Các tài liệu dịch sang tiếng Việt trong nửa đầu năm 2019

Hình ghép ảnh bìa các tài liệu dịch trong nửa đầu năm 2019

A. Tài liệu về khoa học mở - truy cập mở - dữ liệu mở - OpenGLAM – Cách tân mở

1. ‘Tuyên bố São Paulo về Truy cập Mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu về Tuyên bố chung của 5 tổ chức gồm: (1) Nền tảng Khoa học Mở châu Phi; (2) AmeliCA; (3) cOAlition S; (4) OA2020; và (5) SciELO tại São Paulo, Brazil ngày 01/05/2019. Họ đã thống nhất về sứ mệnh chung của họ làm cho tri thức sẵn sàng và truy cập được bất kỳ ở đâu nó có thể có tác động lớn nhất và giúp giải quyết các thách thức của nhân loại bất kể ở đâu nó được sản xuất. bản dịch sang tiếng Việt có 2 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/q9szz6aqpyw80iw/Sao-Paulo-Statement-OA-01052019_Vi-19052019.pdf?dl=0

2. ‘Tuyên bố chung về Truy cập Mở cho các nhà nghiên cứu qua Kế hoạch S’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu về tuyên bố chung của 3 tổ chức nghiên cứu ở châu Âu, gồm: (1) Hội đồng các Ứng viên Tiến sỹ và các Nhà nghiên cứu Trẻ châu Âu – EURODOC (European Council of Doctoral Candidates and Junior Researchers); (2) Hiệp hội Cựu sinh viên Marie Curie - MCAA (Marie Curie Alumni Association); và (3) Viện châu Âu Trẻ – YAE (Young Academy of Europe); để đáp lại tuyên bố của nhóm các nhà cấp vốn châu Âu cOAlition S về Kế hoạch S. Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/g1jxsdx3gvywhfz/joint-statement-plan-s-Vi-07042019.pdf?dl=0

3. ‘Các cơ hội và thách thức triển khai Kế hoạch S - Quan điểm của Viện Trẻ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu trình bày quan điểm của Viện Trẻ, một tổ chức của các nhà nghiên cứu trẻ ở châu Âu, đưa ra ngày 15/10/2018 để đáp lại tuyên bố của nhóm các nhà cấp vốn châu Âu cOAlition S về Kế hoạch S. Bản dịch sang tiếng Việt có 8 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/358uacy66351664/YA-Statement-on-Plan-S-FINAL_Vi-09042019.pdf?dl=0

4. ‘Các khuyến cáo của OSPP về các Thước đo Thế hệ Sau, được thông qua 30/10/2017’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Nhóm Làm việc về Almetrics của Nền tảng Chính sách Khoa học Mở của Ủy ban châu Âu phác thảo, đưa ra các điểm chính và 7 ưu tiên trong việc xây dựng các thước đo thế hệ sau, phù hợp với đường lối Khoa học Mở và các nguyên lý Tìm thấy được, Truy cập được, Tương hợp được; Sử dụng lại được - FAIR (Findable, Accessible, Interoperable, Reusable) đối với các dữ liệu nghiên cứu và các đối tượng số khác của châu Âu trong tương lai. Bản dịch sang tiếng Việt có 6 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/s3qr1t4egr5ia0d/ospp_metrics_wg_recommendations_final_Vi-18052019.pdf?dl=0

5. ‘Tuyên bố của Hiệp hội Quốc tế các nhà xuất bản khoa học, kỹ thuật và y học (STM) về Kế hoạch S: Tăng cường dịch chuyển sang Truy cập Mở đầy đủ và tức thì tới các xuất bản phẩm khoa học’ - bản dịch sang tiếng Việt, là Tuyên bố được đưa ra vào tháng 09/2018, ngay sau tuyên bố Kế hoạch S của nhóm các nhà cấp vốn cOAlition S. Bản dịch sang tiếng Việt có 3 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/87c43j9ugzp3n9b/2018_09_04_STM_Statement_on_PlanS_Vi-08042019.pdf?dl=0

6. ‘Tác động của Truy cập Mở lên các Phòng trưng bày, Thư viện, Viện bảo tàng, và Kho lưu trữ’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của tác giả Effie Kapsalis, xuất bản ngày 27/04/2016. Tài liệu đưa ra những cái mất và được khi các Phòng trưng bày, Thư viện, Kho lưu trữ, & Viện bảo tàng – GLAM (Galleries, Libraries, Archives, & Museums) đi theo OpenGLAM, đặc biệt là ví dụ về hơn 50 cơ sở như vậy, hầu hết ở châu Âu và nước Mỹ. Bản dịch sang tiếng Việt có 44 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/mft6tugip0b9792/2016_03_10_OpenCollections_Public-Vi-05062019.pdf?dl=0

7. ‘Hướng dẫn của Hội đồng Nghiên cứu châu Âu về Triển khai Truy cập Mở tới các Xuất bản phẩm Khoa học và Dữ liệu Nghiên cứu’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Hội đồng Nghiên cứu châu Âu - ERC (European Research Council) hướng dẫn triển khai Truy cập Mở tới các Xuất bản phẩm Khoa học và Dữ liệu Nghiên cứu, phiên bản 1.1, xuất bản ngày 21/04/2017. Bản dịch sang tiếng Việt có 12 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/lb0i9vr3t6cl1dt/h2020-hi-erc-oa-guide_en_Vi-06052019.pdf?dl=0

8. ‘Hướng dẫn của Chương trình H2020 cho các Quy định về Truy cập Mở tới các Xuất bản phẩm Khoa học và Truy cập Mở tới Dữ liệu Nghiên cứu trong Horizon 2020’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Ủy ban châu Âu đưa ra các Quy định về Truy cập Mở tới các xuất bản phẩm khoa học và Truy cập Mở tới dữ liệu nghiên cứu trong các dự án của Horizon 2020 - phiên bản 3.2 ngày 21/03/2017, do Ủy ban châu Âu xuất bản năm 2017. Tài liệu có thể là tham khảo rất tốt, đặc biệt cho những người làm chính sách trong khu vực nhà nước về các xuất bản phẩm khoa học và các dữ liệu nghiên cứu ở Việt Nam, phù hợp với xu thế Khoa học Mở của thế giới. Bản dịch sang tiếng Việt có 18 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/oqmnpo26y71ndvi/h2020-hi-oa-pilot-guide_en_Vi-13052019.pdf?dl=0

9. OpenGLAM. Các Phòng trưng bày, Thư viện, Kho lưu trữ, & Viện bảo tàng Mở - OpenGLAM (Galleries, Libraries, Archives, & Museum). Tài liệu nêu định nghĩa và các tác động của OpenGLAM. Bản dịch sang tiếng Việt có 2 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/utd8qhkvh12spof/OnpenGLAM_Vi-03062019.pdf?dl=0

10. ‘Tương lai của xuất bản học thuật và truyền thông học thuật’ - bản dịch sang tiếng Việt, là báo cáo của Nhóm Chuyên gia cho Ủy ban châu Âu, do Ban Tổng Giám đốc về Nghiên cứu và Cách tân xuất bản tháng 01/2019; DOI: 10.2777/836532; Giấy phép CC BY. Bất kể bạn là ai, nếu bạn đang làm việc trong môi trường xuất bản học thuật và truyền thông học thuật, thì các khuyến cáo của Báo cáo này là dành cho bạn! Bản dịch sang tiếng Việt có 109 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/u3gsvss2slkaxpz/KI0518070ENN.en_Vi-04042019.pdf?dl=0

11. ‘Thí điểm Truy cập Mở trong FP7’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu về thí điểm Truy cập Mở trong Chương trình Khung số 7 – FP7 (Seventh Framework Programme) của Ủy ban châu Âu giai đoạn 2007-2013, do Ủy ban châu Âu - EC (European Commission) và Khu vực Nghiên cứu châu Âu - ERA (European Research Area) xuất bản. Bản dịch sang tiếng Việt có 6 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/qgmsza8bb1w2ydj/open-access-pilot_en_Vi-12052019.pdf?dl=0

12. ‘Các thước đo thế hệ sau: Các thước đo và đánh giá có trách nhiệm cho khoa học mở’ - bản dịch sang tiếng Việt, là báo cáo của Nhóm Chuyên gia về các thước đo lựa chọn thay thế – Altmetrics thuộc Ban Tổng Giám đốc về Nghiên cứu và Cách tân của Ủy ban châu Âu (EC) thực hiện, EC xuất bản tháng 01/2019. Bản dịch sang tiếng Việt có 46 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/vosgfb3p52bn2v8/KI0117130ENN.en-Vi-21042019.pdf?dl=0

13. ‘Tuyên ngôn Leiden về các thước đo nghiên cứu’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Sự lạm dụng các thước đo nghiên cứu đã trở nên quá phổ biến tới mức không thể bỏ qua. Chúng tôi vì thế trình bày Tuyên ngôn Leiden, được đặt tên sau hội nghị ở đó nó được kết tinh (xem http://sti2014.cwts.nl).” Bản dịch sang tiếng Việt có 9 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/eulqv8b06b3p0um/TheLeidenManifesto_NatureComment_23042015-Vi-16042019.pdf?dl=0

14. ‘Tuyên bố San Francisco về Đánh giá Nghiên cứu’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Có nhu cầu cấp bách cải thiện các cách thức ở đó kết quả đầu ra nghiên cứu khoa học được các cơ quan cấp vốn, các cơ sở hàn lâm, và các bên khác đánh giá. Bản dịch sang tiếng Việt có 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/t4nok8hxd0w4jnk/SFDeclarationFINAL-Vi-15042019.pdf?dl=0

15. ‘Trí tuệ nhân tạo phục vụ doanh nghiệp và mọi người’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Nhóm các Nhà tuyển dụng của Ủy ban Kinh tế và Xã hội châu Âu, Liên minh châu Âu, xuất bản năm 2019. Tài liệu chỉ ra tính cạnh tranh và sự tin cậy là 2 mặt của một đồng xu đối với trí tuệ nhân tạo - AI (Artificial Intelligence) và đưa ra các khuyến cáo nhằm ứng dụng và phát triển AI ở châu Âu, vì lợi ích của các doanh nghiệp châu Âu, đặc biệt là giáo dục và huấn luyện. Bản dịch sang tiếng Việt có 5 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/vi1na0f90jqat84/QE0419069ENN_Vi-23052019.pdf?dl=0

16. ‘cOAlition S - Làm cho Truy cập Mở đầy đủ và tức thì thành hiện thực’ - bản dịch sang tiếng Việt. Liên minh các nhà cấp vốn nghiên cứu cOAlition S đưa ra các hướng dẫn để triển khai Kế hoạch S, bao gồm cả hướng dẫn các yêu cầu kỹ thuật trong giai đoạn chuyển đổi quá độ tới Truy cập Mở đầy đủ và tức thì. Bản dịch sang tiếng Việt có 13 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/qv5adcecb47g65d/271118_cOAlitionS_Guidance-Vi-10042019.pdf?dl=0

17. ‘Thông cáo báo chí của Science Europe: cOAlition S: Làm cho Truy cập Mở thành hiện thực tới năm 2020’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Sáng kiến này đã ra đời từ sự hợp tác giữa những người đứng đầu các Tổ chức Cấp vốn Nghiên cứu tham gia, Marc Schiltz Chủ tịch của Sicence Europe, và Robert-Jan Smits Phái viên về Truy cập Mở của Ủy ban châu Âu. Nó cũng thu hút đầu vào đáng kể từ Hội đồng Khoa học của ERC. Bản dịch sang tiếng Việt có 2 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/0nrgyw0atqldefv/cOAlitionS_Press_Release_Vi-05042019.pdf?dl=0

18. ‘Biến FAIR thành hiện thực’ - bản dịch sang tiếng Việt, là báo cáo cuối cùng về Kế hoạch Hành động từ Nhóm Chuyên gia của Ủy ban châu Âu về dữ liệu FAIR hoàn thành tháng 11/2018, do Ủy ban châu Âu xuất bản năm 2018. Tài liệu tuyệt hay. Bản dịch sang tiếng Việt có 163 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/wtiraui8svilgei/turning_fair_into_reality_1-Vi-30042019.pdf?dl=0

19. ‘Chương trình H2020: Hướng dẫn Quản lý Dữ liệu FAIR trong Horizon 2020; Phiên bản 3.0’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Ban Tổng Giám đốc và Nghiên cứu và Cách tân của Ủy ban châu Âu hướng dẫn Quản lý Dữ liệu FAIR trong chương trình Horizon 2020, do Ủy ban châu Âu xuất bản ngày 26/07/2016. Bản dịch sang tiếng Việt có 16 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/azknwtzp0sac8ot/h2020-hi-oa-data-mgt_en_Vi-05052019.pdf?dl=0

20. ‘Kế hoạch S - Tăng tốc chuyển đổi quá độ sang Truy cập Mở đầy đủ và tức thì tới các xuất bản phẩm khoa học’ - bản dịch sang tiếng Việt. Kế hoạch S được liên minh các nhà cấp vốn cho khoa học của châu Âu đưa ra với nguyên tắc chung cùng với 10 điều khuyến cáo, áp dụng từ ngày 01/01/2020 trở đi cho tất cả các kết quả đầu ra nghiên cứu được nhà nước cấp vốn hoặc do các hội đồng và các cơ quan cấp vốn nghiên cứu quốc gia và châu Âu cung cấp. Bản dịch sang tiếng Việt có 2 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/9758mj1voyjeyel/Plan_S-Vi-06042019.pdf?dl=0

21. ‘Tuyên bố của IFLA về truy cập mở - làm rõ quan điểm và chiến lược của IFLA’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu do Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội và Cơ sở Thư viện - IFLA (International Federation of Library Associations and Institutions) xuất bản, được Ban Điều hành IFLA đã phê chuẩn, ngày 18/04/2011. Nó nêu rõ quan điểm và chiến lược của IFLA về truy cập mở. Bản dịch sang tiếng Việt có 6 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/8twj9vmcd867np5/ifla-statement-on-open-access_Vi-11052019.pdf?dl=0

22. ‘Tuyên bố Berlin về Truy cập Mở tới tri thức trong các Khoa học và Nhân văn’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Tuân thủ với tinh thần của Tuyên bố Sáng kiến Truy cập Mở Budapest, Chương ECHO và Tuyên bố Bethesda về Xuất bản Truy cập Mở, chúng tôi đã phác thảo Tuyên bố Berlin để quảng bá Internet như là công cụ vận hành cho một cơ sở tri thức khoa học toàn cầu và phản ánh của con người và để chỉ định các biện pháp cho những người làm chính sách nghiên cứu, các cơ sở nghiên cứu, các cơ quan cấp vốn, các thư viện, các kho lưu trữ và các viện bảo tàng cần thiết xem xét.” Bản dịch sang tiếng Việt có 5 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/uk7jzqb27dnaflq/berlin_declaration_engl-Vi-11042019.pdf?dl=0

23. ‘Mở - Triết lý và các thực hành đang cách mạng hóa giáo dục và khoa học’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tuyển tập các bài viết của nhiều tác giả, được gợi ý trích dẫn như là: Jhangiani, R S and Biswas-Diener, R. 2017. Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 427 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/q3bmrh9wjgntjes/Open_Vi-01052019.pdf?dl=0

24. ‘Mở mặc định: Tương lai của giáo dục và học thuật’, là bản dịch của tài liệu: Jhangiani, R S. 2017. Mở mặc định: Tương lai của giáo dục và học thuật. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 267-279. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.v. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 20 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/a714x940k0bqvze/open-as-default-the-future-of-education-and-schola_Vi-09022019.pdf?dl=0

25. ‘Tuyên bố Bethesda về Xuất bản phẩm Truy cập Mở’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Mục đích của tài liệu này là để khuyến khích thảo luận trong cộng đồng nghiên cứu y sinh về cách để xử lý, nhanh nhất có thể, mục tiêu được hiểu rộng rãi về việc cung cấp truy cập mở tới tư liệu khoa học căn bản.” Bản dịch sang tiếng Việt có 7 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/umf074dky2hqy32/BethesdaStatementonOpenAccessPublishing-Vi-13042019.pdf?dl=0

26. ‘Sáng kiến Truy cập Mở Budapest’ - bản dịch sang tiếng Việt. “Sáng kiến Truy cập Mở Budapest đã được đưa ra vào năm 2002 và đánh dấu một cột mốc trong lịch sử của phong trào Truy cập Mở, vì nó lần đầu tiên đưa ra định nghĩa Truy cập Mở - OA (Open Access) là gì.” Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/bvf8hgyscr5hw3l/Budapest_Open_Access_Initiative_2002-Vi-12042019.pdf?dl=0

27. ‘Bạn không thể bán thứ tự do không mất tiền, và những vấn đề khác của OER’, là bản dịch của tài liệu: Biswas-Diener, R. 2017. Bạn không thể bán thứ tự do không mất tiền, và những vấn đề khác của OER. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 257-265. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.u. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 15 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/we8uvje2d2s8h59/you-cant-sell-free-and-other-oer-problems_Vi-07022019.pdf?dl=0

28. ‘Sư phạm mở của việc tự làm lấy: Chia sẻ tự do các tài nguyên về tâm lý học’, là bản dịch của tài liệu: Hartnett, J. 2017. Sư phạm mở của việc tự làm lấy: Chia sẻ tự do các tài nguyên về tâm lý học. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 245-254. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.t. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 16 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/sg1d1hcnxtlhap5/diy-open-pedagogy-freely-sharing-teaching-resource_Vi-06022019.pdf?dl=0

29. ‘TeachPsychScience.org: Chia sẻ để cải thiện việc dạy các phương pháp nghiên cứu’ , là bản dịch của tài liệu: Strohmetz, D B, Ciarocco, N J, and Lewandowski, Jr. G W. 2017. TeachPsychScience.org: Chia sẻ để cải thiện việc dạy các phương pháp nghiên cứu. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 237-244. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.s. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 4 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/tc8wuq3ynakk2sm/teachpsychscienceorg-sharing-to-improve-the-teachi_Vi-05022019.pdf?dl=0

30. ‘Dự án Sách giáo khoa Mở của BC’, là bản dịch của tài liệu: Burgess, M. 2017. Dự án Sách giáo khoa Mở của BC. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 227-236. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.r. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 17 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/oflssc1t2ris0x4/the-bc-open-textbook-project_Vi-04022019.pdf?dl=0

31. ‘Tự do không mất tiền là chưa đủ’, là bản dịch của tài liệu: Baraniuk, R, Finkbeiner, N, Harris, D, Nicholson, D và Williamson, D. 2017. Tự do không mất tiền là chưa đủ. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 219-226. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.q. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/7ocf19pbr6nueij/free-is-not-enough_Vi-03022019.pdf?dl=0

32. ‘Nguồn mở cho các tư liệu giáo dục làm cho các sách giáo khoa rẻ hơn và tốt hơn’, là bản dịch của tài liệu: Diener, E, Diener, C and Biswas-Diener, R. 2017. Nguồn mở cho các tư liệu giáo dục làm cho các sách giáo khoa rẻ hơn và tốt hơn. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 209-217. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.p. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 14 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/dky3x8bk0gtwx2n/open-source-for-educational-materials-making-textb_Vi-02022019.pdf?dl=0

33. ‘Lặp lại hướng tới tính mở: Các bài học học được trên con đường cá nhân’, là bản dịch của tài liệu: Wiley, D. 2017. Lặp lại hướng tới tính mở: Các bài học học được trên con đường cá nhân. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 195-207. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.o. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 21 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/phy0kxazg3cajrx/iterating-toward-openness-lessons-learned-on-a-per_Vi-01022019.pdf?dl=0

34. ‘Tạp chí Quốc tế về Phúc lợi: Câu chuyện thành công của Truy cập Mở’, là bản dịch của tài liệu: Weijers, D and Jarden, A. 2017. Tạp chí Quốc tế về Phúc lợi: Câu chuyện thành công của Truy cập Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 181-194. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.n. Giấy phép: CC BY 4.0. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 22 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/7w5yv3j8j6omcok/the-international-journal-of-wellbeing-an-open-acc_Vi-29012019.pdf?dl=0

35. ‘Cách để Mở một Khoa Hàn lâm’, là bản dịch của tài liệu: Dastur, F. 2017. Cách để Mở một Khoa Hàn lâm. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 163-178. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.m. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 24 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/jy6guwbdssb1iga/how-to-open-an-academic-department_Vi-28012019.pdf?dl=0

36. ‘Quan điểm của Thư viện: Khai thác các Thực hành Giáo dục Mở’, là bản dịch của tài liệu: Walz, A. 2017. Quan điểm của Thư viện: Khai thác các Thực hành Giáo dục Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 147-162. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.l. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 26 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/7qhsvtksku6d786/a-library-viewpoint-exploring-open-educational-pra_Vi-27012019.pdf?dl=0

37. ‘Từ Khoa học Mở tới Cách tân Mở‘ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của tác giả Henry Chesbrough, do ©Science|Business Publishing xuất bản năm 2015. Tài liệu giải thích vì sao Khoa học Mở cần đi song hành với Cách tân Mở để có thể đưa và tri thức mới nhanh nhất tới được thị trường với các mô hình kinh doanh mới, sáng tạo. Bản dịch sang tiếng Việt sẵn sàng để tải về:

https://www.dropbox.com/s/2e7hzrrvqu81wna/1798_Vi-28032019.pdf?dl=0

38. ‘Cách tân Mở, Khoa học Mở, Mở ra với Thế giới - Tầm nhìn cho châu Âu’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Ban Tổng Giám đốc về Nghiên cứu và Cách tân, cụ thể là Ban Giám đốc A - Phát triển và Điều phối Chính sách của Ủy ban châu Âu xuất bản năm 2016. Bản dịch sang tiếng Việt có 159 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/gi98xejxxmc6wy1/Openinnovation_Vi-15032019.pdf?dl=0

39. ‘Các thủ thư trong Theo đuổi các Thực hành Mở’, là bản dịch của tài liệu: West, Q. 2017. Các thủ thư trong Theo đuổi các Thực hành Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 139-146. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.k. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 13 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/7vw9i7t7w0y5e4e/librarians-in-the-pursuit-of-open-practices_Vi-23012019.pdf?dl=0

40. ‘Mở ra giáo dục đại học với Screencast’, là bản dịch của tài liệu: Miller, D B và Zhao A. 2017. Mở ra giáo dục đại học với Screencast. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 125-138. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.j. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 24 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/qru5szlfkdfliho/opening-up-higher-education-with-screencasts_Vi-22012019.pdf?dl=0

41. ‘Từ OER tới Sư phạm Mở: Khai thác Sức mạnh của Mở’, Là bản dịch của tài liệu: DeRosa, R và Robison S. 2017. Từ OER tới Sư phạm Mở: Khai thác Sức mạnh của Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 115-124. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.i. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 16 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/2zc6cewbs099aaj/from-oer-to-open-pedagogy-harnessing-the-power-of-Open_Vi-20012019.pdf?dl=0

42. ‘Phát triển Khóa học Mở ở OERu’, là bản dịch của tài liệu: Mackintosh, W. 2017. Phát triển Khóa học Mở ở OERu. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 101-114. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.h. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 22 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/otj20of974tcn2q/open-course-development-at-the-oeru_Vi-19012019.pdf?dl=0

43. ‘Mở Khoa học ra’, là bản dịch của tài liệu: Nosek, B A. 2017. Mở Khoa học ra. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 89-99. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.g. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 18 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/hbte68o4gm34kdk/opening-science_Vi-16012019.pdf?dl=0

44. ‘Các Tài nguyên Giáo dục Mở có chất lượng cao?’, là bản dịch của tài liệu: Gurung, R A R. 2017. Các Tài nguyên Giáo dục Mở có chất lượng cao? Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 79-86. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.f. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 13 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/irj9b8rb4qjrgmr/are-oe-resources-high-quality_Vi-11012019.pdf?dl=0

45. ‘OER có thể làm được gì cho tôi? Đánh giá các tuyên bố về OER’, là bản dịch của tài liệu: Weller, M, de los Arcos, B, Farrow, R, Pitt, R, và McAndrew, P. 2017. OER có thể làm được gì cho tôi? Đánh giá các tuyên bố về OER. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết học và các thực hành đang cách mạng hóa giáo dục và khoa học. Các trang 67-77. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.e. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 18 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/ass6r0nacdju21r/what-can-oer-do-for-me-evaluating-the-claims-for-o_Vi-10012019.pdf?dl=0

46. ‘Tính mở và sự Biến đổi Giáo dục và Học đường’, là bản dịch của tài liệu: Huitt, W G, và Monetti, D M. 2017. Tính mở và sự Biến đổi của Giáo dục và Học đường. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 43-65. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.d. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 34 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/rsfgmklkhsrrmcn/open-licensing-and-open-education-licensing-policy_Vi-06012019.pdf?dl=0

47. ‘Tác động của việc cấp phép mở lên hệ sinh thái của các độc giả sớm’ - bản dịch sang tiếng Việt, là tài liệu của Neil Butcher, Sarah Hoosen và Neil Butcher và các liên kết xuất bản tháng 07/2016. Tài liệu nói về ‘sự phá hủy số và việc cấp phép mở đang biến đổi như thế nào thế giới xuất bản, với các ví dụ về cách để các thay đổi đó có thể được khai thác để tìm kiếm các giải pháp bền vững cho vấn đề dường như khó uốn nắn trong cung ứng đủ các cuốn sách chuyện năng lực sớm chất lượng cao cho thiếu nhi ở các quốc gia thu nhập thấp để xúc tác cho họ giành được các kỹ năng năng lực sớm‘ về đọc và viết. Nhiều mô hình kinh doanh mới được đề cập tới trong tài liệu đang hiện diện rồi và chúng được cho là thích nghi được với sự phá hủy số và việc cấp phép mở. Bản dịch sang tiếng Việt có 240 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/d7a3mqcwr2tfv0k/Early%20Literacy%20and%20Open%20Licensing.formatted_Vi-03032019.pdf?dl=0

48. ‘Cấp phép Mở và Chính sách Cấp phép Giáo dục Mở’, là bản dịch của tài liệu: Green, C. 2017. Cấp phép Mở và Chính sách Cấp phép Giáo dục Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 29-41. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.c. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 19 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/rsfgmklkhsrrmcn/open-licensing-and-open-education-licensing-policy_Vi-06012019.pdf?dl=0

49. ‘Tóm tắt lịch sử Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resources)’, là bản dịch của tài liệu: Bliss, T.J. và Smith, M. 2017. Tóm tắt lịch sử Tài nguyên Giáo dục Mở. Trong: Jhangiani, R.S. và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết học và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 9-27. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.b. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 27 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/wlw0kej2lfmspmm/a-brief-history-of-open-educational-resources_Vi-01012019.pdf?dl=0

50. ‘Giới thiệu về Mở’, là bản dịch của tài liệu: Biswas-Diener, R và Jhangiani, R S. 2017. Giới thiệu về Mở. Trong: Jhangiani, R S và Biswas-Diener, R. (eds.) Mở: Triết lý và các Thực hành đang Cách mạng hóa Giáo dục và Khoa học. Các trang 3-7. Luân Đôn: Ubiquity Press. DOI: https://doi.org/10.5334/bbc.a. Giấy phép: CC BY 4.0. Bản dịch sang tiếng Việt có 8 trang. Tải về:

https://www.dropbox.com/s/nde0bwztedcamvy/introduction-to-open_Vi-05012019.pdf?dl=0

B. Khoảng 285 đầu sách, tài liệu dịch đã được đưa lên Internet cho tới hết năm 2018 trở về trước ở các đường liên kết:

• https://vnfoss.blogspot.com/2018/12/cac-tai-lieu-dich-sang-tieng-viet-cho.html
• https://letrungnghia.mangvn.org/Author/cac-tai-lieu-dich-sang-tieng-viet-cho-toi-het-nam-2018-6099.html

Hà Nội, thứ sáu, ngày 05/07/2019

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Các bài viết toàn văn trong nửa đầu năm 2019

Ảnh ghép từ các bài viết toàn văn trong nửa đầu năm 2019

1. Chuyện xung quanh các công ty dữ liệu mở [PDF]. Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng số 12, ra ngày 20/06/2019, trang 16-18. Phiên bản điện tử của bài viết có thể xem tại [01], [02] hoặc [03].
2. Để tập huấn hiệu quả khai thác tài nguyên giáo dục mở hiện nay (PDF). Bài viết cho Hội thảo ‘Tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp của Việt Nam cho các thập niên đầu của thế kỷ XXI’ do Hiệp hội các trường đại học và cao đẳng Việt Nam tổ chức ngày 12/06/2019 tại Hà Nội. Bài đăng trong Kỷ yếu Hội thảo, Tập 2, các trang 430-436; ISBN: 978-604-80-3965-3. Xem tại [01] hoặc [02].
3. Đổi mới sáng tạo Mở và vài gợi ý (PDF). Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng số 07 năm 2019, ra ngày 05/04, trang 19-22. Phiên bản điện tử của bài viết có thể xem tại [01], [02] hoặc [03].
4. Các cột mốc quan trọng của giáo dục mở và tài nguyên giáo dục mở trong chương trình nghị sự quốc tế (PDF). Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng số 04 năm 2019, ra ngày 20/02/2019, trang 39-42. Phiên bản điện tử của bài viết có thể xem tại [01], [02] hoặc [03].
5. Thực hành khai thác tài nguyên giáo dục nghề nghiệp mở hiệu quả (PDF). Bài viết cho Hội thảo: ‘Phát triển đào tạo theo hướng mở, linh hoạt tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp’, được tổ chức tại Trường Cao đẳng Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh, 15/01/2019. Bài được đăng trong kỷ yếu hội thảo, các trang 36-42. Phiên bản điện tử của bài viết có thể xem tại [01] hoặc [02].

Các bài viết toàn văn từ năm 2018 trở về trước, xem tại [01] hoặc [02].

Hà nội, thứ năm, ngày 04/07/2019

Blogger: Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Các bài trình chiếu tại hội nghị, hội thảo nửa đầu năm 2019

Ảnh từ các sự kiện hội nghị, hội thảo, tọa đàm, tập huấn trong nửa đầu năm 2019

Trong nửa đầu năm 2019

Các bài trình chiếu tại các cuộc hội nghị, hội thảo, tọa đàm, các chương trình đào tạo trong nửa đầu năm 2019:

Lưu ý: Một số bài không trùng với địa điểm trình chiếu vì có cùng bài trình chiếu ở địa điểm khác. Các bài trình chiếu có cùng tên, cùng chủ đề nhưng được cập nhật liên tục theo thời gian.

1. Trong các ngày 13 và 14/06/2019, tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật TP. Hồ Chí Minh, trong khóa tập huấn 2 ngày cho các giảng viên, chuyên viên nguồn về Tài nguyên Giáo dục Mở – OER (Open Educational Resources) cho gần gần 30 cán bộ của trường và một số trường bạn tham gia. Trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
2. Ngày 12/06/2019, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh, diễn ra tập huấn 1 ngày về “Sử dụng và xuất bản tài nguyên giáo dục mở”. Trình bày bài ‘Giới thiệu & Demo Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resourcees)’.
3. Ngày 08/06/2019, tại Hội thảo: ‘Chuyển đổi số là xu thế tất yếu’ nhân ICTCOMM tại TP. Hồ Chí Minh, trình bày bài ‘Giới thiệu & Demo Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resourcees)’.
4. Ngày 22/05/2019, tại trụ sở Bộ Tài chính, 28 Trần Hưng Đạo, Hoàn Kiếm, Hà Nội, làm việc với Tổ Nghiên cứu đề tài khoa học Chuyển đổi số của Bộ Tài chính về chuyển đổi số và dữ liệu mở của Bộ Tài chính, trình bày bài ‘Tọa đàm: Nói về dữ liệu - Talk on Data’.
5. Ngày 21/05/2019, tại Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, tại khóa Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) - Đợt 2 cho 35 cán bộ của trường, trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
6. Ngày 15/05/2019, tại Thư viện Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, có khóa Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) - Đợt 2 lần đầu tiên cho 27 cán bộ của trường, trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
7. Ngày 10/05/2019, tại Khoa CNTT Trường Đại học Điện lực, có khóa tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) cho 20 cán bộ của trường; trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
8. Ngày 09/05/2019, tại thư viện Trường Đại học Thái Nguyên đã diễn ra Tọa đàm Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở với lợi ích giáo dục đại học ở Việt Nam với khoảng 100 cán bộ và sinh viên của trường đã tham gia Tọa đàm; trình bày bài ‘Giới thiệu & Demo Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resourcees)’.
9. Ngày 08/05/2019, tại Thư viện Trường Đại học Thủ đô Hà Nội, đã diễn ra khóa tập huấn khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) cho 15 cán bộ của trường; trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
10. Ngày 20/04/2019, tại Trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhân tọa đàm “văn hóa đọc với giảng viên và sinh viên” tại trường Đại học Kinh tế Quốc dân nhân Ngày sách Việt Nam lần thứ 6, năm 2019; trình bày bài ‘Giới thiệu Tài nguyên Giáo dục Mở - OER (Open Educational Resources’.
11. Ngày 16/04/2019, tại Thư viện Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội, đã diễn ra khóa tập huấn khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) cho 10 cán bộ của trường; trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
12. Ngày 27/03/2019, tại Trung tâm Thông tin - Thư viện, Trường Đại học CNTT-TT, Đại học Thái Nguyên, đã diễn ra khóa tập huấn khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) cho 10 cán bộ của trường; trình bày bài ‘Tập huấn: Khai thác Tài nguyên Giáo dục Mở (OER)’.
13. Ngày 15/01/2019, tại Trường Cao đẳng Kinh tế, TP. Hồ Chí Minh, đã diễn ra Hội thảo khoa học ‘Phát triển đào tạo theo hướng mở, linh hoạt tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp’, trình bày bài ‘Demo: Thực hành khai thác Tài nguyên Giáo dục Nghề nghiệp Mở’

Trong năm 2018 (16)

https://vnfoss.blogspot.com/2019/01/tong-ket-cac-bai-trinh-bay-tai-hoi-nghi.html

Trong năm 2017 (32):

http://vnfoss.blogspot.com/2017/12/tong-ket-cac-bai-trinh-bay-tai-hoi-nghi.html

Trong năm 2016 (29):

http://vnfoss.blogspot.com/2017/01/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2015 (18):

http://vnfoss.blogspot.com/2015/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2014 (36):

http://vnfoss.blogspot.com/2014/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2013 (39):

http://vnfoss.blogspot.com/2013/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-hoi-nghi-hoi.html

Trong năm 2012 (28):

http://vnfoss.blogspot.com/2012/12/tai-lieu-trinh-bay-tai-cac-hoi-nghi-hoi.html

Thứ tư, ngày 03/07/2019

Blogger Lê Trung Nghĩa

letrungnghia.foss@gmail.com

Chuyện xung quanh các công ty dữ liệu mở

(Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng số 12, ra ngày 20/06/2019, trang 16-18. Phiên bản điện tử của Tia Sáng trên trực tuyến đăng ngày 01/07/2019 tại địa chỉ: http://www.tiasang.com.vn/-doi-moi-sang-tao/Chuyen-xung-quanh-cac-cong-ty-du-lieu-mo-18438).

Gần đây, có thông tin cho biết Facebook cung cấp dữ liệu người dùng cho các nhà khoa học xã hội[1]. Các nhà khoa học đó được Hội đồng nghiên cứu khoa học xã hội Mỹ và Social Science One, sáng kiến hợp tác giữa các nhà khoa học và khu vực tư nhân và là đối tác với Đại học Harvard lựa chọn và được chia thành các nhóm nghiên cứu khác nhau và họ có quyền truy cập vào các luồng dữ liệu của Facebook như giới tính, độ tuổi xấp xỉ và các liên kết webiste mà họ đã chia sẻ.

Đây quả là một dịp thú vị để chúng ta hiểu thêm về các công ty dữ liệu mở. Đó là một khái niệm rất lạ tai, ít nhất là cho tới lúc này ở Việt Nam. Bởi vì, khi nghĩ đến một công ty vì lợi nhuận chúng ta chỉ quen nghe công ty đó sử dụng và/hoặc tận dụng dữ liệu mở do những người khác tạo ra thường nghe có vẻ xuôi tai hơn mà ít khi nghe đến việc nó sản xuất hoặc đầu tư vào dữ liệu mở và/hoặc mở dữ liệu của nó ra cho những người khác sử dụng.

Động thái của Facebook cùng với xu hướng nở rộ của các công ty dữ liệu mở trên thế giới đang diễn ra mạnh mẽ khiến ta đặt ra 3 câu hỏi:

1. Dữ liệu Facebook cho phép các nhà khoa học truy cập tới có phải là dữ liệu mở hay không?
2. Facebook, như một công ty, có phải là công ty dữ liệu mở hay không?
3. Ví dụ về công ty dữ liệu mở trên thế giới, và giải thích vì sao nó được gọi như vậy?

Dữ liệu của Facebook là dữ liệu mở?

Rất tiếc, những dữ liệu mà Facebook cho phép các nhà khoa học truy cập không phải là dữ liệu mở. Dữ liệu chỉ được coi là mở khi nó thỏa mãn định nghĩa trong Sổ tay Dữ liệu mở của Quỹ Tri thức Mở[2] như sau: “Dữ liệu mở là dữ liệu bất kỳ ai cũng có thể tự do sử dụng, sử dụng lại và phân phối lại - chỉ tuân thủ, nhiều nhất, yêu cầu thừa nhận ghi công và chia sẻ tương tự”.

Trong trường hợp của Facebook, công ty này không mở dữ liệu của mình cho bất kỳ ai mà chỉ lựa chọn một số nhà khoa học nhất định.

Nhưng không chỉ vậy, Viện Dữ liệu Mở của Tim Berners - Lee[3], nhà phát minh ra Web và Web của Dữ liệu (Web of Data), người vào năm 2006 đã đề xuất cho thế giới Quy tắc 4 điểm và lược đồ tiêu chuẩn 5 sao cho Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data)[4] còn đưa ra một định nghĩa khác về dữ liệu mở, đó là dữ liệu mở không chỉ phải thỏa mãn yêu cầu cho “bất kỳ ai” sử dụng mà còn phải “được xuất bản ở định dạng truy cập được” và có “giấy phép mở”. Và dữ liệu của Facebook, không giấy phép mở và cũng không hề được xuất bản, một lần nữa không vượt qua được “cửa ải” định nghĩa dữ liệu mở.

Facebook có phải là công ty dữ liệu mở hay không?

Mặc dù Facebook hết sức “chọn lọc” người tiếp cận dữ liệu của mình và dữ liệu của Facebook cũng không hề được xuất bản và cũng không hề có giấy phép mở nhưng không đồng nghĩa nó không phải là một công ty dữ liệu mở.

Cũng Viện Dữ liệu Mở của Tim Berners – Lee, đã định nghĩa công ty dữ liệu mở trong tài liệu Viện xuất bản vào năm 2016 với tiêu đề ‘Doanh nghiệp mở: 3 doanh nghiệp lớn tạo giá trị với cách tân mở như thế nào’[5] như sau:

“Một công ty dữ liệu mở là công ty sử dụng, sản xuất, hoặc đầu tư vào dữ liệu mở như là khía cạnh chính trong công việc của nó.

1. Nó có thể là nhà xuất bản dữ liệu, làm cho dữ liệu là mở cho những người khác sử dụng.
2. Nó có thể là một người sử dụng, tạo ra các dịch vụ với dữ liệu sẵn sàng bằng các nền tảng khác.
3. Hoặc nó có thể là một người xúc tác, huấn luyện hoặc tư vấn cho những người khác cách làm việc với dữ liệu mở.”

Sự việc được nêu ở trên đối với Facebook có thể không nằm trong lựa chọn 1, nhưng hoàn toàn có khả năng Facebook, như một công ty, có các hoạt động tích cực ở lựa chọn 2 và/hoặc 3. Điều này phụ thuộc vào chính sách và mô hình kinh doanh của chính Facebook và không nằm trong phạm vi đi sâu để chứng minh của bài viết này.

Ví dụ về công ty dữ liệu mở trên thế giới

Theo định nghĩa công ty dữ liệu mở với 3 lựa chọn ở trên, tại Vương quốc Anh vào năm 2016 đã có tới 270 công ty dữ liệu mở, bao gồm một công ty tiếng tăm ít ai ngờ tới, là Thompson Reuters.

Nguồn ảnh: https://theodi.org/article/open-data-means-business/

Có lẽ trong 3 lựa chọn trong định nghĩa thế nào là một công ty dữ liệu mở được nêu ở trên, lựa chọn số 1 là ‘nghịch nhĩ’ hơn cả, khi một công ty vì lợi nhuận lại là nhà xuất bản dữ liệu và làm cho dữ liệu vốn là đóng và thuộc sở hữu của công ty trở thành mở cho những người khác sử dụng một cách hoàn toàn tự nguyện. Nhưng đó lại là câu chuyện của Thomson Reuters, một công ty có doanh thu năm 2015 là 12,2 tỷ USD (khoảng 285.000 tỷ VNĐ), khi công ty này đã chọn tiếp cận Dữ liệu Mở Liên kết[6] bằng việc xuất bản một tập hợp con các dữ liệu của nó theo giấy phép Creative Commons Attribution (CC BY 4.0).

Dưới đây là vài trích dẫn để minh chứng cho sự thật đó:

“Như vậy Thomson Reuters đã quyết định xuất bản một tập hợp con các dữ liệu của nó, bao gồm các PermID có liên quan, theo giấy phép mở Creative Commons (CC-BY 4.0)... Họ đã khởi xướng dịch vụ này như là Open PermID vào năm 2015, có được chứng chỉ Dữ liệu Mở của ODI (ODI Open Data Certificate) về quy trình phát hành.”

“Bằng việc kết hợp dữ liệu mở với các mã nhận diện ổn định, nó trao cho các khách hàng sự tự do để thử nghiệm, liên kết các dữ liệu mở hoặc sở hữu độc quyền của riêng họ và cung cấp các phản hồi về hệ thống mã nhận diện đó, tất cả những điều đó làm cho PermID trở thành một lời chào mạnh hơn - cả trong nội bộ và ở bên ngoài. Thomson Reuters cũng được định vị tốt để tạo ra nền tảng dựa vào dữ liệu và mô hình thông tin của nó, trở thành thành phần trung tâm trong hệ sinh thái trong tương lai. Bằng việc ôm lấy dữ liệu mở liên kết, Thomson Reuters đang tạo ra ưu thế cạnh tranh trong việc lát đường để xây dựng các sản phẩm mới và tạo ra các mô hình kinh doanh mới - cả cho bây giờ và trong tương lai.”

Thay cho lời kết - công ty dữ liệu mở hay công ty đổi mới sáng tạo mở

Ngày nay, khi các mô hình kinh doanh và các nền tảng dựa vào dữ liệu đang trở thành chuẩn mực mới, đặc biệt cho các công nghệ thời thượng như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet của vạn vật (IoT), dữ liệu lớn, .v.v. thì các sản phẩm - dịch vụ các công ty cung cấp ngày càng có xu hướng sử dụng ngày một nhiều hơn dữ liệu mở, dữ liệu mở liên kết (đặc biệt khi các dữ liệu đó là kết quả của các nghiên cứu được nhà nước cấp vốn) và thông qua đổi mới sáng tạo mở/cách tân mở để có thể đa dạng hóa các nguồn thu và tối đa hóa các khả năng của công ty.

Facebook, trong trường hợp cụ thể của bài viết này, có thể không/chưa biến một phần dữ liệu nó sở hữu thành dữ liệu mở, nhưng Facebook được thừa nhận là công ty đổi mới sáng tạo mở[7]/cách tân mở ở vài dạng thức[8], như (1) nghiên cứu và phát triển giữa vài công ty đối tác (IntraCompany R&D) và (2) phát triển các tài năng chuyên nghiệp (Talent for Professionals).

Nguồn ảnh: https://www.viima.com/blog/types-of-open-innovation

Với Việt Nam, hy vọng một ngày không xa, cũng sẽ có các doanh nghiệp khởi nghiệp đi theo xu hướng để trở thành các công ty dữ liệu mở, kể cả ở lựa chọn nghịch nhĩ nhất, khi (các) công ty đó, vì lợi ích của chính mình, biến một phần dữ liệu do mình sở hữu thành dữ liệu mở với một giấy phép tư liệu mở thích hợp gắn vào nó để cho phép bất kỳ ai cũng có khả năng truy cập, sử dụng và chia sẻ nó, kể cả vì các mục đích thương mại, giống như những gì được Thomson Reuters làm, và cũng giống như những gì được nêu về đổi mới sáng tạo mở/cách tân mở, theo chiều đưa tri thức mới từ bên trong công ty ra bên ngoài, chứ không chỉ theo chiều tận dụng tri thức từ bên ngoài đưa vào trong công ty.

Các chú giải

[1] Ngô Hà lược dịch, 2019: Facebook cung cấp dữ liệu người dùng cho các nhà khoa học xã hội. Tia Sáng Online: http://tiasang.com.vn/-tin-tuc/Facebook-cung-cap-du-lieu-nguoi-dung-cho-cac-nha-khoa-hoc-xa-hoi--16373

[2] Open Knowledge Foundation: What is Open Data: http://opendatahandbook.org/guide/en/what-is-open-data/

[3] Open Data Institute: Open Data means Business: https://theodi.org/article/open-data-means-business/

[4] Tim Berners - Lee, 27/07/2006: Linked Data: https://www.w3.org/DesignIssues/LinkedData.html

[5] Lê Trung Nghĩa biên dịch, 2018: Doanh nghiệp mở: 3 doanh nghiệp lớn tạo giá trị với cách tân mở như thế nào. Viện Dữ liệu Mở - ODI (Open Data Institute) xuất bản năm 2016: https://www.dropbox.com/s/r7snvketalyr747/ODI_Open_Enterprise_Vi-31012018.pdf?dl=0

[6] Lê Trung Nghĩa, 2017: Rất cần Khoa học Mở cho CMCN4.0: Tạp chí Tia Sáng trên trực tuyến, 26/08/2017: http://tiasang.com.vn/-doi-moi-sang-tao/Rat-can-khoa-hoc-mo-cho-CMCN-40–10878, phần C3: Dữ liệu mở và dữ liệu mở liên kết.

[7] Lê Trung Nghĩa, 2019: Đổi mới sáng tạo mở và vài gợi ý. Bài đăng trên tạp chí Tia Sáng số 07 năm 2019, ra ngày 05/04, trang 19-22: https://vnfoss.blogspot.com/2019/04/oi-moi-sang-tao-mo-va-vai-goi-y.html

[8] Lê Trung Nghĩa biên dịch, 2019: Các dạng cách tân mở: https://vnfoss.blogspot.com/2019/04/cac-dang-cach-tan-mo.html

Giấy phép nội dung: CC BY 4.0 Quốc tế

Lê Trung Nghĩa

PS: Tự do tải về bài viết ở định dạng PDF ở địa chỉ:

https://www.dropbox.com/s/2vmue135wtuti6f/OD_Business.pdf?dl=0

Xem thêm: Dữ liệu Mở Liên kết - LOD (Linked Open Data)