ Giáo dục Mỹ, phiên bản v1.3, xuất bản tháng 03/2017. Tài liệu đã được thiết kế để cung cấp các câu hỏi chỉ dẫn đặc thù, các thực hành tốt nhất, các ví dụ của các khu trường của các trường phổ thông trong hệ thống K-12 ở khắp nước Mỹ, và các bước thực hành để nắm lấy #GoOpen. Bản dịch sang tiếng Việt có 61 trang. Tải về:
  1. ‘Lộ trình Trích dẫn Dữ liệu cho các Kho Dữ liệu Hàn lâm’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Martin Fenner et al, đưa ra lộ trình thực tế cho các kho dữ liệu hàn lâm để triển khai trích dẫn dữ liệu tuân thủ với Tuyên bố Chung về các Nguyên tắc Trích dẫn Dữ liệu - JDDCP (Joint Declaration of Data Citation Principles) (Nhóm Tổng hợp về Trích dẫn Dữ liệu - Data Citation Synthesis Group, 2014). Lộ trình đưa ra 11 khuyến cáo đặc biệt, được nhóm thành 3 pha triển khai: a) Các bước được yêu cầu cần thiết để hỗ trợ cho JDDCP; b) các bước được khuyến cáo để tạo thuận lợi cho các tiến trình công việc xuất bản bài báo/dữ liệu; và c) các bước tùy chọn để tiếp tục cải thiện sự hỗ trợ trích dẫn dữ liệu được các kho dữ liệu cung cấp. Bản dịch sang tiếng Việt có 24 trang. Tải về:
  1. ‘Lộ trình Trích dẫn Dữ liệu cho các Nhà xuất bản Khoa học’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Helena Cousijn et al, đưa ra lộ trình thực tế cho các nhà xuất bản hàn lâm để triển khai trích dẫn dữ liệu tuân thủ với Tuyên bố Chung về các Nguyên tắc Trích dẫn Dữ liệu – JDDCP (Joint Declaration of Data Citation Principles), bản tóm tắt và hài hòa hóa các khuyến cáo của các cơ quan chủ chốt ra chính sách về khoa học. Bản dịch tiếng Việt có 20 trang. Tải về:
  1. ‘Mây mù, gia tăng FAIR; xem lại các nguyên tắc chỉ dẫn Dữ liệu FAIR cho Đám mây Khoa học Mở châu Âu’ - Bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của nhóm các tác giả đứng đầu là Barend Mons et al, xem xét lại và căn chỉnh lại nội hàm của các nguyên tắc Tìm thấy được, Truy cập được, Tương hợp được, Sử dụng lại được - FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) với mục đích để mọi người, đặc biệt là các nhà nghiên cứu và các nhà khoa học, hiểu được đúng về các nguyên lý đó, để họ có thể đưa ra các dữ liệu nghiên cứu có tính FAIR trong tương lai, để không chỉ cho người đọc được, mà quan trọng bậc nhất và trên hết, là để máy có thể hiểu được và hành động được với các dữ liệu FAIR đúng nghĩa đó một cách độc lập - không có sự can thiệp của con người. Bản dịch tiếng Việt có 17 trang. Tải về:
  1. ‘PHỤ LỤC - CHO THỎA THUẬN XUẤT BẢN TRUY CẬP MỞ’ - BẢN DỊCH SANG TIẾNG VIỆT, là tài liệu hướng dẫn của chương trình Horizon 2020 của Ủy ban châu Âu để làm PHỤ LỤC cho cho thỏa thuận xuất bản truy cập mở cho một bên là (các) tác giả của các bài báo nghiên cứu và một bên là nhà xuất bản với mục đích để (các) tác giả giữ lại bản quyền tác giả để làm thỏa mãn yêu cầu về truy cập mở của Ủy ban châu Âu khi thỏa thuận với nhà xuất bản để xuất bản các bài báo khoa học có sử dụng nguồn kinh phí từ dự án Horizon 2020 của Ủy ban châu Âu. Bản dịch tiếng Việt có 3 trang. Tải về:


Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa đầu năm 2017:
A. Tài liệu về khoa học mở - truy cập mở và dữ liệu mở - dữ liệu mở liên kết
  1. ‘Chương trình làm việc 2016-2017 của Horizon 2020 - 16. Khoa học với và vì xã hội’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu do Ủy ban châu Âu xuất bản năm 2017. Nó liệt kê, mô tả ngắn gọn, kể cả các thông tin cấp vốn cho từng hạng mục công việc của EC trong các năm 2016-2017 theo chương trình Khoa học Mở - Truy cập Mở Horizon 2020 dành cho các nhà nghiên cứu của các Quốc gia Thành viên của Liên minh châu Âu (EU) và cả cho các nhà nghiên cứu nằm bên ngoài EU. Bản dịch tiếng Việt có 104 trang. Tải về:
  1. ‘Giấy phép để xuất bản’ - bản dịch sang tiếng Việt, là mẫu giấy phép để xuất bản từ Hộp công cụ về Bản quyền của JISC/SURF, nó giúp các nhà khoa học không trao bản quyền tác giả cho các nhà xuất bản khi làm việc với các nhà xuất bản để đăng các bài báo của mình, để làm thỏa mãn các yêu cầu về Khoa học Mở và Truy cập Mở. Bản dịch tiếng Việt có 4 trang. Tải về:
  1. ‘Nghiên cứu các mô hình kinh doanh cho Dữ liệu Chính phủ Mở Liên kết (BM4LOGD)’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của các tác giả Phil Archer et al, do Ủy ban châu Âu xuất bản ngày 12/11/2013. Tài liệu đưa ra các ví dụ điển hình về 14 cơ quan của các nước thành viên Liên minh châu Âu và tổ chức thế giới sử dụng Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data) và Dữ liệu Chính phủ Mở Liên kết - LOGD (Linked Open Government Data) trong các hệ thống thông tin của mình để cung cấp các dịch vụ chính phủ điện tử (CPĐT) cho các khách hàng, đặc biệt là dịch vụ tích hợp dữ liệu một cách mềm dẻo khi các dữ liệu nằm rải rác khắp nơi trên Internet và với các định dạng khác nhau. Bản dịch sang tiếng Việt có 290 trang. Tải về:
  1. ‘Dữ liệu Mở Liên kết: Những điều cơ bản - Ấn bản Môi giới Tri thức Khí hậu’, các tác giả Florian Bauer (REEEP) và Martin Kaltenböck (Công ty Web Ngữ nghĩa), xuất bản năm 2016, là tài liệu chỉ dẫn khởi đầu nhanh cho những người ra quyết định và các nhà môi giới tri thức khí hậu tìm cách để bắt kịp tốc độ với khái niệm Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data). Bản dịch tiếng Việt có 85 trang. Tải về:
B. Tài liệu về quản lý thư viện điện tử, sách điện tử và phần cứng nguồn mở
  1. ‘Chỉ dẫn làm quen nhanh với Calibre’ - bản dịch sang tiếng Việt. Calibre được đánh giá là giải pháp thư viện điện tử toàn diện, đặc biệt cho những người sử dụng đầu cuối. Bản dịch sang tiếng Việt của sách chỉ dẫn sẽ tạo thuận lợi để có nhiều người sử dụng được hơn. Bản dịch tiếng Việt có 17 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
  2. 'Nguồn mở trong thư viện: Chỉ dẫn cho những người yêu sách với tư duy mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, Opensource.com xuất bản năm 2014. Bản dịch của tài liệu có 22 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
  3. ‘Bit và Bu lông: Quá khứ, hiện tại và tương lai của phần cứng mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, Opensource.com xuất bản năm 2014. Bản dịch của tài liệu có 56 trang. Tải về bản dịch với các định dạng: ODT; ePub; PDF.
C. Gần 200 đầu sách, tài liệu dịch đã được đưa lên Internet cho tới hết năm 2016 trở về trước ở các đường liên kết:


Hà Nội, ngày 29/12/2017
Blogger: Lê Trung Nghĩa
Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , , , , , ,

Thứ Tư, 27 tháng 12, 2017

Tài liệu trình bày tại hội nghị, hội thảo hết năm 2017




Trong năm 2017
Các bài trình bày tại các cuộc hội nghị, hội thảo, tọa đàm, các chương trình đào tạo trong năm 2017:
Lưu ý: Một số bài không trùng với địa điểm trình bày vì có cùng bài trình bày ở địa điểm khác. Các bài trình bày có cùng tên, cùng chủ đề nhưng được cập nhật liên tục theo thời gian.
  1. Bài viết cho hội thảo khoa học TT-TV với chủ đề: "Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đến hoạt động thông tin - thư viện" do Trung tâm Học liệu và Truyền thông, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Đà Nẵng, tổ chức ngày 07/12/2017: Sáng kiến: Tạo video truy cập mở - bước khởi đầu thực tế cho các thư viện, các cơ sở đại học và cao đẳng ứng dụng và phát triển các tài nguyên truy cập mở và được cấp phép mở. Bài viết được cập nhật có thể xem tại [01] và [02].
  2. Ngày 17/11/2017, tại lớp thực hành về tạo video truy cập mở ở Đại học Văn Lang, trình bày bài ‘Tạo video truy cập mở từ các tài nguyên truy cập mở trên Internet & các tài nguyên truy cập mở tự tạo’.
  3. Ngày 07/11/2017, Hội thảo khoa học: “Dịch vụ thông tin - thư viện trong xã hội hiện đại” tại Trường Đại học Văn hóa Hà Nội, bài viết toàn văn được đăng trong kỷ yếu hội thảo: ‘Xã hội hiện đại hướng dữ liệu và tác động của nó tới các thư viện’.
  4. Ngày 03/11/2017, tại 2 lớp thực hành về tạo video truy cập mở - buổi sáng và buổi chiều ở Đại học Hoa Sen - lần đầu tiên trình bày bài ‘Tạo video truy cập mở từ các tài nguyên truy cập mở trên Internet & các tài nguyên truy cập mở tự tạo’.
  5. Ngày 28/10/2017, nhân Tuần lễ Truy cập Mở Thế giới 2017 - World Open Access Week 2017, 23-29/10/2017, tại đại học Công nghệ TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo ‘Giải mã làn sóng công nghệ với triết lý nguồn mở’ với bài trình bày: ‘Khoa học mở với cách mạng công nghiệp 4.0’.
  6. Ngày 27/10/2017, nhân Tuần lễ Truy cập Mở Thế giới 2017 - World Open Access Week 2017, 23-29/10/2017, tại đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra khóa tập huấn ‘Tìm kiếm và khai thác nguồn tài nguyên thông tin truy cập mở cho nghiên cứu và giảng dạy’ với bài trình bày: ‘Khoa học mở với cách mạng công nghiệp 4.0’.
  7. Ngày 25/10/2017, nhân Tuần lễ Truy cập Mở Thế giới 2017 - World Open Access Week 2017, 23-29/10/2017, tại đại học Ngân hàng TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra khóa tập huấn ‘Tài nguyên giáo dục mở phục vụ học tập, giảng dạy và nghiên cứu khoa học’, trình bày bài ‘Thư viện với việc xây dựng bộ sưu tập và tham gia thế giới nguồn mở để phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân’.
  8. Ngày 24/10/2017, nhân Tuần lễ Truy cập Mở Thế giới 2017 - World Open Access Week 2017, 23-29/10/2017, tại đại học Hoa Sen đã diễn ra hội thảo ‘Tìm kiếm và khai thác nguồn tài nguyên thông tin truy cập mở cho nghiên cứu, giảng dạy và học tập’, trình bày bài: ‘Khoa học mở với cách mạng công nghiệp 4.0’.
  9. Ngày 23/10/2017, nhân Tuần lễ Truy cập Mở Thế giới 2017 - World Open Access Week 2017, 23-29/10/2017, tại đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo ‘Khai thác nguồn tài nguyên giáo dục mở phục vụ nghiên cứu và giảng dạy’, trình bày bài: ‘Khoa học mở với cách mạng công nghiệp 4.0’.
  10. Ngày 19/10/2017, tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội, nhân Hội thảo Quốc tế lần thứ 3 về Tài nguyên Giáo dục Mở (OER), trình bày bài ‘Xử lý vấn đề bản quyền tác giả để tuân thủ chính sách khoa học mở và truy cập mở ở Liên minh châu Âu và gợi ý đề xuất cho Việt Nam’. Phiên bản Slide và phiên bản toàn văn.
  11. Ngày 13/10/2017, tại Đại học Hùng Vương, Việt Trì, Phú Thọ, giới thiệu cho các giảng viên khoa CNTT bài ‘Khoa học Mở với CMCN4.0’.
  12. Ngày 11/10/2017, tại Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội, giới thiệu cho các bạn sinh viên khoa Toán - Cơ - Tin bài ‘Khoa học Mở với CMCN4.0’.
  13. Ngày 26/09/2017, tại tạp chí Tia Sáng, trình bày bài: ‘Giới thiệu truy cập mở’, phiên bản tháng 09/2017.
  14. Ngày 22/09/2017, tại Đại học Thăng Long, Hà Nội, diễn ra khóa huấn luyện về tài nguyên giáo dục mở, trình bày một số phần của bài Liên kết các nội dung được cấp phép mở, truy cập mở trên wikiHow.vn, như (1) Phần mềm ứng dụng ghi lại màn hình máy tính Kazam; (2) Soạn sửa video bằng OpenShot; và (3) Thực hành làm việc với các tài nguyên được cấp phép mở các dạng khác nhau như hình ảnh, video, âm thanh, văn bản.
  15. Ngày 21/09/2017, tại Đại học Thăng Long, Hà Nội, diễn ra khóa huấn luyện về tài nguyên giáo dục mở, trình bày: (1) Khoa học mở với cách mạng công nghiệp 4.0; (2) Bộ công cụ mạng học tập cá nhân - Môi trường chia sẻ và học tập của bạn; và một số phần của bài (3) Liên kết các nội dung được cấp phép mở, truy cập mở trên wikiHow.vn.
  16. Ngày 09/09/2017, tại Security Bootcamp 2017 (SBC2017) tại Nha Trang, do UBND tỉnh Khánh Hòa, Sở TTTT tỉnh Khánh Hòa và Hiệp hội Internet Việt Nam, Hội Tin học Tỉnh Khánh Hòa và Cộng đồng Security Bootcamp Việt Nam đồng tổ chức trong 2 ngày 09-10/09/2017, trình bày bài ‘Mất an toàn an ninh mạng và một vài gợi ý’.
  17. Ngày 24/08/2017, Tại Thư viện tỉnh Đã Nẵng, Vụ Thư viện của Bộ VH-TT-DL tổ chức lớp tập huấn “Thư viện với việc xây dựng bộ sưu tập và tham gia thế giới nguồn mở để phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân” cho các đại diện tới từ các thư viện tỉnh khu vực phía Nam, trình bày bài cùng tên: Thư viện với việc xây dựng bộ sưu tập và tham gia thế giới nguồn mở để phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân. Phiên bản trình chiếu và phiên bản toàn văn.
  18. Ngày 22/08/2017, tại Viện Công nghiệp Phần mềm và Nội dung Số Việt Nam, tọa đàm về dữ liệu mở. Trình bày các bài: (1) Có hay không cơ hội của Việt Nam trong cách mạng công nghiệp 4.0; (2) Giới thiệu Dữ liệu Mở - OD (Open Data); (3) Giới thiêụ Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data).
  19. Ngày 17/08/2017, Tại Thư viện tỉnh Nghệ An, Vụ Thư viện của Bộ VH-TT-DL tổ chức lớp tập huấn “Thư viện với việc xây dựng bộ sưu tập và tham gia thế giới nguồn mở để phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân” cho các đại diện tới từ các thư viện tỉnh khu vực phía Bắc, trình bày bài cùng tên: Thư viện với việc xây dựng bộ sưu tập và tham gia thế giới nguồn mở để phục vụ nhu cầu học tập suốt đời của người dân. Phiên bản trình chiếu và phiên bản toàn văn.
  20. Ngày 08/08/2017, trình bày cho nhóm các sinh viên cao học của Khoa Thông tin - Thư viện đại học Khoa học Xã hội Nhân Văn, Đại học Quốc gia Hà Nội một vài khía cạnh của nguồn mở thông qua bài: Có hay không cơ hội của Việt Nam trong cách mạng công nghiệp 4.0.
  21. Ngày 04/08/2017, Tạp chí Tia sáng tổ chức tọa đàm: Cách mạng CNTT Việt Nam có thể làm gì trong cách mạng công nghiệp 4.0. Trình bày bài: Có hay không cơ hội của Việt Nam trong cách mạng công nghiệp 4.0.
  22. Ngày 10/06/2017, tại Đại học Hoa Sen, Câu lạc bộ các Lãnh đạo CNTT (ITLC) tổ chức tọa đàm: Open Access - Open Data - Linked Open Data. Trình bày các bài: (1) Giới thiệu Truy cập Mở - Open Access; (2) Giới thiệu Dữ liệu Mở - Open Data; (3) Giới thiệu Dữ liệu Mở Liên kết - Linked Open Data;
  23. Ngày 07/06/2017, tại Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu, khóa huấn luyện ‘Các tài nguyên được cấp phép mở’, trình bày các nội dung: (1) Tạo và quản lý sách điện tử eBook bằng phương pháp mở; (2) Ứng dụng nguồn mở để tạo video, chụp và ghi màn hình: (a) Tạo và sửa video trong YouTube Video Editor; (b) Học soạn thảo video bằng OpenShot trên wikihow.vn; (c) Kazam: cài đặt và ghi màn hình.
  24. Ngày 06/06/2017, tại Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu, khóa huấn luyện ‘Các tài nguyên được cấp phép mở’, trình bày các nội dung: (1) Tìm kiếm OER bằng thực hành với một số kho; (2) Giới thiệu Truy cập Mở - OA (Open Access); (3) Giới thiệu Dữ liệu Mở - OD (Open Data); (4) Giới thiêụ Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data)
  25. Ngày 05/06/2017, tại Đại học Bà Rịa - Vũng Tàu, khóa huấn luyện ‘Các tài nguyên được cấp phép mở’, trình bày các nội dung: (1) Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở - OER (Open Educational Resources); (2) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở và thực hành cấp phép CC cho OER.
  26. Ngày 25/05/2017, tại Đà Nẵng, Hội thảo “Ứng dụng và phát triển công nghệ mở phục vụ Chính phủ điện tử”, trình bày bài: ‘Giới thiệu Dữ liệu Mở Liên kết - Linked Open Data’.
  27. Ngày 24/05/2017, tại Sở TTTT Đà Nẵng, làm việc về Dữ liệu Mở Liên kết, Dữ liệu Mở và cấp phép Creative Commons cho dữ liệu. Trình bày các bài: (1) Giới thiệu Dữ liệu Mở Liên kết - Linked Open Data; (2) Giới thiệu Dữ liệu Mở - Open Data; (3) Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở và thực hành cấp phép Creative Commons cho OER.
  28. Ngày 17/05/2017, tại Bộ TTTT, nhân Ngày Viễn thông và Xã hội Thông tin Thế giới, hội thảo chủ đề ‘Dữ liệu lớn - cơ hội và thách thức đối với hoạt động kinh doanh và quản lý’, trình bày bài ‘Giới thiệu Dữ liệu Mở Liên kết’.
  29. Ngày 13/04/2017, tại Đại học Thăng Long, Hà Nội, trình bày bài: ‘Giới thiệu Dữ liệu Mở Liên kết’. Đây là trình bày đầu tiên trong LOD@RoadShow 2017.
  30. Ngày 12/04/2017, tại Đại học Công nghiệp Hà Nội, Liên Chi hội Thư viện Đại học Khu vực phía Bắc (NALA) phối hợp với Trung tâm Thông tin - Thư viện, Đại học Công nghiệp Hà Nội tổ chức Hội thảo “Bản quyền tài liệu số và học liệu mở”, trình bày bài: ‘Hệ thống giấy phép của thế giới nguồn mở và Demo cấp phép Creative Commons cho OER’.
  31. Ngày 01/04/2017, tại Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, OER&OA@RoadShow 2017, ‘Giới thiệu truy cập mở’ và ‘Giới thiệu tài nguyên giáo dục mở (OER) và nguồn tài nguyên giáo dục đại học hiện nay’, trình bày cho một nhóm các sinh viên cao học của Đại học KHXHNV HN.
  32. Ngày 07/01/2017, tại hội trường Ủy ban Dân tộc, Hà Nội, Hội thảo gGov-ICT: ‘Những giải pháp nâng cao hiệu quả triển khai CPĐT’ do cộng đồng mạng ICT-VN tổ chức, trình bày bài: ‘Mất an toàn an ninh mạng - và một vài gợi ý’, ở các định dạng HTML, PDF, Slide.


Trong năm 2016 (29):
Trong năm 2015 (18):
Trong năm 2014 (36):
Trong năm 2013 (39):
Trong năm 2012 (28):


Ngày 28/12/2017
Blogger Lê Trung Nghĩa
Người đăng: vào lúc Không có nhận xét nào:
Nhãn: , , , , , , , ,
Đăng ký: Bài đăng (Atom)